ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο πιο συχνός καρκίνος στους Αμερικανούς άνδρες. Οι μαύροι Αμερικανοί έχουν την πιο μεγάλη συχνότητα καρκίνου του προστάτη στον κόσμο, για λόγους όχι πλήρως κατανοητούς. Παγκόσμια, η συχνότητα είναι πιο μεγάλη στις σκανδιναβικές χώρες και τη Β. Αμερική και πολύ μικρή στην Ιαπωνία.

 

Αιτίες, παράγοντες κινδύνου

Το 80% περίπου των καρκίνων του προστάτη διαγιγνώσκονται πάνω από την ηλικία των 56. Υπάρχουν
κάποιες ενδείξεις ότι μπορεί να υπάρχει μια οικογενειακή προδιάθεση στον καρκίνο του προστάτη. Εργάτες που εκτίθενται σε κάδμιο διατρέχουν ελαφρά μεγαλύτερο κίνδυνο. Ο καρκίνος του προστάτη είναι ένας από τους λίγους καρκίνους για τον οποίο δεν έχει βρεθεί σχέση με το κάπνισμα.

Τύποι και εξελίξεις

Ο καρκίνος του προστάτη αναπτύσσεται αργά. Στο 65% των περιπτώσεων διαγιγνώσκεται όταν είναι εντοπισμένος μέσα στον αδένα. Σε άλλες περιπτώσεις, εξαπλώνεται ραγδαία σε γειτονικούς ιστούς ή άλλα όργανα.

Συμπτώματα και σημάδια

Οι ασθενείς των οποίων ο καρκίνος είναι περιορισμένος στον προστάτη συχνά δεν έχουν συμπτώματα. Διάγνωση μπορεί να γίνει κατά τη δακτυλική εξέταση του ορθού. Τα συμπτώματα, αν υπάρχουν, μπορεί να περιλαμβάνουν πόνο κατά την ούρηση, μια αδύνατη, διακοπτόμενη ροή ούρων και συχνουρία (ειδικά τη νύχτα). Προχωρημένος καρκίνος μπορεί να εξαπλωθεί στα οστά, προκαλώντας πόνο και κατάγματα.

Διάγνωση

Η Αμερικάνικη Εταιρεία Καρκίνου συστήνει ότι για την πρώιμη διάγνωση του καρκίνου του προστάτη πρέπει να γίνεται μέτρηση του ΡSA ορού και δακτυλική εξέταση ορθού ετησίως σε άνδρες, αρχίζοντας από την ηλικία των 50. Η χρήση υπερήχων και μαγνητικής τομογραφίας για παρατήρηση του προστάτη είναι νέα τεχνική, για να αξιολογηθεί αν ο καρκίνος είναι περιορισμένος στον αδένα ή έχει εξαπλωθεί στους γύρω ιστούς. Η διάγνωση γίνεται με διορθική βιοψία προστάτη, με τοπική αναισθησία.

Θεραπεία

Αν ο καρκίνος βρεθεί έγκαιρα, μπορεί να γίνει χειρουργική επέμβαση ή ακτινοθεραπεία. Αν ο καρκίνος είναι εξαπλωμένος, γίνεται χειραγώγηση των επιπέδων της αντρικής ορμόνης, με αφαίρεση των όρχεων ή χορήγηση φαρμακευτικής ορχειοτομής: χορήγηση φαρμάκων που αποκλείουν τη δράση των ανδρογόνων ή χορήγηση γυναικείων ορμονών μπορεί να ανακουφίσει τον πόνο για μεγάλες περιόδους, συρρικνώνοντας τον όγκο.

Προοπτική

Αν ο καρκίνος του προστάτη διαγνωστεί και αντιμετωπιστεί, ενώ είναι ακόμα εντοπισμένος στον αδένα του προστάτη, το 80% των ασθενών ζουν πέντε χρόνια ή περισσότερο. Αν ο όγκος έχει περάσει τα τοιχώματα του αδένα, το ποσοστό επιβίωσης πέφτει στο 60%. Αν έχουν προσβληθεί επίσης οι λεμφαδένες, το ποσοστό επιβίωσης μετά τη θεραπεία είναι μεταξύ 50 και 55%. Κάποτε, η ανικανότητα ήταν ένα μεγάλο πρόβλημα της αφαίρεσης του προστάτη· όμως, η εξέλιξη των χειρουργικών διαδικασιών που αφήνουν ανέπαφα τα νεύρα που ελέγχουν τη στύση προλαβαίνει σήμερα την ανικανότητα στο 70% των περιπτώσεων.

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

Ο καρκίνος του πνεύμονα είναι η δεύτερη σε συχνότητα κακοήθεια, τόσο σε άνδρες, όσο και σε γυναίκες, αλλά αποτελεί την κύρια αιτία θανάτου από καρκίνο και στα δυο φύλα στις Η.Π.Α. ετησίως. Για το 2006 αναμένονται 174.470 νέες περιπτώσεις και 162.460 θάνατοι επειδή είναι πολύ συχνά ανίατος. Σήμερα, περισσότεροι άνδρες παρά γυναίκες, παθαίνουν καρκίνο του πνεύμονα. Όμως, η διαφορά στη συχνότητα μικραίνει και θα εξακολουθήσει να μικραίνει, επειδή ο αριθμός των γυναικών που καπνίζουν συνεχώς ανεβαίνει. Οι περισσότερες περιπτώσεις συμβαίνουν στις ηλικίες 35 με 75, με τη μεγαλύτερη συχνότητα ανάμεσα στα 55 και 65.

Αιτίες, παράγοντες κινδύνου

Τουλάχιστον το 85% όλων των καρκίνων του πνεύμονα αποδίδονται στο κάπνισμα. Όσο περισσότερο χρόνο και αριθμό τσιγάρων την ημέρα καπνίζει κανείς, τόσο πιο μεγάλος είναι ο κίνδυνος. Οι άνθρωποι που καπνίζουν τσιγάρα με φίλτρο και λίγη πίσσα μπορεί να διατρέχουν ελαφρώς μικρότερο κίνδυνο, αλλά πολύ μεγαλύτερο από εκείνον των μη καπνιστών. Ακούσια ή «παθητική» εισπνοή καπνού από τσιγάρα άλλων ανθρώπων μπορεί επίσης να αυξήσει τον κίνδυνο. Ο κίνδυνος αρχίζει να μικραίνει, από τη στιγμή που κόβει κανείς το κάπνισμα. Μετά 10 περίπου χρόνια, ο βαθμός κινδύνου πέφτει σχεδόν στα επίπεδα των μη καπνιστών. Άλλοι παράγοντες κινδύνου, που ενεργούν σε συνδυασμό με το κάπνισμα τσιγάρου, είναι η έκθεση σε ορισμένες ουσίες, όπως ο αμίαντος, το ραδόνιο, ο μόλυβδος, το χρώμιο και το κάδμιο. Οι άνθρωποι που ζουν σε πόλεις έχουν μεγαλύτερη συχνότητα καρκίνου του πνεύμονα από εκείνους που ζουν στην εξοχή.

Τύποι και εξέλιξη

Υπάρχουν 4 τύποι καρκίνου του πνεύμονα. Το μικροκυτταρικό καρκίνωμα ευθύνεται για το 20% όλων των καρκίνων του πνεύμονα. Οι άλλοι τρεις τύποι είναι γνωστοί σαν μη μικροκυτταρικά καρκινώματα και οι διαφορές τους αντισταθμίζονται σε μεγάλο βαθμό από τις ομοιότητές τους. Οι τρεις αυτοί τύποι είναι: το καρκίνωμα των πλακωδών κυττάρων, που ευθύνεται για το 30% περίπου των καρκίνων του πνεύμονα και παρουσιάζεται κοντά στην πύλη του πνεύμονα, το αδενοκαρκίνωμα που ευθύνεται για το 40% περίπου και έχει την τάση να παρουσιάζεται προς την εξωτερική άκρη των πνευμόνων (δυο φορές πιο συνηθισμένο στις γυναίκες) και το μεγαλοκυτταρικό καρκίνωμα, που ευθύνεται για το 15% περίπου. Η αιτία που ο καρκίνος του πνεύμονα είναι τόσο συχνά θανατηφόρος είναι ότι, συνήθως, όταν διαγι-γνώσκεται, έχει εξαπλωθεί πέρα από τους πνεύμονες.

Σημάδια και συμπτώματα

Συνήθως δεν εμφανίζονται μέχρι να φτάσει η ασθένεια σε προχωρημένο στάδιο. Τα προειδοποιητικά σημάδια περιλαμβάνουν έναν επίμονο βήχα που καμιά φορά βγάζει πτύελα με αίμα, κοντανάσεμα, βραχνάδα, πόνο στον πνεύμονα ή επίμονη λοίμωξη.

Διάγνωση

Τα διαγνωστικά τεστ περιλαμβάνουν ανάλυση ακτινογραφιών θώρακα και πτυέλων, αξονική τομογραφία, βιοψία ενός οζίδιου που λαμβάνεται με πολύ λεπτή βελόνα μέσω των τοιχωμάτων του θώρακα και βρογχοσκόπηση (μ' ένα πολύ στενό ινοοππκό όργανο). Στη διάρκεια της βρογχοσκόπησης, μπορεί να γίνει βιοψία ή απόξεση του ενδοθηλίου του αεραγωγού, για λήψη κυττάρων.

Θεραπεία

Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο και το στάδιο του καρκίνου. Στον μικροκυτταρικό καρκίνο, η κύρια θεραπεία είναι η χημειοθεραπεία, είτε μόνη της είτε με ραδιοθεραπεία. Στους άλλους τύπους καρκίνων, η χειρουργική, η ραδιοθεραπεία ή η χημειοθεραπεία είναι επιλογές. Η χειρουργική συνήθως χρησιμοποιείται για τη θεραπεία καρκίνου που δεν έχει εξαπλωθεί. Μετά, μπορεί να χορηγηθεί συμπληρωματική χημειοθεραπεία. Στην τοπικά εκτε ταμένη νόσο, βάση της θεραπείας είναι η χημειοθεραπεία, σε συνδυασμό με ακτινοθεραπεία. Στην μεταστατική νόσο, χορηγείται χημειοθεραπεία.

Προοπτική

Μόνο το 13% όλων των ασθενών στους οποίους διαγιγνώσκεται καρκίνος του πνεύμονα ζουν 5 χρόνια ή περισσότερο. Όμως το ποσοστό πενταετούς επιβίωσης κυμαίνεται από 33% μέχρι 80%, για περιπτώσεις που ανιχνεύονται πριν εξαπλωθεί. Νέες μέθοδοι, που συνδυάζουν χημειοθεραπεία με ακτινοβολίες και χειρουργική, μπορεί να βελτιώσουν την επιβίωση πολλών ασθενών με χει-ρουργήσιμο καρκίνο. Η χρήση βιολογικών παραγόντων μπορεί να βελτιώσει την επιβίωση ασθενών με καρκίνο του πνεύμονα. Το κόψιμο του καπνίσματος έχει την πιο μεγάλη επίπτωση στη μείωση του βαθμού κινδύνου καρκίνου του πνεύμονα.

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ/ ΟΡΘΟΥ

Όπως ο καρκίνος του πνεύμονα, ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού είναι ένα μεγάλο πρόβλημα δημόσιας υγείας στις Η.Π.Α. Αποτελεί την τρίτη σε συχνότητα κακοήθεια και την τρίτη αιτία θανάτου από καρκίνο, τόσο σε άνδρες, όσο και σε γυναίκες. Περίπου τα 2/3 των καρκίνων παρουσιάζονται στο παχύ έντερο και το 1/3 στο ορθό. Η συχνότητα είναι περίπου η ίδια σε άντρες και γυναίκες, αλλά ελαφρά μεγαλύτερη σε μαύρους άντρες. Ο κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου του παχέος εντέρου /ορθού αρχίζει να αυξάνει μετά τα 40, με τη μεγαλύτερη συχνότητα ανάμεσα στα 70 και τα 80. Η συχνότητα είναι μεγαλύτερη στις αναπτυγμένες χώρες και λιγότερο στις αναπτυσσόμενες.

Αιτίες, παράγοντες κινδύνου

Μερικές έμμεσες αποδείξεις υποδεικνύουν ότι μπορεί να συνδέεται με μια διατροφή πλούσια σε λίπος και χοληστερόλη και με λίγες φυτικές ίνες. Οι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν κληρονομικούς παράγοντες, οικογενειακό ιστορικό, φλεγμονώδεις ασθένειες του εντέρου, πολύποδες του παχέος εντέρου ή καρκίνο των ωοθηκών ή του μαστού. Η ακτινοθεραπεία της πυέλου αυξάνει επίσης τον κίνδυνο.

Τύποι και εξέλιξη

Αρχίζουν σαν νεοπλασίες του επιθηλίου του εντέρου, αλλά μπορεί μετά να διαπεράσουν τα τοιχώματα του εντέρου και να προσβάλλουν κοντινά όργα να. Η βραδεία ανάπτυξη των περισσότερων όγκων του παχέος εντέρου και η μεγάλη διαγνωστική τους ευαισθησία στις εξετάσεις με ακτίνες Χ και ενδοσκόπηση καθιστούν συχνά δυνατή την ανίχνευσή τους σε πρώιμο στάδιο.

Συμπτώματα και σημάδια

Ο καρκίνος αυτός έχει την ευνοϊκότερη πρόγνωση, όταν αναγνωρίζεται ενώ είναι ακόμη εντοπισμένος. Συνήθως η διάγνωσή του (όταν δεν έχει παρουσιάσει συμπτώματα) γίνεται επειδή μια εξέταση του ορθού αποκαλύπτει έναν όγκο ή μια εξέταση κοπράνων δείχνει μικρή ποσότητα αίματος. Το πιο κοινό σύμπτωμα καρκίνου παχέος εντέρου/ορθού είναι αιμορραγία από το ορθό. Το αίμα (σκούρο ή ζωηρό κόκκινο) μπορεί να είναι σε ταινίες στα κόπρανα ή ανακατεμένο μ' αυτά. Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν επίμονη αλλαγή στις συνήθειες κενώσεων, αλλαγή στη μορφή των κοπράνων ή πόνο στην κοιλιά.

Προληπτικός έλεγχος

Η Αμερικάνικη Εταιρεία Καρκίνου προτείνει την έναρξη προληπτικού ελέγχου για την πρώιμη διάγνωση του καρκίνου παχέος εντέρου/ορθού στην ηλικία των 50 χρόνων. Συνήθως γίνεται ετήσιος έλεγχος για την παρουσία κρυμμένου αίματος στα κόπρανα, σε συνδυασμό με ορθοσιγμοειδοσκόπη-ση ανά πέντε έτη. Εναλλακτικά, μπορεί να γίνει κολονοσκόπηση επαναλαμβανόμενη ανά δέκα έτη ή βαριούχος υποκλυσμός διπλής αντίθεσης με επανάληψη ανά πέντε έτη. Δακτυλική εξέταση του ορθού πρέπει να γίνεται κατά την σιγμοειδοσκόπηση ή την κολονοσκόπηση. Τα άτομα υψηλού κινδύνου για ανάπτυξη καρκίνου παχέος εντέρου/ορθού πρέπει να αρχίζουν τον έλεγχο νωρίτερα από την ηλικία των 50 ετών και να τον επαναλαμβάνουν συχνότερα. Σε περίπτωση κληρονομικών συνδρόμων, ο έλεγχος αρχίζει από την παιδική ή νεανική ηλικία και επαναλαμβάνεται ανά δυο έτη.

Θεραπεία

Η χειρουργική επέμβαση είναι η πιο αποτελεσματική θεραπεία, αν ο καρκίνος δεν έχει εξαπλωθεί. Σήμερα, μετά την αφαίρεση του προσβεβλημένου τμήματος εντέρου, οι γιατροί μπορεί να χρησιμοποιήσουν αναστομώσεις, για να επανασυνδέσουν τα κομμένα άκρα, πράγμα που σημαίνει ότι η δημιουργία ενός μόνιμου κοιλιακού ανοίγματος του παχέος εντέρου (κολοστομία), για την αποβολή των κοπράνων, χρησιμοποιείται λιγότερο συχνά από πριν. Στο 15% περίπου των περιπτώσεων, όταν ο καρκίνος είναι πολύ χαμηλά στο ορθό (κοντά στον πρωκτό), απαιτείται κολοστομία.Η χρήση συνδυασμού αντικαρκινικών φαρμάκων, πέρα από την χειρουργική θεραπεία, έχει αποδείξει ότι περιορίζει το βαθμό υποτροπής σε μερικούς ασθενείς, των οποίων οι καρκίνοι έχουν επεκταθεί και στους γειτονικούς λεμφαδένες. Η ακτινοθεραπεία με χημειοθεραπεία και χειρουργική εφαρμόζονται σε περιπτώσεις πρώιμου καρκίνου του ορθού.Η χημειοθεραπεία χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις ύπαρξης μεταστάσεων. Η επιβίωση των αρρώστων με μεταστατική νόσο έχει αυξηθεί κατά τα τελευταία είκοσι χρόνια, με τη χορήγηση νέων αποτελεσματικών χη-μειοθεραπευπκών φαρμάκων. Η ταχεία ανάπτυξη νέων βιολογικών παραγόντων υπόσχεται ακόμη καλύτερα αποτελέσματα στη θεραπεία, τόσο της πρώιμης, όσο και της μεταστατικής νόσου.

Προοπτική

Το ποσοστό πενταετούς επιβίωσης είναι περίπου 50%. Αν ο καρκίνος ανακαλυφθεί σε πρώιμο στάδιο, πριν διαπεράσει τα τοιχώματα του παχέος εντέρου ή εξαπλωθεί σε γειτονικούς λεμφαδένες, μπορεί να φτάσει μέχρι και 90%. Όταν ένας καρκίνος έχει διαπεράσει τα τοιχώματα του εντέρου, το ποσοστό επιβίωσης πέφτει στο 60-80%. Όταν έχουν προσβληθεί λεμφαδένες, πέφτει στο 30 με 50%.