Πέμπτη, 01 Μαρτίου 2012 16:30

    Νιμπελούνγκεν

    Written by
    Rate this item
    (0 votes)
    Νιμπελούνγκεν (γερμ. Νibelungenlied = Το τραγούδι των Νιμπελούνγκεν). Γερμανικό επικό ποίημα που επιβίωσε μέσω μιας περίπλοκης γραπτής παράδοσης. Η ακριβής χρονολόγησή του είναι αβέβαιη, αλλά σύμφωνα με την επικρατέστερη εκδοχή τοποθετείται περίπου στο 1200. Άλυτο επίσης παραμένει το ζήτημα της πατρότητάς του· οι νεότερες μελέτες το αποδίδουν, έστω και υποθετικά μόνο, στον Βόλφγκερ, επίσκοπο του Πασάου. Βέβαιο είναι μόνο ότι η γλωσσολογική ανάλυση τοποθετεί το έργο στη γερμανόφωνη περιοχή του Δούναβη. Η ονομασία του έχει ασαφή αιτιολόγηση· μέσα στο έπος ονομάζονται Ν. αρχικά οι πολεμιστές του Ζίγκφριντ, όταν αυτός κατέκτησε τον θησαυρό τους, ενώ μετά τον θάνατό του έτσι ονομάζεται το γένος του Βορμς (Βουργουνδοί).
Το έπος αποτελείται από περίπου 10.000 στίχους σε τετράστιχες στροφές με ζευγαρωτές ομοιοκαταληξίες, τις καλούμενες και νιμπελουνγκικές στροφές. Διαιρείται σε δύο μέρη, με τίτλους Ο θάνατος του Ζίγκφριντ και Η εκδίκηση της Κρίμχιλντ, τα οποία με τη σειρά τους υποδιαιρούνται σε περιπέτειες ή άσματα (aventiuren). Ο ποιητής άντλησε την υπόθεσή του κυρίως από τέσσερις κύκλους σάγκα (saga): τον κάτω ρηνανικό κύκλο (Ζίγκφριντ), τον βουργουνδικό κύκλο (Γκούντερ, Χάγκεν κ.ά.), τον οστρογοτθικό κύκλο (Θεοδώριχος της Βερόνα) και τον κύκλο του Αττίλα (ο οποίος κυριαρχεί στο δεύτερο μέρος μαζί με τον προηγούμενο), συγχωνεύοντάς τους σε μια ενιαία αφήγηση. Με βάση την επικράτηση των πηγών αυτών, η παραδοσιακή ερμηνεία προσπαθούσε να τοποθετήσει το έπος των Ν. μέσα στο πνεύμα των αρχέγονων πηγών της γερμανικής πνευματοκρατίας και το συνέδεσε κυρίως με αρχαιότερα κείμενα της βόρειας επικής ποίησης, δηλαδή με τα σκανδιναβικά πρότυπα (Τhidreksaga). Από την άλλη, πρέπει να αναγνωριστεί και η επίδραση του γαλλικού έπους· προσεκτικότερη εξέταση του ύφους αποκαλύπτει επίσης επιδράσεις της σύγχρονης γερμανικής λογοτεχνίας. Στο έπος των Ν., η γερμανική ηρωική παράδοση μεταπλάθεται στη γλώσσα της ιπποτικής ευγένειας, προσδίδοντάς της μια νέα ψυχολογική διάσταση. Το γεγονός αυτό ανατρέπει οριστικά την θεωρία κατά την οποία ο συνθέτης του έπους των Ν. είχε ανύπαρκτη ή ανεπαρκή πνευματική καλλιέργεια.
Το έπος αρχίζει με τα άσματα που περιγράφουν τους δύο βασικούς ήρωες: την Κρίμχιλντ, την πανέμορφη αδελφή των Βουργουνδών βασιλιάδων Γκούντερ, Γκέρνοτ και Γκίζελχερ, και τον Ζίγκφριντ, γιο του βασιλιά των Κάτω Χωρών και αναθρεμμένο σύμφωνα με τις καλύτερες ιπποτικές παραδόσεις. Αποφασισμένος να παντρευτεί την Κρίμχιλντ, ο Ζίγκφριντ οδεύει προς την πόλη Βορμς· παράλληλα, εμφανίζεται ο Χάγκεν, Βουργουνδός ιππότης που αφηγείται τα κατορθώματα του νεαρού ήρωα και του σπαθιού του· αναφέρεται ο τρόπος με τον οποίο ο Ζίγκφριντ νίκησε και σκότωσε τους γίγαντες και τους δύο βασιλιάδες των Νιμπελούνγκεν, πώς απέκτησε τον θησαυρό τους και άρπαξε από τον νάνο Άλμπριχ το τάρνκαπε (Τarnkappe), τον μανδύα που κάνει τον άνθρωπο αόρατο. Τέλος, αφού σκότωσε έναν δράκοντα, ο Ζίγκφριντ πλύθηκε με το αίμα του και έκανε έτσι το κορμί του άτρωτο, με εξαίρεση ένα σημείο ανάμεσα στις ωμοπλάτες του, επειδή έπεσε εκεί ένα φύλλο. Στην Αυλή της Βορμς, ο Ζίγκφριντ νικά όλους τους μνηστήρες της Κρίμχιλντ. Ο αδελφός της, Γκούντερ, υπόσχεται να του τη δώσει ως σύζυγο, αν ο Ζίγκφριντ τον βοηθήσει να κατακτήσει τη Βρουνχίλδη, την παντοδύναμη βασίλισσα του Ιζενστάιν στην Ισλανδία. Ο Ζίγκφριντ νικά τη Βρουνχίλδη για λογαριασμό του Γκούντερ με τη βοήθεια του τάρνκαπε· μετά τους διπλούς γάμους στη Βορμς, ο Ζίγκφριντ επιστρέφει με την Κρίμχιλντ στις Κάτω Χώρες. Δέκα χρόνια αργότερα το ζευγάρι επισκέπτεται τη Βορμς, όπου ξεσπά φιλονικία μεταξύ της Κρίμχιλντ και της Βρουνχίλδης. Ο Χάγκεν αποφασίζει να εκδικηθεί τον Ζίγκφριντ για χάρη της Βρουνχίλδης· αποσπώντας με πονηριά από την Κρίμχιλντ το μυστικό του μόνου σημείου όπου μπορεί να χτυπηθεί ο Ζίγκφριντ, τον σκοτώνει κατά τη διάρκεια ενός κυνηγιού. Ο θρήνος της Κρίμχιλντ σημειώνει την αρχή της αλλαγής της· στο εξής, μοναδικός της σκοπός είναι η εκδίκηση.
Το δεύτερο μέρος του έπους περιγράφει την αργή ωρίμανση του μίσους της Κρίμχιλντ. Αφού ξαναπαντρεύεται, με τον Έτσελ (Αττίλα), βασιλιά των Ούννων, καλεί στο μακρινό βασίλειό της στον Δούναβη τα αδέλφια της και τον Χάγκεν με σκοπό την εκδίκηση. Νέα πρόσωπα από άλλες σάγκα –ο γενναίος Ρίντιγκερ, ο Ντίτριχ φον Μπερν (Θεοδώριχος), ο αοιδός Φόλκερ και πολλοί άλλοι– εμφανίζονται και συμμετέχουν στην υπόθεση. Η κορύφωση του έπους έρχεται με την αιματηρή συνωμοσία της Κρίμχιλντ. Διψασμένη για αίμα, η τελευταία βλέπει ατάραχη να σκοτώνονται οι καλύτεροι ιππότες, ο γιος της και τα αδέλφια της· αποκεφαλίζει τον Γκούντερ και δολοφονεί τον Χάγκεν με το σπαθί του Ζίγκφριντ. Τελικά, ο γέρος δάσκαλος του Θεοδώριχου, ο Χίλντεμπραντ, αγανακτεί από την αγριότητα και σκοτώνει την Κρίμχιλντ. Σε εκείνους που επέζησαν, τον Έτσελ και τον Ντίτριχ, δεν μένει τίποτε άλλο από το να θρηνήσουν για τη σφαγή.
Στη Γερμανία του 19ου αι., ο κύκλος των Ν. χρησιμοποιήθηκε συχνά και ποικιλοτρόπως σε πολλά ποιητικά, δραματικά και μουσικά έργα, με διασημότερη την περίφημη τετραλογία του Βάγκνερ Το δαχτυλίδι των Νιμπελούνγκεν (1853-74).
    Read 3079 times

    More in this category: « Νίμος Νιμπορειό »

    Leave a comment

    Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.