Εκτύπωση
Κατηγορία: Παιδί Έφηβος και Υγεία
Εμφανίσεις: 3400
Από τον Δρ. Ιωάννη Α. Κυριαζή, Παθολόγο - Διαβητολόγο, Επιμελητή Α΄  Ε.Σ.Υ., Β΄ Παθολογικής Κλινικής και Διαβητολογικού Ιατρείου Γ.Ν " Ασκληπιείο " Βούλας και την Μαρία Δ. Ρεκλείτη  Νοσηλεύτρια ΤΕ, Γενικού Νοσοκομείου Κορίνθου. Το Μεταβολικό Σύνδρομο στους ενήλικες έχει οριστεί ως ένα σύνολο καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου, που τα βασικά του σημεία είναι η παχυσαρκία κεντρικού τύπου, η δυσλιπιδαιμία, η χαμηλή ΗDL, η αρτηριακή υπέρταση και ο σακχαρώδης διαβήτης. Η κεντρική παχυσαρκία σχετιζόμενη με το φύλο ορίζεται από την περίμετρο μέσης και το λόγο μέσης – γοφών (Waist to Hip Ratio). Το Μεταβολικό Σύνδρομο συνίσταται από μια ομάδα μεταβολικών διαταραχών, που οδηγούν σε σοβαρές επιπλοκές σε ζωτικά όργανα και κάθε στοιχείο του αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου, συνήθως όμως αυτοί συσσωρεύονται στο ίδιο άτομο με αποτέλεσμα να αυξάνεται κατά πολύ ο κίνδυνος επιπλοκών. Οι επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν ότι το ένα τέταρτο των ενηλίκων παγκοσμίως πάσχει από Μεταβολικό Σύνδρομο και λόγω της «επιδημίας» της παχυσαρκίας, εμφανίζεται αυξημένη συχνότητα του συνδρόμου σε παιδιά και εφήβους. Οι πάσχοντες από Μεταβολικό Σύνδρομο έχουν δύο ως τρεις φορές περισσότερο πιθανότητα να εμφανίσουν καρδιακά νοσήματα ή έμφραγμα μυοκαρδίου και πέντε φορές περισσότερο να αναπτύξουν διαβήτη τύπου ΙΙ, σε σχέση με τους μη πάσχοντες. Η Διεθνής Ομοσπονδία για τον διαβήτη (IDF) αναφέρει τέσσερα εκατομμύρια θανάτους ετησίως σχετικούς με τις επιπλοκές του διαβήτη και με την αναμενόμενη αύξηση των διαβητικών σε 380 εκατομμύρια παγκοσμίως, ο φόβος αύξησης της θνησιμότητας είναι υπαρκτός. Η κλινική ταξινόμηση του Μεταβολικού Συνδρόμου που χρησιμοποιείται ευρέως, έχει προταθεί από την Αμερικανική Επιτροπή Ειδικών (ΝCΕΡ- ΑΤΡ III), σύμφωνα με την οποία θα πρέπει τρεις ή περισσότεροι από τους παράγοντες κινδύνου να βρίσκονται πάνω από τα επιτρεπτά όρια (Σάκχαρο νηστείας ≥110 mg%, τριγλυκερίδια ≥150 mg%, HDL – χοληστερόλη 88 γυναίκες). Μέχρι σήμερα, δεν υπάρχει κανένας αποδεκτός ορισμός που να αξιολογεί τον κίνδυνο του Μεταβολικού Συνδρόμου σε παιδιά και εφήβους. Ο ορισμός του συνδρόμου για τους ενήλικες δεν θεωρείται κατάλληλος για τη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα, οπότε χρήσιμος θα είναι ο καθορισμός ενός παγκοσμίως αποδεκτού εργαλείου για την έγκαιρη διάγνωση του Μεταβολικού Συνδρόμου, προκειμένου να ληφθούν προληπτικά μέτρα για τα παιδιά και τους εφήβους έναντι της ανάπτυξης καρδιαγγειακών παθήσεων ή διαβήτη. Η Διεθνής Ομοσπονδία για τον διαβήτη (IDF), έχει καθορίσει τα κριτήρια του Μεταβολικού Συνδρόμου σε σχέση με τις ηλικιακές διαφορές των παιδιών και των εφήβων (6-10 ετών, 10-16 ετών, 16 και άνω). Αποκλείστηκε η ηλικία κάτω των 6 ετών, λόγω ανεπαρκών στοιχείων. Και στις τρεις ηλικιακές ομάδες, απαραίτητο κριτήριο είναι η παχυσαρκία «κεντρικού τύπου», τα επίπεδα των λιπιδίων (τιμές τριγλυκεριδίων και HDL – χοληστερόλης) και η τιμή της αρτηριακής πίεσης. Επιπλέον, προτείνει σε παιδιά κάτω των 10 ετών να μη τίθεται διάγνωση Μεταβολικού Συνδρόμου, αλλά να αντιμετωπίζεται η κοιλιακή παχυσαρκία καθώς το σπλαχνικό λίπος συνδέεται με τον διαβήτη τύπου ΙΙ και με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Τα δεδομένα  επιδημιολογικών ερευνών στην Ελλάδα δείχνουν εντυπωσιακή αύξηση της παχυσαρκίας στις παιδικές ηλικίες, ενώ το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στις ηλικίες από 2 έως 6 ετών. (Πίνακες 1 και 2) Οι κυριότεροι παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση του Μεταβολικού Συνδρόμου, είναι το οικογενειακό ιστορικό, το χαμηλό βάρος γέννησης, η παρουσία διαβήτη στη μητέρα κατά την κύηση και η διατροφή στη νηπιακή ηλικία. Ταυτόχρονα, η αστικοποίηση, η ανθυγιεινή διατροφή και ο στατικός τρόπος ζωής αποτελούν βασικές συνισταμένες στην αύξηση της παχυσαρκίας στην παιδική ηλικία. Η παχυσαρκία στην παιδική και εφηβική ηλικία έχει αρνητικές συνέπειες στην υγεία και επηρεάζει την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των νέων. Επιπλέον, είναι δύσκολο και δαπανηρό να θεραπευθεί και οι πρώην παχύσαρκοι δοκιμάζουν τεράστιες προκλήσεις για να διατηρήσουν ένα φυσιολογικό βάρος στο μέλλον. Διάφορες μελέτες δείχνουν ότι η παχυσαρκία στην παιδική ηλικία τείνει να εμμένει και μετά την ενηλικίωση. Το 50% των υπέρβαρων εφήβων και το ένα τρίτο των υπέρβαρων παιδιών παραμένουν παχύσαρκοι και ως ενήλικες. Έχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν Μεταβολικό Σύνδρομο και στη συνέχεια διαβήτη τύπου ΙΙ και καρδιαγγειακές νόσους νωρίς στη ζωή τους. Η διαχείριση του Μεταβολικού Συνδρόμου περιλαμβάνει κυρίως την  υιοθέτηση πρωτογενών προληπτικών μέτρων και υγιών συμπεριφορών για την αποφυγή των καρδιαγγειακών νοσημάτων στο μέλλον. Η αναγνώριση ότι η αθηρωμάτωση μπορεί να εμφανιστεί από την παιδική ηλικία, σε συνάρτηση με την περισσότερη γνώση που έχει αποκτηθεί σχετικά με τους παράγοντες κινδύνου, συνηγορούν υπέρ της ανάπτυξης αποτελεσματικών προγραμμάτων πρώιμης αναγνώρισης και περιορισμού των παραγόντων κινδύνου για Μεταβολικό Σύνδρομο. Η ανάγκη σχεδιασμού και υλοποίησης προληπτικών προγραμμάτων γίνεται επιτακτική, αν αναλογιστεί κανείς ότι η παχυσαρκία έχει λάβει εκρηκτικές διαστάσεις τόσο στους ενήλικες, όσο και στα παιδιά και τους εφήβους. Τα συνιστώμενα μέτρα στοχεύουν στην απώλεια των περιττών κιλών, την υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών, τη τροποποίηση της συμπεριφοράς των παιδιών και των εφήβων απέναντι στη διατροφή  και την αύξηση της σωματικής δραστηριότητας. Μπορεί να μην είναι ακόμα απολύτως σαφές πως η σωστή διατροφή και η σωματική άσκηση μειώνουν τον κίνδυνο θανάτου των πασχόντων από Μεταβολικό Σύνδρομο, ωστόσο θα πρέπει να κινητοποιήσει τους υπευθύνους για την δημιουργία εκστρατειών που θα αναδεικνύουν την αξία της υγιεινής διατροφής και της φυσικής άσκησης, ως φιλοσοφίας και τρόπου ζωής. Όπως και σε άλλα ανεπτυγμένα κράτη, έτσι και στην Ελλάδα τα προγράμματα υγείας πρέπει να εστιάσουν περισσότερο στην εξεύρεση τρόπων πρόληψης του συνδρόμου και τη βελτίωση του επιπέδου υγείας όλου του πληθυσμού και να είναι συμβατά με τα νέα επιστημονικά δεδομένα, που κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την παγκόσμια «έκρηξη» των παραγόντων εμφάνισης και ανάπτυξης του συνδρόμου στην παιδική κι εφηβική ηλικία. Οι στρατηγικές προαγωγής υγείας και η ανάπτυξη υγειονομικών προγραμμάτων πρέπει να περιλαμβάνουν ενέργειες σε κεντρικό, σε τοπικό (κυρίως σε επίπεδο κοινότητας και Τοπικής Αυτοδιοίκησης), καθώς και σε ατομικό επίπεδο. Η παρέμβαση πρέπει να είναι σε καθένα από αυτά πολυδιάστατη και πολύπλευρη. Οι επιστήμονες και οι επαγγελματίες υγείας, σε συνεργασία με τους αρμόδιους κρατικούς φορείς και τους υπευθύνους για τη λήψη αποφάσεων να στοχεύουν στην προαγωγή υγείας κατά το σχεδιασμό οποιασδήποτε υγειονομικής πολιτικής. Η συνέχιση μελετών που θα καταγράφουν τις διατροφικές συνήθειες, τις συνήθειες φυσικής δραστηριότητας, την ύπαρξη διαβήτη, κεντρικής παχυσαρκίας και όλων των συνισταμένων του Μεταβολικού Συνδρόμου σε ευρεία κλίμακα, θα δώσουν αξιόπιστα στοιχεία και θα εντοπίσουν τις ομάδες, όπου πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή. Τα αποτελέσματα ερευνών συσχέτισης με μεγάλο δείγμα, που μπορεί να έχουν και επιδημιολογικό χαρακτήρα, προαπαιτούνται και αποτελούν τη βάση του σχεδιασμού κάθε υγειονομικής στρατηγικής. Η ενημέρωση και η εκπαίδευση του πληθυσμού πρέπει να περιλαμβάνει θέματα διατροφής και φυσικής δραστηριότητας και πρόληψης ή διαχείρισης της κεντρικής παχυσαρκίας και του διαβήτη. Οι επαγγελματίες υγείας χρειάζεται να ευαισθητοποιηθούν και να συμβουλεύουν ότι η πρόληψη και ο έλεγχος είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να αντιμετωπιστεί το Μεταβολικό Σύνδρομο και οι επιπλοκές του και να κινητοποιήσουν όλες τις πληθυσμιακές ομάδες προς την αλλαγή στερεότυπων αντιλήψεων και συμπεριφορών, με στόχο την προαγωγή της υγείας και της ποιότητας ζωής. Πίνακας 1. Πανελλήνια επιδημιολογική μελέτη επιπολασμού παχυσαρκίας. Ανάλυση κατά φύλο και ηλικιακή ομάδα.
Πίνακας 2. Επιπολασμός δεικτών παχυσαρκίας σε παιδιά δημοτικών σχολείων σε αστικές και ημιαστικές περιοχές. Δρ. Ιωάννης Α. Κυριαζής MD, PhD, Παθολόγος - Διαβητολόγος
Επιμελητής Α' στο Διαβητολογικό Ιατρείο
και στη Β' Παθολογική Κλινική του Γ.Ν. Ασκληπιείου Βούλας

Βασιλέως Παύλου 1, ΤΚ 16673 Βούλα
Tηλ. 2132163000 και 2108958301- Κιν. 6974122123

E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. και  Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.