Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2012 14:14

    αταβισμός

    Written by
    Rate this item
    (1 Vote)
    αταβισμός (Βιολ.). Η επανεμφάνιση ενός εξαφανισμένου γενετικού χαρακτήρα, ο οποίος υπήρχε σε κάποιο προγονικό εξελικτικό στάδιο αλλά όχι στους γονείς ή στους χρονικά κοντινούς συγγενείς ενός ατόμου (λατ. atavus = [μακρινός] πρόγονος). 
Ο α. έχει κάποια συγκεκριμένα χαρακτηριστικά: απουσιάζει από τους γονείς ή τους κοντινούς συγγενείς του οργανισμού όπου εμφανίζεται, ενώ είναι εξαιρετικά σπάνιο φαινόμενο στον γενικό πληθυσμό. Αντίστοιχα, αταβιστικοί ονομάζονται οι χαρακτήρες που εμφανίζονται σε φυτικούς ή ζωικούς οργανισμούς και οι οποίοι υπήρχαν σε πολύ μακρινούς προγόνους, ενώ απουσίαζαν στις ενδιάμεσες γενιές και στους γονείς. Προκειμένου να προσδιοριστεί αν ένας χαρακτήρας είναι αταβιστικός, είναι απαραίτητη η εξελικτική μελέτη, η οποία δείχνει αν ο χαρακτήρας αυτός υπήρχε σε κάποιον μακρινό πρόγονο και, στη συνέχεια, εξαφανίστηκε.
Ο α. σχετίζεται με υποτυπώδεις δομές και μπορεί να χαρακτηριστεί και ως προγονική κληρονομικότητα. Η επανεμφάνιση των αταβιστικών χαρακτήρων οφείλεται στον τυχαίο ανασυνδυασμό των γονιδίων, τα οποία μπορούν να συνδυαστούν με τέτοιον τρόπο ώστε να οδηγήσουν στην εκδήλωση προγονικών χαρακτήρων.
Η πιο κοινή περίπτωση α. στο ζωικό βασίλειο παρατηρείται στις φάλαινες, οι οποίες δεν έχουν πίσω άκρα, αλλά προέρχονται από προγονικές μορφές χερσαίων θηλαστικών, οι οποίες είχαν πίσω άκρα. Σε σπάνιες περιπτώσεις μεταλλαγών, ο προγονικός αυτός χαρακτήρας εμφανίζεται και πάλι, με αποτέλεσμα ορισμένες φάλαινες να έχουν υπολειμματικά οπίσθια άκρα. Άλλα παραδείγματα α. είναι η παρουσία επιπλέον δαχτύλων στα άλογα (τα δάχτυλα αυτά είναι παρόμοια με τα αντίστοιχα διαφόρων αρχαϊκών αλόγων όπως ο Mesohippus), η εμφάνιση του υιοειδούς οστού στους σκύλους κ.ά. 
Στον άνθρωπο, η πιο συνηθισμένη περίπτωση α. είναι η παρουσία υπολειμματικής ουράς. Όπως συμβαίνει και με τις άλλες περιπτώσεις α., η ανθρώπινη ουρά είναι πιθανόν αποτέλεσμα σωματικής ή γενετικής μεταλλαγής, που ενεργοποιεί ξανά κρυμμένα μεταβολικά μονοπάτια, τα οποία ωστόσο έχουν διατηρηθεί στο ανθρώπινο γονιδίωμα κατά τη διάρκεια της εξέλιξης. Άλλα παραδείγματα στον άνθρωπο είναι η –πολύ σπάνια– επανεμφάνιση καθολικού τριχώματος και η παρουσία ενός τρήματος στο μεσοκοιλιακό τοίχωμα της καρδιάς (τρήμα Pannitza). 
Εκτός από τους μορφολογικούς, είναι δυνατόν να υπάρξουν και ψυχικοί αταβιστικοί χαρακτήρες, οι οποίοι αφορούν την εκδήλωση προγονικής συμπεριφοράς.
    Read 5374 times

    More in this category: « Ας Αταβύριο »

    Leave a comment

    Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.