Τρίτη, 28 Φεβρουαρίου 2012 05:27

    ιξός

    Written by
    Rate this item
    (0 votes)
    ιξός (Βοτ.). Κοινή ονομασία του φυτικού είδους Viscum album της οικογένειας των λορανθιδών, καθώς και του είδους Cordia myxa, της οικογένειας των βοραγινιδών. 
Το είδος Viscum album, γνωστότερο με την κοινή ονομασία γκι, είναι μικρός αειθαλής θάμνος των ορεινών περιοχών της Ευρώπης, ο οποίος ζει ημιπαρασιτικά πάνω στα κλαδιά δασικών (έλατο, λεύκη, καστανιά κλπ.) και οπωροφόρων δέντρων (μηλιά, αχλαδιά, δαμασκηνιά κλπ.). Έχει κυλινδρικούς βλαστούς, διχοτομικά διακλαδισμένους, με δερματώδη, μακρόστενα, κιτρινοπράσινα φύλλα, τα οποία είναι διατεταγμένα ανά δύο (αντίθετα) στην άκρη κάθε κλαδίσκου. Είναι δίοικο φυτό με μικρά, κιτρινωπά, άμισχα, μονογενή άνθη, κατά ταξιανθίες. Ο καρπός του είναι λευκή, σφαιρική, μονόσπερμη ράγα, με ιξώδη σάρκα. 
Η διασπορά του ι. γίνεται με τα πουλιά, τα οποία με τα περιττώματά τους εναποθέτουν τα σπέρματά του πάνω στους βλαστούς των δέντρων· για να βλαστήσουν τα σπέρματα, πρέπει πρώτα να περάσουν από το πεπτικό σύστημα των πουλιών. Το μικρό αρτίβλαστο, καθώς αναπτύσσεται, κατευθύνει το ριζίδιό του κάτω από τον φλοιό των βλαστών· εκεί αναπτύσσει σφηνοειδή μυζητικά όργανα, κατάλληλα να διεισδύουν στους ιστούς του φυτού-ξενιστή. Από το τελευταίο ο ι. προσλαμβάνει κατά προτίμηση νερό και ανόργανα άλατα και του επιστρέφει, χάρη στην φωτοσυνθετική ικανότητά του (διαθέτει χλωροφύλλη), ορισμένη ποσότητα οργανικών ουσιών· ωστόσο, όταν η ανάπτυξή του ι. είναι μεγάλη, μπορεί να εξαντλήσει το φυτό, μέχρι να ξεραθεί. 
Ο ι. είναι διαδεδομένος στην κεντρική και νότια Ελλάδα, όπου παρασιτεί κυρίως στα έλατα. Ο Θεόφραστος τον ανέφερε στα κείμενά του με διάφορες άλλες ονομασίες, όπως ιξία, υφέαρ και στελίς. Ο ι. χρησιμοποιείται για το στόλισμα των σπιτιών τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά. Ιδιαίτερα στην Αγγλία κρεμάνε τα κλαδιά του σε όλο το σπίτι και, σύμφωνα με το έθιμο, αυτοί που θα βρεθούν κάτω από ένα κλαδί ι., πρέπει να φιληθούν· η παράδοση αυτή προέρχεται από τον ρωμαϊκό εορτασμό στα Σατουρνάλια, καθώς πίστευαν ότι το φιλί κάτω από το γκι προήγαγε τη γονιμότητα. Τα φύλλα του και οι βλαστοί του, χάρη στην αλκαλοειδή ουσία βισκίνη που περιέχουν, χρησιμοποιούνται κατά της αρτηριακής πίεσης, των ρευματισμών κ.ά. Με την ιξώδη σάρκα του καρπού του κατασκεύαζαν άλλοτε ιξόβεργες (κοινώς ξώβεργες) για να πιάνουν πουλιά. 
Το είδος Cordia myxa, της οικογένειας των βοραγινιδών, είναι φυλλοβόλο δέντρο, ύψους μέχρι 15 μ., με τραχιά φύλλα μήκους 15-20 εκ. Οι καρποί του περιέχουν ιξώδη σάρκα. Συναντάται στην νοτιοανατολική Ασία και στην Αυστραλία, όπου χρησιμοποιείται ως τροφή για τα βοοειδή. Στην Ελλάδα καλλιεργείται ως καλλωπιστικό.
Στην Αμερική, ο όρος ι. αναφέρεται στα είδη του γένους Phoradendron της οικογένειας των λορανθιδών, τα οποία επίσης αποτελούν ημιπαράσιτα διαφόρων δέντρων. Είναι αειθαλή φυτά με απλά, αντίθετα και δερματώδη φύλλα. Τα άνθη τους είναι μικροσκοπικά, πρασινωπά και δεν έχουν πέταλα. Οι καρποί των ειδών του είναι συνήθως λευκές ράγες, αλλά μπορεί να έχουν επίσης κίτρινο ή ροζ χρώμα· περιέχουν ιξώδη σάρκα. Χαρακτηριστικός αντιπρόσωπος είναι το είδος Phoradendron flavescens, το οποίο έχει ωοειδή φύλλα που διατάσσονται σε ζεύγη κατά μήκος του ξυλώδους στελέχους. Τα είδη του γένους Phoradendron, όπως και αυτά του γένους Viscum, θεωρούνται δηλητηριώδη.
    Read 620 times

    More in this category: « Ιξίων ιξώδες »

    Leave a comment

    Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.