Εκτύπωση
Κατηγορία: Ψυχολογία και Ψυχική Υγεία
Εμφανίσεις: 8952
Αν κάποιος δει τον περίφημο πίνακα ζωγραφικής «Κραυγή», του Munch, έχει την πλήρη εικόνα τού πως θα μπορούσε να ζωγραφιστεί η κατάθλιψη. Η απόγνωση που εμποδίζει τη σκέψη, την πιο απλή ενέργεια, το όποιο συναίσθημα και μετατρέπεται σε έναν ανελέητο εσωτερικό οδυρμό που παραλύει την όποια επιθυμία ζωής αποτυπώνεται στον καμβά με δραματικό τρόπο.
Η ιστορία της κατάθλιψης είναι η ιστορία της ανθρωπότητας μολονότι ο όρος «κατάθλιψη» σαν ψυχιατρικό σύνδρομο συναισθηματικής διαταραχής εισήχθη επίσημα την δεκαετία του 1920 από τον Γερμανό ψυχίατρο Μέγιερ (Meyer). Η κλινική «εικόνα» της ασθένειας περιγράφηκε για πρώτη φορά από τον Όμηρο στην Ιλιάδα («.με την εγκατάλειψη των Θεών σβήνει το θάρρος και η δύναμη της ζωής και είναι το απόλυτο κενό, η ανελέητη θλίψη με την οποία μάχεται ο ήρωας και φθείρεται.». Την συναντάμε ακόμα στον Πλούταρχο, τον Σενέκα («.Το κακό που μας τυραννάει δεν είναι στο χώρο όπου βρισκόμαστε αλλά μέσα μας. Είμαστε χωρίς δύναμη να υπομείνουμε τις δυσκολίες, ανίκανοι να αντέξουμε τον πόνο, ανίσχυροι να χαρούμε ευχάριστα πράγματα, πάντα δυσαρεστημένοι από τον εαυτό μας.»), τον Πετράρχη. Όταν η κατάθλιψη χτυπά την πόρτα βρίσκει τον άνθρωπο απροετοίμαστο, ανυποψίαστο σχεδόν για το πόσο βαθιά μπορεί να πέσει μέσα στο «κενό». Στη σημερινή κοινωνία υπολογίζεται ότι ο κίνδυνος να αρρωστήσει οποιοσδήποτε από «μείζονα καταθλιπτική διαταραχή» ή «μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο», όπως αποκαλείται επιστημονικά η κατάθλιψη, είναι μέχρι 25% για τις γυναίκες και 12% για τους άνδρες, ενώ το διαγνωσμένο ποσοστό των γυναικών που υποφέρουν από κατάθλιψη κυμαίνεται από 5% έως 9% και το αντίστοιχο των ανδρών από 2% έως 3%. Συμπτώματα - Διάγνωση Η κατάθλιψη περιπλέει ανάμεσα στο φυσιολογικό και το παθολογικό. Ίσως γι αυτό δεν αναγνωρίζεται εύκολα, ούτε εύκολα ορίζεται σαν ασθένεια που χρήζει βοήθειας γιατρού. Το όριο ανάμεσα στις δύο καταστάσεις είναι το αν παρουσιάζεται μετά από κάποιο τραυματικό γεγονός, αν πρόκειται δηλαδή για κάποιας μορφής πένθος, ή αν πρόκειται για θεραπεύσιμη ψυχική διαταραχή. Την κατάθλιψη-νόσο σηματοδοτούν πέντε ή περισσότερα συμπτώματα, τα οποία παρουσιάζονται σταθερά επί δύο τουλάχιστον εβδομάδες, για το μεγαλύτερο διάστημα της ημέρας και σχεδόν κάθε μέρα, αλλάζοντας τη ζωή του πάσχοντος. Το ένα τουλάχιστον από αυτά τα συμπτώματα πρέπει να είναι η καταθλιπτική διάθεση ή η απώλεια του ενδιαφέροντος και της ικανοποίησης. Καταθλιπτική διάθεση, με αίσθημα θλίψης ή κενού. Έντονη απώλεια του ενδιαφέροντος ή της ικανοποίησης σε όλες ή σχεδόν όλες τις δραστηριότητες. Σημαντική απώλεια βάρους ή απότομη αύξηση βάρους (πάνω από το 5% του σωματικού βάρους μέσα σε ένα μήνα), ή αυξομειώσεις της όρεξης σχεδόν καθημερινά.
Αϋπνία ή υπνηλία. Νευρικότητα ή επιβράδυνση ψυχοκινητικών λειτουργιών. Απώλεια ενέργειας ή αίσθηση κόπωσης σχεδόν κάθε μέρα. Έλλειψη αυτοεκτίμησης ή υπερβολικό ή ανυπόστατο αίσθημα ενοχής. Μείωση της ικανότητας συγκέντρωσης και σκέψης ή αναποφασιστικότητα. Συχνές σκέψεις αυτοκτονίας

Τα συμπτώματα αυτά επηρεάζουν την προσωπική, την κοινωνική και την επαγγελματική ζωή του ασθενούς και είναι εμφανή και στους γύρω του. Μπορούν επίσης να χωριστούν και με διαφορετικό τρόπο, ως: Ψυχικά: θλίψη, απελπισία, αδιαφορία, αίσθηση εσωτερικού κενού, απάθεια στις αποφάσεις, αναστολή, απαισιοδοξία, σκέψεις θανάτου ή καταστροφής, αμνησία, έλλειψη αυτοεκτίμησης, ενοχές. Ψυχοκινητικά: επιβράδυνση, υπερκινητικότητα Ψυχοσωματικά: αϋπνία και υπνηλία, ένταση, έλλειψη ενέργειας, ζαλάδες, υπόταση, δύσπνοια, δυσκοιλιότητα, κολίτιδα, ανορεξία, βουλιμία, απώλεια βάρους, υποθερμία, ταχυπαλμία, διάχυτοι πόνοι. Όλα αυτά τα συμπτώματα βέβαια χάνουν τον παθολογικό τους χαρακτήρα από τη στιγμή που είναι αποτέλεσμα επήρειας κάποιας ουσίας ή πένθους και εφόσον δεν διαρκέσουν σε τέτοια περίπτωση για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα. Η αντιδραστική κατάθλιψη στο πένθος ως φυσιολογικό φαινόμενο μπορεί να ιδωθεί μόνο για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Αντίθετα η μεγάλη διάρκειά της εγκυμονεί τον κίνδυνο να μετατραπεί σε νόσο, αν δεν αντιμετωπιστεί. Ο ρόλος του ψυχιάτρου Η έξοδος από το «κενό» αρχίζει όταν ζητήσουμε βοήθεια από τον ψυχίατρο. Πέρα από τη διάγνωση και την σωστή φαρμακευτική αγωγή θεωρείται απαραίτητη η δημιουργία μιας καλής σχέσης ανάμεσα στο γιατρό και τον ασθενή. Μια σχέση που θα επιτρέψει στο γιατρό να κατανοήσει το βάθος του πόνου του ασθενή και να μοιραστεί μαζί του εκείνη την φοβερή αίσθηση του «κενού». Ο γιατρός επίσης είναι εκείνος που οφείλει να ενημερώσει την οικογένεια του ασθενούς για το έλλειμμα θέλησης που ο άνθρωπός τους νοιώθει, ότι δηλαδή δεν υποφέρει γιατί το θέλει αλλά γιατί δεν μπορεί να μην υποφέρει. Ότι δεν αρκεί ένα χτύπημα στην πλάτη, ούτε η συμβουλή να αντιδράσει και να αντιμετωπίσει τις ευθύνες του. Αντίθετα μια τέτοια συμπεριφορά απέναντι στον άνθρωπο που υποφέρει διογκώνει το πρόβλημα αυξάνοντας τις ενοχές του. Ο καταθλιπτικός αξίζει τον σεβασμό, έναν σεβασμό βαθύ όσο βαθύς είναι και ο πόνος του. Βέβαια έχει ανάγκη και από την αποφασιστικότητα των άλλων που θα τον στηρίξουν να δει την πραγματικότητα κατανοώντας απόλυτα ότι σήμερα η κατάθλιψη, χάρη στα φάρμακα και στην ψυχοθεραπεία, είναι ένας δαίμονας που μπορεί να νικηθεί. Φάρμακα και ψυχοθεραπεία Το 70% έως 80% των κρουσμάτων κατάθλιψης θεραπεύεται, ενώ στις υπόλοιπες υπάρχει ουσιαστική ανακούφιση. Με την θεραπεία αποτρέπεται ο μεγαλύτερος κίνδυνος στην κατάθλιψη, που είναι η αυτοκτονία αλλά και η κοινωνική απομόνωση. Η φαρμακευτική αγωγή περιλαμβάνει αντικαταθλιπτικά φάρμακα τα οποία όχι μόνο είναι αποτελεσματικά έως και στο 80% των περιπτώσεων, αλλά τώρα με τις νέες τεχνολογίες έχουν πολύ λιγότερες παρενέργειες. Τα φάρμακα αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν όχι μόνο θεραπευτικά (συνήθως για 4 με 6 μήνες) αλλά και για συντήρηση ή προληπτικά για χρονικό διάστημα που θα κρίνει ο γιατρός. Αξίζει να σημειωθεί ότι κανένα από τα αντικαταθλιπτικά φάρματα δεν οδηγεί σε εξάρτηση ή εθισμό. Ακόμη και η μακροχρόνια χρήση τους υπό αυτό το πρίσμα είναι ασφαλής, ενώ ο βαθμός τοξικότητάς τους, κυρίως για τα φάρμακα νέας τεχνολογίας, θεωρείται μηδαμινός. Βοηθητικά η ψυχοθεραπεία διεκδικεί έναν σημαντικό ρόλο στην θεραπεία αλλά και στην πρόληψη των υποτροπών. Υπάρχουν πολλές προσεγγίσεις ψυχολογικού χαρακτήρα στη θεραπεία της κατάθλιψης. Οι πιο πρόσφατες μελέτες καταδεικνύουν ότι σε ποσοστό 30% έως 35% των περιπτώσεων ελαφράς ή μέτριας βαρύτητας κατάθλιψης, η ψυχοθεραπεία είναι αρκετή για να θεραπευτούν οι πάσχοντες, δίχως να χρειασθούν φαρμακευτική αγωγή. Πρόληψη Ούτε το «θα το ξεπεράσω μόνος μου», ούτε το «πρέπει να το παλέψεις» μπορούν να νικήσουν τον «δαίμονα» που κάνει την εμφάνισή του στη .πόρτα της ζωής. Αντίθετα ο «δαίμονας» ξορκίζεται εύκολα στην αρχή, πριν χρονίσει η εγκατάστασή του και υποτροπιάσει η δράση του μέσα στον άνθρωπο. Γι' αυτό μεγάλη σημασία έχει η έγκαιρη αναγνώριση της ασθένειας και η άμεση βοήθεια από ειδικό γιατρό. Χωρίς θεραπεία, η κατάθλιψη διαρκεί 6 έως 9 μήνες, υποτροπιάζει σε περισσότερο από το 50% των περιπτώσεων, ενώ στο 10% γίνεται χρόνια. Αντίθετα η έγκαιρη παρέμβαση και η καθοδήγηση από τον ψυχίατρο περιορίζει τη διάρκεια σε λίγες εβδομάδες και ελέγχει αποτελεσματικά την μακρόχρονη πορεία της διαταραχής, γεγονός που μπορεί να κριθεί αναγκαίο από τον γιατρό σε ορισμένες περιπτώσεις.

Πηγή:  ΑΠΕ - ΜΠΕ