Παρασκευή, 02 Μαρτίου 2012 01:25

    Όουεν, Ρόμπερτ

    Written by
    Rate this item
    (0 votes)
    Όουεν, Ρόμπερτ (Robert Owen, Νιουτάουν, Ουαλία 1771 – 1858). Βρετανός βιομήχανος και κοινωνικός μεταρρυθμιστής. Ως συνιδιοκτήτης ενός μεγάλου εργοστασίου επεξεργασίας βαμβακιού στο Νιου Λάναρκ της Σκοτίας, ο Ό. εφάρμοσε πολλές μεταρρυθμίσεις οι οποίες απέβλεπαν στην ουσιαστική βελτίωση των συνθηκών ζωής και εργασίας των εργατών του. Οι μεταρρυθμίσεις του απέδωσαν λαμπρά αποτελέσματα, τόσο από κοινωνική όσο και από οικονομική άποψη, και προσέλκυσαν την προσοχή ολόκληρης της Ευρώπης, αλλά η προσπάθεια του Ό. να εισαγάγει στην αγγλική νομοθεσία κάποιες από τις αρχές που είχαν εφαρμοστεί στο Νιου Λάναρκ (απαγόρευση της εργασίας στα παιδιά κάτω των 10 ετών και της νυχτερινής στους νέους κάτω των 18 ετών, καθώς και περιορισμός του ωραρίου εργασίας για τους μικρότερους των 18 ετών κ.ά.) δεν πέτυχε. Αργότερα ο Ό., επηρεασμένος βαθύτατα από την αθλιότητα των φτωχότερων στρωμάτων της αγγλικής κοινωνίας μετά τους ναπολεόντειους πολέμους και βέβαιος ότι ήταν αδύνατον να διορθωθεί η κατάσταση με απλές μεταρρυθμίσεις, στράφηκε προς μια μορφή ουτοπικού σοσιαλισμού η οποία στηριζόταν στη δημιουργία μικρών κοινοτήτων με αυτάρκεια, τα μέλη των οποίων θα έπρεπε να αφιερωθούν από κοινού στην εργασία, ασχολούμενα κυρίως με τη γεωργία και μοιράζοντας τα προϊόντα ανάλογα με τις ανάγκες του καθενός. 
Το θετικό ενδιαφέρον που εκδήλωσε στην αρχή η αγγλική άρχουσα τάξη για το σχέδιο του Ό. μεταστράφηκε γρήγορα σε απροκάλυπτη εχθρότητα και ο Ό. αναγκάστηκε να φύγει στις ΗΠΑ, όπου ίδρυσε (1825) την πρότυπη κοινότητα Νιου Χάρμονι (Νέα Αρμονία) στην πολιτεία Ιντιάνα, αγοράζοντας τις εγκαταστάσεις μιας θρησκευτικής κοινότητας, της Χάρμονι (Αρμονίας) του Τζορτζ Ραπ, η οποία εγκαταστάθηκε σε άλλο μέρος. Ύστερα από τρία χρόνια επιτυχημένης εφαρμογής των ιδεών του, η κοινότητα παράκμασε εξαιτίας των διαφορών που ανέκυψαν για τον τρόπο διοίκησής της και ο Ό. πούλησε το μερίδιό του και αποσύρθηκε. Επέστρεψε στην Αγγλία και επιδόθηκε σε μια νέα προσπάθεια, τη δημιουργία μιας βιομηχανικής οργάνωσης συνεταιριστικού τύπου, η οποία θα στηριζόταν στην κατάργηση του κέρδους (οι ανταλλαγές θα γίνονταν με δελτία που ονόμασε γραμμάτια εργασίας και οι τιμές των αγαθών θα καθορίζονταν με βάση το κόστος των πρώτων υλών και την ποσότητα εργασίας που ήταν αναγκαία για την παραγωγή τους). Ο φορέας υλοποίησης αυτών των σχεδίων ήταν μια τράπεζα η οποία έγινε γνωστή με την ονομασία National Equitable Labour Exchange (1832), αλλά και πάλι τα σχέδιά του δεν ευοδώθηκαν. Στη συνέχεια, ο Ό. δραστηριοποιήθηκε στον χώρο του συνδικαλιστικού κινήματος, καθώς οι ιδέες του είχαν μεγάλη απήχηση ανάμεσα στους βιομηχανικούς εργάτες, με αξιόλογα αποτελέσματα στην ανάπτυξη των σωματείων και στη διεύρυνση των στόχων τους, αλλά η ισχυρή αντίδραση των εργοδοτών, με τη βοήθεια κατασταλτικών κυβερνητικών μέτρων, έβαλε τέλος στην προσπάθεια.
Η κριτική που έγινε στον Ό. ήταν ότι, διαπνεόμενος από την αισιόδοξη πεποίθηση ότι θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τη διάρθρωση της κοινωνίας, στήριξε τη δράση του περισσότερο σε ηθικές και φιλανθρωπικές βάσεις παρά σε αυστηρή ανάλυση των οικονομικών μηχανισμών και επεξεργάστηκε σχέδια τα οποία στην πράξη αποδείχθηκαν αφελή και ουτοπιστικά. Πάντως, οι πρώτες μεταρρυθμίσεις του προηγήθηκαν κατά μισό αιώνα της εργατικής νομοθεσίας και όλο το ενθουσιώδες έργο του συνέβαλε στην ανάπτυξη του ενδιαφέροντος για τα κοινωνικά προβλήματα. Θεωρείται πρόδρομος και θεμελιωτής του ουτοπικού σοσιαλισμού. Έγραψε διάφορα δοκίμια, ενώ το γνωστότερο έργο του, το οποίο αποτελεί επιτομή των ιδεών του, έχει τίτλο The New Moral World (Ο νέος ηθικός κόσμος, 1826-44).
    Read 464 times

    Leave a comment

    Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.