Ο Γιώργος Στεφάνου, Ιατρός Αιματολόγος, Ειδικός Ιατρικού και Κοσμητικού Βελονισμού, εξηγεί στο Υγείαonline.gr, πως μπορεί να αντιμετωπιστεί η υπογονιμότητα με τη βοήθεια του βελονισμού.
        
Τι είναι η υπογονιμότητα;
        
Με τον όρο "υπογονιμότητα" εννοούμε την μειωμένη ικανότητα γονιμοποίησης ενός ατόμου.
        
Συχνά η κατάσταση αυτή δεν είναι γνωστή και εμφανίζεται ως ένα ζήτημα που αντιμετωπίζουν τα ζευγάρια. Συνηθίζουμε λοιπόν να μιλάμε για την υπογονιμότητα του ζευγαριού.
        
Η υπογονιμότητα του ζευγαριού είναι "η απουσία σύλληψης μετά από τουλάχιστον ένα χρόνο, συνεχών και χωρίς προφυλάξεις, σεξουαλικών επαφών".
        
Την διακρίνουμε σε πρωτοπαθή, όταν το ζευγάρι δεν έχει κανένα παιδί και δευτεροπαθή όταν το ζευγάρι έχει αποκτήσει τουλάχιστον ένα παιδί.
        
Κάθε ζευγάρι, σε κάθε κύκλο έχει 25% πιθανότητα εγκυμοσύνης. Το ποσοστό αυτό γίνεται 40% σε δύο κύκλους και περίπου 80% σε ένα χρόνο. Ένα 20% των ζευγαριών έχει πιθανότητα εγκυμοσύνης στο δεύτερο χρόνο.
        
Μιλώντας με ποσοστά η υπογονιμότητα του ζευγαριού  αποκτά συνεχώς μεγαλύτερες διαστάσεις. Και στο δυτικό κόσμο αγγίζει πλέον το 15-20% των ζευγαριών σε γόνιμη ηλικία.
        
Το ποσοστό αυτό οδηγείται σε αύξηση λόγω διαφόρων συνθηκών. Οι περιβαλλοντικές αλλαγές, η χρήση χημικών, η μόλυνση, η ατμοσφαιρική ρύπανση, η αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες, η διατροφή στο δυτικού τύπου και η κατανάλωση αλκοόλ, καθώς και ο τρόπος ζωής, δηλαδή η αλλαγή στις σεξουαλικές συνήθειες, η αύξηση των σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων η αντισύλληψη ο προγραμματισμός τεκνοποίησης πιο αργά (κυρίως λόγω καριέρας αλλά και life style) σε σχέση με αρκετά χρόνια πριν, το κάπνισμα και η αλόγιστη χρήση φαρμάκων είναι παράμετροι που επηρεάζουν σημαντικά την υγεία μας και που έχουν επηρεάσει και την γονιμότητα.
        
Αίτια της υπογονιμότητας
        
Όσον αφορά την προσέγγιση των αιτιών της υπογονιμότητας, αξίζει να αναφέρουμε ότι σε ποσοστό περίπου 40% υπεύθυνη είναι η γυναίκα  και σε επίσης 40% υπεύθυνος είναι ο άνδρας.
        
Δυστυχώς στην κοινωνία μας αυτό είναι ακόμα ένα θέμα taboo. Λιγότερο εύκολα τα ζευγάρια ξεκινούν διερεύνηση μαζί, αν υπάρχει υπογονιμότητα και συνήθως περνούν μήνες ώσπου να γίνει ολοκληρωμένη διερεύνηση.
        
Άσχετα απ' αυτά τα ποσοστά υπάρχει ένα 20-30% των ζευγαριών στα οποία δεν ανευρίσκεται καμία αιτία. Όταν συμβαίνει αυτό, μιλάμε για  τις περιπτώσεις "ανεξήγητης υπογονιμότητας".
        
Οι κυριότερες αιτίες υπογονιμότητας στη γυναίκα είναι:
        
•       25% ενδοκρινολογικά αίτια, διαταραχή των ορμονών FSH/LH (ωοθυλακιότροπος / ωχρινοποιητική) θυροειδοπάθειες, σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, ανεπάρκεια ωοθηκών, σύνδρομο cushing
        
•       Αγχώδεις διαταραχές
        
•       Αυξημένη ηλικία που επηρεάζει την ποιότητα και την ποσότητα των ωαρίων
        
•       Ανατομικές αλλαγές του αναπαραγωγικού συστήματος σάλπιγγες συμφύσεις ινομυώματα ενδομητρίωση επιπλοκές από χειρουργικές επεμβάσεις μολύνσεις
        
•       Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα
        
•       Δρεπανοκυτταρική αναιμία, AIDS, νεφρικές νόσοι
        
•       Φάρμακα
        
•       Ακτινοβολία, ακτινοθεραπεία, μόλυβδος, εντομοκτόνα, τοξικά αέρια
        
Οι κυριότερες αιτίες στον άνδρα είναι:
        
•       30-40% καταστάσεις που εντοπίζονται στους όρχεις και που αφορούν το σπέρμα ή την τεστοστερόνη)
        
ο   Κιρσοκήλη (διάταση φλεβών, αύξηση θερμοκρασίας, μειωμένη παραγωγή σπέρματος)
        
ο   Κληρονομικές παθήσεις
        
ο   Κινητικότητα σπέρματος, μειωμένη ικανότητα γονιμοποίησης
        
•       10-20% καταστάσεις που εντοπίζονται στη δίοδο μεταφοράς του σπέρματος (σπερματικός πόρος)
        
ο   Μολύνσεις
        
ο   Χειρουργικές επεμβάσεις, εκτομή
        
ο   Κυστική ίνωση
        
•       Διαταραχές στύσης η εκσπερμάτωσης από αιτίες όπως οι ψυχολογικοί παράγοντες, ή διάφορες συστηματικές νόσοι (π.χ. Σακχαρώδης διαβήτης, αγγειακά νοσήματα, νευρολογικά νοσήματα)
        
•       Τραυματισμός, συστροφή όρχεως
        
•       Σπάνιες ορμονικές ανεπάρκειες (FSH/LH) που οδηγούν σε αλλοιωμένη παραγωγή σπέρματος και διαταραχές της τεστοστερόνης
        
•       30-50% περιπτώσεις υπογονιμότητας στις οποίες δεν ανευρίσκεται κάποιο αίτιο αλλά που παρ' όλα αυτά ανευρίσκονται αλλοιώσεις στο σπερμοδιάγραμμα (ολιγοσπερμία, ασθενοζωοσπερμία, τερατοσπερμία)
        
•       Αγχώδεις διαταραχές
        

   
Αντιμετώπιση της υπογονιμότητας

        
Στις περιπτώσεις που υπάρχει ανατομική βλάβη δεν έχουμε άλλη λύση παρά μόνο την αντιμετώπιση με τις συμβατικές μεθόδους (πχ χειρουργική αντιμετώπιση αν πρόκειται για μία κιρσοκήλη στον άνδρα ή ένα ινομύωμα στη γυναίκα κλπ). Το ίδιο ισχύει και για τις λοιμώξεις, που χρειάζονται αντιβίωση, για τις περιπτώσεις που η χρήση κάποιου φαρμάκου ευθύνεται  για την υπογονιμότητα καθώς και για μη αναστρέψιμες αιτίες που οδηγούν σε ορμονικές διαταραχές (πχ όγκοι).
        
Όμως για τις ανεξήγητες υπογονιμότητες, για ορμονικές δυσλειτουργίες και για το Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, για τις αγχώδεις διαταραχές και για οποιαδήποτε άλλη λειτουργική και αναστρέψιμη κατάσταση, υπάρχουν κι άλλες επιλογές. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να εφαρμοστεί ο βελονισμός είτε από μόνος του είτε συμπληρωματικά με άλλη αγωγή.
        
Φυσικά υπάρχουν και οι περιπτώσεις που επιλογή είναι η εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF - in vitro fertilization) όπου επίσης η συμπληρωματική εφαρμογή του βελονισμού κατά την προετοιμασία και κατά τη διάρκεια των διαφόρων φάσεων της εξωσωματικής γονιμοποίησης κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος, τα τελευταία χρόνια.
        
Τα οφέλη της εφαρμογής του βελονισμού συμπληρωματικά με την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή αποδείχθηκαν μετά από πολύ σοβαρές επιστημονικές προσεγγίσεις και με την διενέργεια αξιόπιστων κλινικών μελετών (ιατρική βασισμένη σε ενδείξεις - evidence based medicine).
        
Βελονισμός και υπογονιμότητα
        
Οι περιπτώσεις που εφαρμόζουμε βελονισμό στον άνδρα είναι:
        
ο   Ορμονικές διαταραχές
        
ο   Ποσότητα σπερματοζωαρίων, κινητικότητα, ικανότητα γονιμοποίησης αυτών
        
ο   Ανεξήγητη υπογονιμότητα
        
ο   Στυτική δυσλειτουργία
        
ο   Διαταραχές libido
        
ο   Κάπνισμα, παχυσαρκία, αγχώδεις διαταραχές
            
Πως βοηθά ο βελονισμός;
        
ο   Μειώνει τη θερμοκρασία στο όσχεο (Siterman 2009)
        
ο   Βελτιώνει τη μικροκυκλοφορία του αίματος (Komori 2009)
        
ο   Μειώνει τη φλεγμονή (Zijlstra 2003)
        
ο   Προάγει την ωρίμανση των σπερματοζωαρίων στην επιδυδιμίδα (Crimmel 2001)
        
ο   Αυξάνει τα επίπεδα της τεστοστερόνης (Crimmel 2001)
        
ο   Μειώνει τους οξειδωτικούς παράγοντες στο σπέρμα (Crimmel 2001)
        
•       Οι περιπτώσεις που εφαρμόζουμε βελονισμό στην γυναίκα είναι:
        
ο   Ορμονικές διαταραχές και PCOS
        
ο   Ανεξήγητες υπογονιμότητες
        
ο   Ποιότητα και ποσότητα ωαρίων
        
ο   Διαταραχές libido
        
ο   Κάπνισμα, παχυσαρκία, αγχώδεις διαταραχές,
        
Πως βοηθά ο βελονισμός;
        
ο   Ρυθμίζοντας τις ορμόνες της αναπαραγωγής αυξάνοντας τα επίπεδα β-ενδορφίνης στον εγκέφαλο (άξονας υποθαλαμο-υποφυσιακός-ωοθηκικός)  (Ng 2008, Huang 2008, Lim 2010, Stener-Victorin 2010)
        
ο   Αυξάνει την αιμάτωση στις ωοθήκες (αύξηση ποιότητας και αριθμού ωαρίων) (Stener-Victorin 1996, Huang 2008)
        
ο   Αυξάνει την αιμάτωση στη μήτρα (Stener-Victorin 2006, Lim 2010)
        
ο   Αντιμετωπίζοντας το Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών
        
Βελονισμός και εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF)
        
ο   Βελτίωση στο ενδομήτριο με αποτέλεσμα την αυξημένη επιτυχία στην εμφύτευση του γονιμοποιημένου ωαρίου  
        
ο   Ρυθμίζοντας τις ορμόνες της αναπαραγωγής αυξάνοντας τα επίπεδα β-ενδορφίνης στον εγκέφαλο
        
ο   Αυξάνει την αιμάτωση στις ωοθήκες  
        
ο   Αυξάνει την αιμάτωση στη μήτρα (Stener-Victorin 2006, Lim 2010)
        
ο   Μείωση πόνου, άγχους κατά την ωοληψία
        
Ο βελονισμός εφαρμόζεται συμπληρωματικά κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας για IVF, ξεκινώντας 3 μήνες πριν και πετυχαίνει αύξηση της πιθανότητας εγκυμοσύνης μέχρι και στο 65% (δηλαδή περίπου 15% μεγαλύτερη πιθανότητα εγκυμοσύνης σε σχέση με τις περιπτώσεις που δεν γίνεται χρήση βελονισμού)
        
Επιπλέον κάθε 10 IVF παρουσιάζεται 1 επιπλέον εγκυμοσύνη χάρη στη συμπληρωματική εφαρμογή του βελονισμού.
        
Σε όλες τις μελέτες που έγιναν ο βελονισμός όχι μόνο δεν επηρέασε αρνητικά τα προγράμματα IVF, αλλά αντιθέτως αύξησε το ποσοστό επιτυχίας της IVF κατά 15% και μείωσε τα ποσοστά παλίνδρομων και έκτοπων κυήσεων.
        
Η προετοιμασία και εφαρμογή του βελονισμού ξεκινάει 3 μήνες πριν από την εξωσωματική με 2 φορές την εβδομάδα μέχρι την ωοληψία οπότε γίνεται άλλη μια συνεδρία, ακολουθούν άλλες 2 συνεδρίες. Η πρώτη, μία μέρα πριν την εμβρυομεταφορά και η τελευταία 2ως 3 μέρες μετά την εμβρυομεταφορά.
        
Γιώργος Στεφάνου
Ιατρός Αιματολόγος
Ειδικός Ιατρικού και Κοσμητικού Βελονισμού
www.acuhealth.gr
        
Επιμέλεια άρθρου υγείας: Συντακτική Ομάδα Υγείαonline