Η Dr. Αναστασία Μοσχοβάκη, Ιατρός Ειδική Παθολόγος, εξηγεί στο Υγείαonline.gr, πότε το ανοσοποιητικό μας σύστημα είναι "πεσμένο" και πόσο επικίνδυνο είναι αυτό για την υγεία μας.        
   
Κάθε μέρα το σώμα έρχεται σε επαφή με πλήθος βλαπτικών παραγόντων. Μικρόβια, ιοί, παράσιτα προσπαθούν να εισβάλλουν στο σώμα για να το χρησιμοποιήσουν ως όχημα επιβίωσης. Τοξικές ουσίες, κατάλοιπα παραπροϊόντων του μεταβολισμού και η φθορά του χρόνου προκαλούν βλάβες σε αρκετά σημεία του σώματος καθημερινά, με αποτέλεσμα ο οργανισμός να κινητοποιεί καθημερινά σύνθετους μηχανισμούς επιδιόρθωσης, βασικός συντελεστής των οποίων είναι  το ανοσοποιητικό σύστημα του σώματος.
        
Το ανοσοποιητικό σύστημα περιλαμβάνει ένα σύνολο κυττάρων και μηχανισμών που ρόλο έχουν να ανθίστανται σε τοξίνες και παθογόνους μικροοργανισμούς, οι οποίοι απειλούν με οποιονδήποτε τρόπο το ανθρώπινο σώμα.
        
Σε περιπτώσεις βλάβης σε οποιαδήποτε σημείο του σώματος, λευκά αιμοσφαίρια από το αίμα διαπερνούν τους πόρους του αιμοφόρου αγγείου και μεταναστεύουν στην περιοχή της βλάβης, όπου με το μηχανισμό της φαγοκυττάρωσης καταστρέφουν τα βλαπτικά κύτταρα. Ειδικά αντισώματα που παράγουν τα λευκά αιμοσφαίρια καταστρέφουν με αποτελεσματικότητα παθογόνους μικροοργανισμούς και καταλείπουν αναμνηστική για το συγκεκριμένο παθογόνο ανοσία σε περίπτωση μελλοντικής επανάληψης προσβολής.
        
Καθηλωμένα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, με χαρακτηριστικό εκπρόσωπο της κατηγορίας τα ιστικά μακροφάγα  φαγοκυτταρώνουν βλαπτικούς παράγοντες. Ειδικά ένζυμα και χημικές ουσίες εκκρίνονται και κινητοποιούνται (π.χ. συμπλήρωμα, ιντερλευκίνες, παράγοντας νέκρωσης όγκων (TNF), για να ρυθμίσουν ανοσιακές αποτοξινωτικές και αιμοποιητικές διεργασίες.  Εάν μέρος ή το σύνολο του ανοσοποιητικού συστήματος δυσλειτουργεί σε συστηματική βάση, προκύπτουν χρόνιες παθολογικές καταστάσεις ποικίλλουσας βαρύτητας ανάλογα με το είδος και την διάρκεια της δυσλειτουργίας, τα βασικότερα από τα οποία είναι:
        
•      Ευπάθεια σε λοιμώξεις
•      Αλλεργίες
•      Καρκινώματα
•      Αυτοάνοσα νοσήματα
•      Ψυχοσωματικά νοσήματα
•      Σύνδρομα κόπωσης
        

   
Ποια είναι τα αίτια εξασθένησης του ανοσοποιητικού συστήματος;

        
Διακρίνουμε φυσιολογικούς παράγοντες, παράγοντες καθημερινότητας και χρόνια νοσήματα.
        
Α. Φυσιολογικοί παράγοντες
Ο κυριότερος φυσιολογικός παράγοντας που προκαλεί καταστολή του ανοσοποιητικού στον ενήλικο, είναι η προχωρημένη βιολογική ηλικία. Η χρονολογική ωστόσο ηλικία που συμβαίνει αυτό διαφέρει από άτομο σε άτομο. Η καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος με την ηλικία οφείλεται σε πολλές ταυτόχρονες παθοφυσιολογικές διαταραχές.  Με την ηλικία το ανοσοποιητικό σύστημα εμφανίζει βραδεία αντίδραση σε βλαπτικά ερεθίσματα και αυξημένη τάση για παραγωγή αντισωμάτων που κατευθύνονται ενάντια στους ίδιους τους ιστούς του σώματος (αυτοαντισώματα). Τα μακροφάγα και τα λεμφοκύτταρα καταστρέφουν τα βακτήρια, τα καρκινικά κύτταρα και άλλα αντιγόνα πιο αργά, υπάρχει πτώση λεμφοκυττάρων και συμπληρώματος, μειωμένη λειτουργικότητα αντισωμάτων.
        
Β. Παράγοντες καθημερινότητας
Οι κυριότεροι παράγοντες της καθημερινότητας που προκαλούν καταστολή του ανοσοποιητικού είναι το κάπνισμα, η κακή διατροφή και η καθιστική ζωή.
        
•      Κάπνισμα
Ο άκαυστος καπνός περιέχει νικοτίνη, καρκινογόνες ουσίες και τοξίνες, με την καύση όμως οι βλαπτικές ουσίες σύμφωνα με πολλαπλασιάζονται. Οι τοξικοί αυτοί παράγοντες αλλοιώνουν την τοπική άμυνα του αναπνευστικού επιθηλίου, με αποτέλεσμα την μειωμένη ανοσολογική ικανότητα. Η διαταραχή του ανοσοποιητικού επιδεινώνεται περαιτέρω στον χρόνιο καπνιστή, λόγω της αύξησης του διοξειδίου του άνθρακα και της πτώσης του οξυγόνου του αίματος. Μελέτες έχουν αναδείξει σε καπνιστές σημαντική δυσλειτουργία των λευκών αιμοσφαιρίων.
        
•      Κακή διατροφή
Η κακή διατροφή δεν περιλαμβάνει επάρκεια θρεπτικών ουσιών και οδηγεί σε παχυσαρκία. Αντίθετα η μεσογειακή διατροφή που περιλαμβάνει καθημερινώς φρούτα, λαχανικά, σύνθετους υδατάνθρακες (π.χ. όσπρια, μαύρο ψωμί, δημητριακά ολικής άλεσης), extra παρθένο ελαιόλαδο, άπαχα γαλακτοκομικά προϊόντα ασκεί ευεργετικές για το ανοσοποιητικό σύστημα επιδράσεις.
        
•      Καθιστική ζωή
 Η σωστή συστηματική άσκηση τουλάχιστον επί ημίωρο ημερησίως, οδηγεί σε αρτιότερη μεταβολική κατάσταση και κινητοποιεί αμυντικές εφεδρείες σε ολόκληρο το σώμα. Η κίνηση μπορεί να μην είναι οργανωμένη άσκηση (π.χ. γρήγορο βάδισμα).
        
Γ. Νοσήματα
Ο κατάλογος των νοσημάτων που προκαλούν αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα είναι μακρύς και οι παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί διαφέρουν από περίπτωση σε περίπτωση.
        
Χαρακτηριστικά αναφέρουμε:
        
•      Τις αλλεργίες
•      Την αναιμία
•      Την αϋπνία
•      Την υπερκόπωση
•      Τον αλκοολισμό
•      Τη στεφανιαία νόσο
•      Την κίρρωση
•      Την χρόνια αναπνευστική πνευμονοπάθεια
•      Τη νεφρική ανεπάρκεια
•      Την λοίμωξη από τον ιό του AIDS
•      Τα ψυχιατρικά νοσήματα
•      Τη σπληνεκτομή  
•      Νοσήματα υπό κορτικοειδή
•      Τους πάσχοντες από χρόνιες μεταβολικές νόσους
•      Τους πάσχοντες από καρκινώματα
•      Τους διαβητικούς
        
Η σωστή παθολογική εξέταση και θεραπεία έχει ζωτική σημασία σε κάθε περίπτωση εξασθενημένου ανοσοποιητικού συστήματος.
   
Dr. Αναστασία Μοσχοβάκη
Ιατρός - Ειδική Παθολόγος
www.iatreioamoschovaki.gr
        
Επιμέλεια άρθρου υγείας: Συντακτική Ομάδα Υγείαonline