Δευτέρα, 27 Φεβρουαρίου 2012 16:10

φυσιολογία

Written by
Rate this item
(0 votes)
φυσιολογία (Βιολ.-Ιατρ.). Επιστημονικός κλάδος της βιολογίας και της ιατρικής, ο οποίος ασχολείται με τη μελέτη όλων των φυσιολογικών λειτουργιών των ζωντανών οργανισμών. Αντικείμενό της αποτελούν, για παράδειγμα, η θρέψη, ο μεταβολισμός, η εσωτερική οργάνωση και οι μηχανισμοί λειτουργίας και αλληλεπίδρασης των διαφόρων οργανικών συστημάτων, οι αντιδράσεις στις μεταβολές του περιβάλλοντος κ.ά. Πριν από τον 18ο αι., οπότε η φ. καθιερώθηκε ως θετική επιστήμη, τα προβλήματα των ζωτικών λειτουργιών εξετάζονταν με θεωρητικές μεθόδους. Η ερμηνεία κάθε φαινομένου το οποίο παρατηρείτο στη φύση γινόταν συχνά με βάση μεταφυσικά κριτήρια και η έννοια της ύλης, ζωντανής και μη, αντιμετωπιζόταν στο σύνολό της. Η τακτική αυτή δεν επέτρεψε ούτε κατά τους ελληνιστικούς χρόνους ούτε κατά τον Μεσαίωνα να αποκτηθούν, στο πεδίο της φ., γνώσεις ισοδύναμες με τα πρακτικά αποτελέσματα που είχαν επιτύχει στο πεδίο της παθολογίας οι διάφορες ιατρικές σχολές και επιμέρους επιστήμονες. Ο ίδιος ο Γαληνός, ο οποίος έγραψε 17 βιβλία φ. από ανατομές ζώων, κατέληγε σε συμπεράσματα τα οποία εφάρμοζε αδιάκριτα στο ανθρώπινο σώμα, αρκεί να συμφωνούσαν με τις απόψεις του επί της ουσίας της ζωής. Μόνο με την έλευση της Αναγέννησης άρχισαν να πραγματοποιούνται οι πρώτες έρευνες με βάση παρατηρήσεις οι οποίες να μπορούσαν να ελεγχθούν πειραματικά. Οι ανατομικές μελέτες άσκησαν τις πρώτες ουσιώδεις κριτικές στις καθιερωμένες απόψεις. Από τις κατακτήσεις της ανατομίας πήγασε η πρώτη μεγάλη ανακάλυψη της φ., η κυκλοφορία του αίματος· ο Γουίλιαμ Χάρβεϊ περιέγραψε πρώτος το 1628 με λεπτομέρεια το κυκλοφορικό σύστημα του ανθρώπου. 
Τον 17ο αι., με την εισαγωγή της πειραματικής μεθόδου από τον Γαλιλαίο, αναπτύχθηκαν δύο μεγάλα ρεύματα, τα οποία επηρέασαν σε μεγάλο βαθμό τις βιολογικές επιστήμες και ιδιαίτερα τη φ. και την ιατρική: η ιατρομηχανική και η ιατροχημεία. Η πρώτη προσπάθησε να εξηγήσει τα φυσιολογικά φαινόμενα με βάση νόμους της μηχανικής, ενώ σύμφωνα με την ιατροχημεία κάθε ασθένεια οφείλεται σε χημική ανισορροπία του οργανισμού και πρέπει να θεραπεύεται με χημικές ουσίες· αν και τα δύο ρεύματα οδήγησαν στην επίτευξη σημαντικών επιστημονικών κατακτήσεων, τα θέματα της φ. συνέχισαν να βρίσκονται κατά ένα μέρος υπό την επίδραση της φιλοσοφικής θέσης των κλασικών. Σημαντικό παραμένει το γεγονός ότι με τη μελέτη των φαινομένων της ζωής ασχολήθηκαν τότε όχι μόνο οι γιατροί αλλά και οι φιλόσοφοι και οι καλλιτέχνες, και δεν ήταν σπάνιο να συναντώνται ενωμένες όλες αυτές οι δραστηριότητες στο ίδιο πρόσωπο. Ο Σαντόριο Σαντόρι ντα Καποντίστρια εγκαινίασε την ποσοτική ανάλυση των βιολογικών φαινομένων του ανθρώπου, ενώ ο Τζοβάνι Αλφόνσο Μπορέλι (βλ. λ.), οπαδός της ιατρομηχανικής, έθεσε τους φυσικούς νόμους στη βάση των ζωτικών φαινομένων, εξακολουθώντας, ωστόσο, να ισχυρίζεται ότι η ψυχή είναι η πραγματική αιτία των ζωικών λειτουργιών. Ο ίδιος ο Φραντσέσκο ντε λα Μπόε, θεμελιωτής της κλινικής ιατροχημείας, παρέμεινε σταθερός οπαδός του Γαληνού, ενώ ο Γιαν Μπατίστ Βαν Χέλμοντ, με τις περίφημες μελέτες του επί των αερίων, επεξεργάστηκε μια φανταστική ανθρώπινη φ. και θεωρείται από τους θεμελιωτές της φ. των φυτών. 
Η πειραματική φ. καθιερώθηκε οριστικά κατά τον 18ο αι., με τον Άλμπρεχτ φον Χάλερ (βλ. λ.), ο οποίος έγραψε 8 τόμους φ. του ανθρώπινου σώματος, και τον Λάτζαρο Σπαλαντσάνι (βλ. λ.), από τις μελέτες των οποίων σχετικά με τη χημεία της αναπνοής και, αργότερα, από την ανακάλυψη του ζωικού ηλεκτρισμού αναπτύχθηκε η σύγχρονη φ. Μεταξύ των σημαντικότερων ερευνητών του 19ου αι., οι οποίοι έδωσαν μεγάλη ώθηση στη γνώση των φυσιολογικών φαινομένων, αναφέρονται: ο Φρανσουά Μαγκεντί, ο πρώτος νευροφυσιολόγος της γαλλικής σχολής, ο Γιοχάνες Μίλερ, ο οποίος δήλωσε εμφαντικά ότι «κανείς δεν μπορεί να είναι ψυχολόγος δίχως να είναι φυσιολόγος», ο Κλοντ Μπερνάρ (βλ. λ.), ο οποίος όρισε τη θεμελιώδη αρχή της σταθερότητας του εσωτερικού περιβάλλοντος των ζώων, ο Ιβάν Πέτροβιτς Παβλόφ (βλ. λ.), ο οποίος πραγματοποίησε σημαντικές μελέτες σχετικά με τη διαδικασία της πέψης και τα εξαρτημένα αντανακλαστικά, κ.ά. Κοντά στη φ. εμφανίστηκε τον 18ο αι. η βιοχημεία, η αρχική ονομασία της οποίας (φυσιολογική χημεία) δίνει μια ιδέα του πώς τα θέματα των ζωτικών φαινομένων αντιμετωπίζονταν πλέον με τη βοήθεια των νόμων και των μεθόδων των διαφόρων θετικών επιστημών.
Στις μελέτες της σύγχρονης φ. συμμετέχουν με τις μελέτες τους, εκτός από τους ειδικούς φυσιολόγους, παθολόγοι, ακτινολόγοι, βιοχημικοί, φαρμακολόγοι και ερευνητές διαφόρων άλλων κλάδων της βιολογίας. Στην ίδια τη φ. διακρίνονται διάφοροι τομείς, όπως: η γενική φ., η οποία μελετά τους γενικούς νόμους των ζωτικών λειτουργιών· η φ. των ζώων και η φ. των φυτών, οι μελέτες των οποίων αφορούν τις ζωτικές λειτουργίες των ζωικών και φυτικών οργανισμών, αντίστοιχα· η συγκριτική φ.· και, βέβαια, η φ. του ανθρώπου, αντικείμενο της οποίας αποτελούν οι λειτουργίες του ανθρώπινου οργανισμού και η οποία μπορεί επιπλέον να διακριθεί στη φ. των επιμέρους οργανικών συστημάτων. Τις τελευταίες δεκαετίες αναπτύχθηκε σημαντικά και σημείωσε εξαιρετικά αποτελέσματα η φυσιοπαθολογία, η οποία ερευνά τόσο τις φυσιολογικές διεργασίες όσο και τις παθολογικές, εξετάζοντας τις τελευταίες ως αίτιο αλλοίωσης των φυσιολογικών λειτουργιών του οργανισμού.
Read 495 times

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.