Ο Δρ. Βασίλειος Αθανασίου, Μαιευτήρας - Χειρουργός, Γυναικολόγος, επιστημονικός Διευθυντής του «Κέντρου Εξωσωματικής Αθηνών» με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Γονιμότητας (15 Ιουνίου), εξηγεί στο Υγείαonline.gr, τις νέες τεχνικές διάγνωσης στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.

Το Κέντρο Εξωσωματικής Αθηνών δημιουργήθηκε για να βοηθήσει τα υπογόνιμα ζευγάρια να βιώσουν το πολυπόθητο θαύμα της ζωής, την απόκτηση ενός παιδιού.  Μετά από πολυετή εμπειρία και άριστη συνεργασία στον τομέα της γυναικολογίας και της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής ο ιατρός Δρ Αθανασίου Βασίλειος και το εξειδικευμένο προσωπικό δημιούργησαν ένα καινούργιο και άψογα διαμορφωμένο χώρο με πρωταρχικό στόχο την παροχή αξιόπιστων θεραπευτικών υπηρεσιών σε συνδυασμό με την ειλικρινή και εποικοδομητική συνεργασία με κάθε ζευγάρι. Επιπλέον, το Κέντρο Εξωσωματικής Αθηνών είναι πιστοποιημένο με Διασφάλιση ποιότητας ISO (9001; 2000) συνδυάζοντας έτσι την άριστη υλικοτεχνική υποδομή με την απαραίτητη επιστημονική αξιοπιστία για το καλύτερο αποτέλεσμα: την επίτευξη εγκυμοσύνης στο συντομότερο δυνατό χρόνο. Ανάλογα με το αίτιο της υπογονιμότητας (ανδρικός ή γυναικείος παράγοντας, συνδυασμός ή ανεξήγητη υπογονιμότητα) κάθε ζευγάρι αντιμετωπίζεται ξεχωριστά και διαμορφώνεται από κοινού η στρατηγική αντιμετώπισης του προβλήματος. Επιπρόσθετα, σε μία συνεχή παρακολούθηση των νέων επιστημονικών δεδομένων, οι συνεργάτες και το επιστημονικό προσωπικό του Κέντρου Εξωσωματικής Αθηνών ενημερώνονται, εκπαιδεύονται κατάλληλα και εφαρμόζουν τις πλέον πρόσφατες, έγκυρες και αποτελεσματικές τεχνικές στον τομέα της Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. Ενδεικτικά, οι παρεχόμενες υπηρεσίες μας περιλαμβάνουν: Τεχνικές Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής •    Παρακολούθηση της ωοθυλακιορρηξίας (σε φυσικό κύκλο, χωρίς φαρμακευτική αγωγή)
•    Φαρμακευτική διέγερση των ωοθηκών (με σκοπό την πολλαπλή ανάπτυξη ωοθυλακίων)
•    Ενδομητρική σπερματέγχυση
•    Εξωσωματική Γονιμοποίηση
•    Εμβρυομεταφορά
•    In Vitro Maturation (IVM)

Τεχνικές κρυοσυντήρησης
•    Κρυοσυντήρηση ωοθηκικού ιστού, αγονιμοποίητων ωαρίων, ζυγωτών, εμβρύων, βλαστοκύστεων
•    Κρυοσυντήρηση σπέρματος
•    Κρυοσυντήρηση βιοψίας ορχικού ιστού Ταχεία Κρυοσυντήρηση ή Υαλοποίηση βλαστοκύστεων Η μέθοδος της ταχείας κατάψυξης ή αλλιώς υαλοποίηση (vitrification) ξεκίνησε ερευνητικά  το 1990 και βελτιώθηκε δραματικά τα επόμενα χρόνια. Η εφαρμογή της έδειξε ότι έχει πολύ καλά αποτελέσματα τόσο στην κρυοσυντήρηση των αγονιμοποίητων ωαρίων όσο και των εμβρύων σε όλα τα στάδια της in-vitro εξέλιξής τους και ιδιαίτερα των εμβρύων στο στάδιο της βλαστοκύστης, που η μέθοδος της αργής κατάψυξης μειονεκτεί. Με την εφαρμογή της υαλοποίησης έχουμε μείωση των πιθανών βλαβών ή κρυο-τραυματισμού του κυτταροπλάσματος και ελαχιστοποίηση ή ακόμη και απουσία πιθανών γενετικών βλαβών. Ταχεία Κρυοσυντήρηση ή Υαλοποίηση αγονιμοποίητων ωαρίων Η κρυοσυντήρηση ωαρίων είναι μια μέθοδος που άρχισε να χρησιμοποιείται σχετικά πρόσφατα σε περιπτώσεις όπου η γυναίκα μπορεί να χάσει τα ωάρια της.
Στα κύρια πλεονεκτήματα της μεθόδου αυτής περιλαμβάνεται η δυνατότητα γυναικών να διαφυλάξουν τα ωάρια τους για μελλοντική χρήση σε περιπτώσεις όπου πρόκειται να υποβληθούν σε ογκολογική θεραπεία, η οποία πιθανόν να καταστρέψει τις ωοθήκες και επομένως και τη γονιμότητά τους μετά την αποθεραπεία της ασθένειας. Επιπρόσθετα όμως, επωφελούνται υγιείς γυναίκες που θέλουν να καθυστερήσουν την τεκνοποίησή τους για διάφορους λόγους, αλλά επιθυμούν να διαφυλάξουν δικά τους ωάρια «νεότερης» ηλικίας, για πιο προχωρημένη ηλικία με τα γνωστά προτερήματα καθώς και γυναίκες με πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια. Ο καταλληλότερος τρόπος κρυοσυντήρησης των αγονιμοποίητων ωαρίων είναι η υαλοποίηση ή υπερταχεία κατάψυξη (vitrification). Η μέθοδος της κατάψυξης ωαρίων έχει ανοίξει δρόμους για την εφαρμογή και άλλων μεθόδων όπως είναι η κρυοσυντήρηση ωοθηκικού ιστού - μια πολλά υποσχόμενη μέθοδος. Αποτελεί μια τεχνική που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε περιπτώσεις που είναι αναγκαίο να παραταθεί η γονιμότητα. Τα κύρια πλεονεκτήματα της συλλογής και της κρυοσυντήρησης του ωοθηκικού ιστού είναι ότι η συλλογή είναι εφικτή για τα περισσότερα άτομα και ότι είναι ανεξάρτητη από την ηλικία και τη φάση του ωοθηκικού κύκλου της γυναίκας. Προεμφυτευτική Γενετική διάγνωση (PGD) Η Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση (Preimplantation Genetic Diagnosis – PGD / Preimplantation Genetic Screening - PGS) είναι μια μέθοδος κατά την οποία εντοπίζονται πιθανές χρωμοσωμικές ανωμαλίες ή γίνεται ανίχνευση γενετικών νοσημάτων στα έμβρυα πριν την μεταφορά τους στη μήτρα της γυναίκας.  Στόχος της τεχνικής είναι η αύξηση των υγιών εγκυμοσυνών εξαλείφοντας την πιθανότητα μεταφοράς εμβρύων που φέρουν γενετικές ασθένειες σε γόνιμα ζευγάρια με ιστορικό τέτοιων ασθενειών  πχ. Μεσογειακή αναιμία, κυστική ίνωση, αιμορροφιλία κα  ή σε υπογόνιμα ζευγάρια, μια και πολλές μελέτες υποστηρίζουν πως οι χρωμοσωμικές ανευπλοειδίες αποτελούν βασική αιτία υπογονιμότητας κυρίως σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας. Στο Κέντρο Εξωσωματικής Αθηνών, η Προεμφυτευτική Διάγνωση πραγματοποιείται σύμφωνα με όλες τις νεότερες Ευρωπαϊκές Προδιαγραφές (ΕSHRE guidelines) και η κατάλληλη υλικοτεχνική υποδομή σε συνδυασμό με το άριστα εξειδικευμένο προσωπικό, εγγυώνται  τα υψηλά ποσοστά επιτυχίας της μεθόδου. Η Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση, σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, μειώνει την πιθανότητα  μετάδοσης κληρονομούμενων νοσημάτων κατά 80%. Επιπλέον, συνεισφέρει σημαντικά στην αποφυγή της ιδιαίτερα ψυχοφθόρας διαδικασίας της διακοπής μιας κύησης σε περίπτωση διαπίστωσης γενετικής ανωμαλίας του εμβρύου μετά τον προγεννητικό έλεγχο της 12ης εβδομάδας, μειώνοντας τόσο το χρόνο αντίδρασης όσο και το ψυχολογικό κόστος του ζευγαριού. Καταμέτρηση του μεταβολικού προφίλ του εμβρύου (metabolomics) Tα «metabolomics», δηλαδή το μεταβολικό προφίλ του εμβρύου, αποτελούν την πλέον πρόσφατη μέθοδο αξιολόγησης της αναπτυξιακής δυνατότητας των εμβρύων και περιλαμβάνει τη μεταβολική ανάλυση του καλλιεργητικού υλικού μέσα στο οποίο αναπτύσσονται. Χρησιμοποιώντας τεχνικές Near Infrared (NIR) Spectroscopy, ανιχνεύουμε στο καλλιεργητικό μέσο όπου αναπτύσσεται το έμβρυο, διαφορετικούς μεταβολίτες που εκκρίνονται από αυτό στα διάφορα στάδια ανάπτυξης. Δημιουργώντας, λοιπόν, το μεταβολικό προφίλ του εμβρύου σε συνδυασμό με τα μορφολογικά του κριτήρια μπορούμε να αυξήσουμε το ποσοστό εμφύτευσης ενός βιώσιμού και φυσιολογικού εμβρύου, εξασφαλίζοντας έτσι την μεταφορά λιγότερων αλλά και καταλληλότερων  εμβρύων, για την αποφυγή πολύδυμων κυήσεων.
Στο άμεσο μέλλον, λοιπόν, επιπρόσθετες παράμετροι που περιλαμβάνουν την εξέταση του μεταβολικού προφίλ των εμβρύων δύναται να αναλυθούν τόσο στο καλλιεργητικό μέσο ανάπτυξης των εμβρύων, στο ωοθυλακικό υγρό αλλά και σε κοκκώδη κύτταρα, με κύριο στόχο την αύξηση του ποσοστού εμφύτευσης ενός και μόνο αναπτυξιακά καλύτερου και υγιούς εμβρύου. Συγκριτική υβριδοποίηση γονιδιώματος σε συστοιχία (Array - CGH) Πιστεύεται ότι σε δύο στις τρεις γυναίκες που αποτυγχάνουν σε κάθε εξωσωματική, η αιτία είναι οι χρωμοσωμιακές ανωμαλίες στα εμφυτευόμενα έμβρυα. Οι ανωμαλίες αυτές συχνά συνδέονται με ανώμαλη διαίρεση των χρωμοσωμάτων του ωαρίου της μητέρας. Τα υγιή ανθρώπινα κύτταρα διαθέτουν 23 ζεύγη χρωμοσωμάτων, τα μισά εκ των οποίων κληρονομούνται από τον πατέρα και τα υπόλοιπα από την μητέρα. Λίγο πριν από τη γονιμοποίησή τους, τα ωάρια μειώνουν τα χρωμοσώματα τους στο ήμισυ (23Χ) έτσι ώστε με την εισαγωγή του σπερματοζωαρίου να δημιουργηθεί ένα υγιές έμβρυο (46ΧΧ ή 46ΧΨ). Αυτά τα πλεονάζοντα χρωμοσώματα σχηματίζουν το πολικό σωμάτιο. Η μέθοδος Αrray-CGH, μια μέθοδος «μοριακού καρυότυπου», ελέγχει τα χρωμοσώματα του πολικού σωματίου και επιτρέπει έτσι να συμπεράνουμε αν τα χρωμοσώματα που έμειναν στο ωάριο είναι φυσιολογικά. Εάν βρεθεί μικρότερος ή μεγαλύτερος από το 23, σημαίνει πως το ωάριο δεν είναι φυσιολογικό, άρα δεν πρέπει να γονιμοποιηθεί. Ενδοκυτταροπλασματική έγχυση μορφολογικά επιλεγμένου σπερματοζωαρίου (IMSI) Η μέθοδος αυτή αποτελεί βελτίωση της τεχνικής της μικρογονιμοποίησης (ICSI) που χρησιμοποιείται με μεγάλη επιτυχία ήδη από τη δεκαετία του 1990. Κατά τη γονιμοποίηση των ωαρίων με μικρογονιμοποίηση (ICSI) ένα σπερματοζωάριο εισάγεται στο κυτταρόπλασμα του ωαρίου. Σε πολλές περιπτώσεις όμως ανδρών με ολιγο-ασθενο-τερατοσπερμία τα σπερματοζωάρια εμφανίζουν μορφολογικές ανωμαλίες οι οποίες συνδέονται με μειωμένη ικανότητα γονιμοποίησης και κύησης.  Η μέθοδος IMSI είναι μια μέθοδος επιλογής σπερματοζωαρίων βασισμένη στη μικροσκόπηση υψηλής ανάλυσης, που επιτρέπει τη μεγέθυνση (x 6000- x 8000) των σπερματοζωαρίων και κατά συνέπεια τη λεπτομερή απεικόνιση της κεφαλής τους και την αξιολόγηση των «κενοτοπίων» και μορφολογικών «ατελιών» που πιθανώς υπάρχουν. Με αυτό τον τρόπο γίνεται προεπιλογή των σπερματοζωαρίων, πριν από την γονιμοποίηση με χρήση ICSI και μόνο τα καλύτερα σπερματοζωάρια χρησιμοποιούνται –με αποτέλεσμα την αύξηση του ποσοστού γονιμοποίησης και επίτευξης κύησης και τη σημαντική μείωση των αποβολών της κύησης. Στο Κέντρο εξωσωματικής Αθηνών •    Πρωταρχικός μας στόχος είναι η εξατομικευμένη παροχή υψηλών σε ποιότητα και αξιόπιστων θεραπευτικών υπηρεσιών,
•    Όπλο μας είναι η ειλικρινής και εποικοδομητική συνεργασία με κάθε ζευγάρι
•    Δέσμευσή μας είναι η ανταπόκριση στις συνεχείς εξελίξεις της επιστήμης. Για τους παραπάνω λόγους, διαθέτουμε τους υλικούς πόρους και το απαιτούμενο έμψυχο δυναμικό έτσι ώστε τα υπογόνιμα ζευγάρια με ασφάλεια και υπευθυνότητα να οδηγούνται στην επίτευξη του στόχου τους: τη γέννηση ενός υγιούς παιδιού. Δρ. Βασίλειος Αθανασίου
Μαιευτήρας - Χειρουργός, Γυναικολόγος
Επιστημονικός Διευθυντής «Κέντρο Εξωσωματικής Αθηνών»

www.reproduction.gr
Επιμέλεια άρθρου υγείας: Συντακτική Ομάδα Υγείαonline