Εκτύπωση
Κατηγορία: Υπογονιμότητα
Εμφανίσεις: 9583
Ο Δρ. Βασίλειος Αθανασίου, Μαιευτήρας - Χειρούργος, Γυναικολόγος, Επιστημονικός Διευθυντής του «Κέντρου Εξωσωματικής Αθηνών», εξηγεί στο Υγείαonline.gr, τις νέες τεχνικές εξωσωματικής γονιμοποίησης.
Τα τελευταία χρόνια η εξέλιξη στον τομέα την Εξωσωματικής Γονιμοποίησης είναι ραγδαία, εισάγοντας όλο και πιο καινούργια δεδομένα για την αύξηση του ποσοστού εγκυμοσύνης και τη μείωση των πολύδυμων κυήσεων. Οι τελευταίες μελέτες στο χώρο της Εξωσωματικής επιδιώκουν να εισάγουν τεχνικές πιο αξιόπιστες και αποτελεσματικές για την διαλογή των αναπτυξιακά καλύτερων βιώσιμων εμβρύων προς εμφύτευση. Αν και τα μορφολογικά χαρακτηριστικά κριτήρια διαλογής των εμβρύων όπως το στάδιο της κυτταρικής διαίρεσης, ο αριθμός και η φυσιολογία των βλαστομεριδίων αλλά και το ποσοστό των θραυσμάτων χρησιμοποιούνται σε καθημερινή βάση σε ένα εμβρυολογικό εργαστήριο, φαίνεται ότι δεν επαρκούν για την κατάλληλη διαλογή των εμβρύων. Έχει άλλωστε αποδειχθεί στην πράξη ότι έμβρυα άριστα μορφολογικά ενδέχεται και να μην εμφυτευθούν ενώ αντίθετα έμβρυα κακής «εμφάνισης» μπορούν και έχουν οδηγήσει στη γέννηση υγιών παιδιών. Ποίοι είναι λοιπόν οι παράγοντες εκείνοι που εξασφαλίζουν την επιτυχή έκβαση μιας προσπάθειας εξωσωματικής γονιμοποίησης? Προκειμένου να έχουμε μια ολοκληρωμένη προσέγγιση του προβλήματος της υπογονιμότητας αλλά και των διαθέσιμων τεχνικών υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, ο κύριος Αθανασίου, γυναικολόγος εξειδικευμένος σε θέματα εξωσωματικής γονιμοποίησης και επιστημονικός υπεύθυνος του Κέντρου Εξωσωματικής Αθηνών, μας παραθέτει ακολούθως τις πλέον πρόσφατες τεχνικές, όπως έχουν δημοσιευθεί σε έγκυρα επιστημονικά έντυπα και εφαρμόζονται στη χώρα μας, για την άμεση επίτευξη του επιθυμητού αποτελέσματος (σύλληψη). •  Metabolomics Tα «metabolomics», δηλαδή το μεταβολικό προφίλ του εμβρύου, αποτελούν τη πλέον πρόσφατη αξιόπιστη μέθοδο αξιολόγησης της αναπτυξιακής δυνατότητας των εμβρύων και περιλαμβάνει τη μεταβολική ανάλυση του καλλιεργητικού υλικού μέσα στο οποίο αναπτύσσονται. Χρησιμοποιώντας τεχνικές Near Infrared (NIR) Spectroscopy, ανιχνεύουμε στο καλλιεργητικό μέσο όπου βρίσκεται το έμβρυο, διαφορετικούς μεταβολίτες που εκκρίνονται από αυτό στα διάφορα στάδια ανάπτυξης. Έχει αποδειχθεί πως ένα έμβρυο δεύτερης ημέρας, για παράδειγμα, έχει διαφορετικές ενεργειακές ανάγκες και εκκρίνει άλλες ουσίες και σε διαφορετική ποσότητα από ένα έμβρυο τρίτης ημέρας ή στο στάδιο της βλαστοκύστης. Δημιουργώντας, λοιπόν, το μεταβολικό προφίλ του εμβρύου σε συνδυασμό με τα μορφολογικά του κριτήρια μπορούμε να αυξήσουμε το ποσοστό εμφύτευσης ενός βιώσιμου και φυσιολογικού εμβρύου, εξασφαλίζοντας έτσι την μεταφορά ενός και μόνο εμβρύου για την αποφυγή πολύδυμων κυήσεων. Στο άμεσο μέλλον, λοιπόν, επιπρόσθετες παράμετροι που περιλαμβάνουν την εξέταση του μεταβολικού προφίλ των εμβρύων δύναται να αναλυθούν τόσο στο καλλιεργητικό μέσο ανάπτυξης των εμβρύων, σε βλαστομερίδια, στο ωοθυλακικό υγρό αλλά και σε κοκκώδη κύτταρα, με κύριο στόχο την αύξηση του ποσοστού εμφύτευσης ενός και μόνο αναπτυξιακά καλύτερου και υγιούς εμβρύου. Το Κέντρο μας το οποίο πρωτοπορεί σε όλες τις νέες μεθόδους πρόκειται να εξοπλισθεί με το ειδικό μηχάνημα καταμέτρησης των μεταβολικών παραμέτρων των εμβρύων (metabolomics) περί το τέλος Οκτωβρίου. Με αυτή μας τη προσπάθεια σκοπεύουμε να βοηθήσουμε περαιτέρω τα υπογόνιμα ζευγάρια στην απόκτηση ενός υγιούς παιδιού. •  ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΥΒΡΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑΤΟΣ ΣΕ ΣΥΣΤΟΙΧΙΑ (Array – CGH) Η σύγχρονη αυτή τεχνική περιλαμβάνει την ανάλυση του συνόλου των χρωμοσωμικών ανωμαλιών, με πολύ υψηλά ποσοστά εμφύτευσης στην εξωσωματική γονιμοποίηση. Τα υγιή ανθρώπινα κύτταρα διαθέτουν 23 ζεύγη χρωμοσωμάτων, τα μισά εκ των οποίων κληρονομούνται από τον πατέρα και τα υπόλοιπα από την μητέρα. Πριν από τη γονιμοποίησή τους, τα ωάρια μειώνουν τα χρωμοσώματα τους στο ήμισυ (23Χ) έτσι ώστε με την εισαγωγή του σπερματοζωαρίου να δημιουργηθεί ένα υγιές έμβρυο (46ΧΧ ή 46ΧΨ). Αυτά τα πλεονάζοντα χρωμοσώματα σχηματίζουν το πολικό σωμάτιο. Η μέθοδος Αrray-CGH, μια μέθοδος «μοριακού καρυότυπου», ελέγχει τα χρωμοσώματα του πολικού σωματίου και επιτρέπει έτσι στους γιατρούς να συμπεράνουν αν τα χρωμοσώματα που έμειναν στο ωάριο είναι φυσιολογικά. Εάν βρεθεί μικρότερος ή μεγαλύτερος από το 23, σημαίνει πως το ωάριο δεν είναι φυσιολογικό, άρα δεν πρέπει να γονιμοποιηθεί. Πιστεύεται ότι σε δύο στις τρεις γυναίκες που αποτυγχάνουν σε κάθε εξωσωματική, η αιτία είναι οι χρωμοσωμικές ανωμαλίες στα εμφυτευόμενα έμβρυα. Στις ελάχιστες περιπτώσεις που η CGH χρησιμοποιήθηκε μέχρι σήμερα για την μελέτη και την μεταφορά φυσιολογικών εμβρύων σε ζευγάρια με επαναλαμβανόμενες αποτυχημένες προσπάθειες IVF η διαδικασία οδήγησε σε εμφύτευση και αύξηση των ποσοστών εγκυμοσύνης. Επιπρόσθετα, θα πρέπει να σημειωθεί ότι γίνεται προσπάθεια για βελτίωση της μεθόδου έτσι ώστε με ακρίβεια και ταχύτητα να έχουμε πληροφορίες για την αριθμητική χρωμοσωμική σύσταση όλων των εμβρύων που πρόκειται να μεταφερθούν σε περιστατικά εξωσωματικής γονιμοποίησης. •  ΕΝΔΟΚΥΤΤΑΡΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗ ΕΓΧΥΣΗ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΟΥ ΣΠΕΡΜΑΤΟΣ ΣΤΟ ΩΑΡΙΟ (IMSI) Η μέθοδος αυτή - βελτίωση της τεχνικής που χρησιμοποιούταν από τη δεκαετία του 1990 – αποτελεί μια νέα  μέθοδος εξωσωματικής γονιμοποίησης, που αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες εγκυμοσύνης και δίνει ελπίδες σε άνδρες με αυξημένο πρόβλημα υπογονιμότητας υιοθετώντας την άμεση εισαγωγή του σπέρματος στο ωάριο. Η μέθοδος IMSI είναι μια μέθοδος επιλογής σπερματοζωαρίων βασισμένη στη μικροσκόπηση υψηλής ανάλυσης, που επιτρέπει τη μεγέθυνση (x 6000- x 8000) των σπερματοζωαρίων και κατά συνέπεια τη λεπτομερή απεικόνιση της κεφαλής τους και την αξιολόγηση των «κενοτοπίων» που πιθανώς υπάρχουν. Με αυτό τον τρόπο γίνεται προεπιλογή των σπερματοζωαρίων, πριν από την γονιμοποίηση με χρήση ICSI και μόνο τα καλύτερα σπερματοζωάρια χρησιμοποιούνται – δηλαδή αποτελεί μια νέα πλέον εφαρμογή βελτιστοποίησης της γνωστής μικρογονιμοποίησης. •  ΤΑΧΕΙΑ ΚΡΥΟΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ή ΥΑΛΟΠΟΙΗΣΗ (VITRIFICATION) Μια από τις πλέον επαναστατικές μεθόδους που εφαρμόζει πλέον η σύγχρονη επιστήμη, είναι η μέθοδος ταχείας κρυοσυντήρησης ή υαλοποίηση (Vitrification). Η μέθοδος αυτή  αποτελεί μια νέα ταχεία διαδικασία ψύξης στην οποία χρησιμοποιείται υψηλή συγκέντρωση κρύο-προστατευτικής ουσίας. Το αποτέλεσμα είναι ένα συμπαγές σαν γυαλί κύτταρο, χωρίς παγοκρυστάλλους. Η κρυοσυντήρηση ωαρίων είναι μια μέθοδος που άρχισε να χρησιμοποιείται σχετικά πρόσφατα σε περιπτώσεις όπου η γυναίκα μπορεί να χάσει τα ωάρια της. Στα κύρια πλεονεκτήματα της μεθόδου αυτής περιλαμβάνεται η δυνατότητα γυναικών να φυλάξουν τα ωάρια τους για μελλοντική χρήση σε περιπτώσεις όπου πρόκειται να υποβληθούν σε ογκολογική θεραπεία, η οποία πιθανόν να καταστρέψει τις ωοθήκες και επομένως και τη γονιμότητά τους μετά την αποθεραπεία της ασθένειας. Επιπρόσθετα, επωφελούνται υγιείς γυναίκες που θέλουν να καθυστερήσουν την τεκνοποίησή τους για διάφορους λόγους, αλλά επιθυμούν να φυλάξουν δικά τους ωάρια «νεότερης» ηλικίας, για πιο προχωρημένη ηλικία με τα γνωστά προτερήματα καθώς και γυναίκες με πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια. Το μειονέκτημα της μεθόδου αυτής είναι ότι δεν αποτελεί εγγύηση, διότι τα κατεψυγμένα ωάρια δύσκολα αποψύχονται με επιτυχία και σαφώς πρέπει να βελτιωθούν τα καλλιεργητικά υλικά και οι συνθήκες εργαστηρίου. Η υπερταχεία κατάψυξη (υαλοποίηση) μπορεί να χρησιμοποιηθεί επιτυχώς όχι μόνο για την κατάψυξη εμβρύων, αλλά και ωαρίων. Στο Κέντρο Εξωσωματικής Αθηνών, για παράδειγμα, είχαμε το 2008 πλήθος περιπτώσεων όπου λόγω της φυσιολογίας και μορφολογίας των γενετικών κυττάρων επιλέξαμε τη μέθοδο αυτή και επιτύχαμε άμεσα το επιθυμητό αποτέλεσμα - σύλληψη και τεκνοποίηση. Η μέθοδος της κατάψυξης ωαρίων έχει ανοίξει δρόμους για την εφαρμογή και άλλων μεθόδων όπως είναι η κρυοσυντήρηση ωοθηκικού ιστού - μια πολλά υποσχόμενη μέθοδος. Αποτελεί μια τεχνική που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε περιπτώσεις που είναι αναγκαίο να παραταθεί η γονιμότητα. Τα κύρια πλεονεκτήματα της συλλογής και της κρυοσυντήρησης του ωοθηκικού ιστού είναι ότι η συλλογή είναι εφικτή για τα περισσότερα άτομα και ότι είναι ανεξάρτητη από την ηλικία και τη φάση του ωοθηκικού κύκλου της γυναίκας. Το βασικό πρόβλημα εφαρμογής της μεθόδου είναι η ίδια η φύση του ανθρώπινου ωαρίου. Είναι το πιο πολύπλοκο κύτταρο του ανθρώπινου οργανισμού και αποτελείται σε μεγάλο ποσοστό από νερό. Το ωάριο είναι πολύ ευαίσθητο στη διαδικασία ψύξης-απόψυξης. Κατά την κατάψυξη, λόγω της πολύ χαμηλής θερμοκρασίας μπορούν να σχηματιστούν κρύσταλλοι στο κυτταρόπλασμα του ωαρίου αλλά και ενδέχεται να προκληθούν διαταραχές στην κυτταροπλασματική μεμβράνη του ωαρίου (σκλήρυνση της ζώνης), στο σχηματισμό της μιτωτικής ατράκτου (κάτι πολύ σημαντικό για την διαίρεσή του) αλλά και στο DNA. Αυτός είναι και ο λόγος που τα ποσοστά επιτυχίας είναι χαμηλότερα από αυτά της απλής Εξωσωματικής Γονιμοποίησης όπου χρησιμοποιούνται «φρέσκα» ωάρια. Δρ. Αθανασίου Βασίλειος
Γυναικολόγος - Μαιευτήρ, Χειρουργός
Επιστημονικός Διευθυντής Κέντρου Εξωσωματικής Αθηνών

www.reproduction.gr

Επιμέλεια άρθρου υγείας: Συντακτική Ομάδα Υγείαonline