Ο Στέλιος Γρηγοράκης, Μαιευτήρας - Γυναικολόγος, ιατρός της ομάδας Γυναικολόγων και Μαιευτήρων του Γυναικολογικού Κέντρου Athens Group Practice, εξηγεί στο Υγείαonline.gr, τι είναι οι βιοπανομοιότυπες ορμόνες και για ποιο λόγο πρέπει να χορηγούνται στις γυναίκες.
Οι βιοπανομοιότυπες ορμόνες έχουν την ίδια χημική δομή με τις φυσιολογικά παραγόμενες από το ανθρώπινο σώμα ορμόνες. Ο όρος "βιοπανομοιότυπες" δεν αφορά την πηγή προέλευσης των ορμονών αλλά τη χημική δομή αυτών. Προκειμένου ένα υποκατάστατο ορμόνης να αντικαταστήσει πλήρως την λειτουργία της αρχικής ορμόνης, θα πρέπει η χημική του δομή να είναι πανομοιότυπη της αρχικής. Οι "βιοπανομοιότυπες" ορμόνες δύναται να ακολουθήσουν τα φυσιολογικά μεταβολικά μονοπάτια του οργανισμού έτσι ώστε να σχηματισθούν οι σημαντικοί ενεργοί μεταβολίτες, στα πλαίσια της θεραπείας υποκατάστασης ορμονών. Υπάρχουν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις ορμόνες φυσικής προέλευσης και όμοιας χημικής δομής με του ανθρώπου και σε αυτές που προέρχονται από άλλο οργανισμό. Χαρακτηριστικά, η προσθήκη πλευρικών αλυσίδων σε μια φυσιολογικά παραγόμενη ορμόνη του ανθρώπινου οργανισμού δύναται να τη μετατρέψει σε ένα φαρμακευτικό σκεύασμα το οποίο στη συνέχεια θα χρησιμοποιηθεί από τη φαρμακευτική βιομηχανία σε ευρεία παραγωγή για την ανάλογη θεραπευτική μέθοδο. Οι "βιοπανομοιότυπες" ουσίες όμως δεν μπορούν να πατεντοποιηθούν και οικειοποιηθούν από την εκάστοτε φαρμακευτική εταιρεία. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα μικρότερο αριθμό επιστημονικών μελετών - μιας και η επιστημονική έρευνα είναι συνήθως χορηγία της εκάστοτε φαρμακευτικής - ενώ οι δομικές διαφορές ανάμεσα στις βιοπανομοιότυπες φυσικές προέλευσης ορμόνες με τις μη φυσικής προέλευσης και χημικής σύνθεσης είναι συνήθως υπεύθυνες για τις διάφορες παρενέργειες της θεραπείας υποκατάστασης ορμονών. Οι βιοπανομοιότυπες ορμόνες περιλαμβάνουν: οιστρόνη (Ε1), οιστραδιόλη (Ε2), οιστριόλη (Ε3), προγεστερόνη, τεστοστερόνη, DHEA και pregnenolone. Για τον εκάστοτε ασθενή, ο εξειδικευμένος ιατρός συνταγογραφεί συγκεκριμένη θεραπεία που παρέχει την απαιτούμενη δοσολογία της εκάστοτε ορμόνης σύμφωνα με τις ανάγκες της εκάστοτε γυναίκας ξεχωριστά. Η θεραπεία με υποκατάστασης ορμονών ενεργοποιείται εφόσον ο / η εξειδικευμένη γυναικολόγος έχει εξετάσει αναλυτικά το ιατρικό και οικογενειακό ιστορικό.
 
Κάθε γυναίκα, εξάλλου, είναι μοναδική και θα αντιδράσει στην εκάστοτε θεραπεία με το δικό της τρόπο. Για το λόγο αυτό, συνίσταται η συχνή ιατρική παρακολούθηση και η ενδεχόμενη προσαρμογή της χορηγούμενης θεραπείας.
 
Οιστρογόνα Τα οιστρογόνα είναι μια ομάδα στεροειδών χημικών ενώσεων, ονομαζόμενα για τον ρόλο τους στον οιστρικό κύκλο, και που εργάζονται ως οι κύριες γυναικείες φυλικές ορμόνες. Οι κυριότερες ορμόνες αυτής της κατηγορίας περιλαμβάνουν: οιστρόνη, οιστραδιόλη και οιστριόλη. Μέσα στον οργανισμό και οι τρείς παράγονται από ανδρογόνα μέσω της δράσης ενζύμων. •    Από την εμμηνοαρχή μέχρι την εμμηνόπαυση το κύριο οιστρογόνο στις γυναίκες είναι η 17β-οιστραδιόλη. Μετά την εμμηνόπαυση, περισσότερη οιστρόνη είναι παρούσα παρά οιστραδιόλη. •    Η οιστραδιόλη βιοσυντείθεται από την τεστοστερόνη (ορμόνη) ενώ η οιστρόνη από την ανδροστενδιόνη. •    Η οιστρόνη είναι πιο αδύνατη ορμόνη από την οιστραδιόλη. Τα οιστρογόνα κυκλοφορούν στο αίμα και των δύο φύλων αλλά βρίσκονται σε πολύ μεγαλύτερες συγκεντρώσεις σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Προωθούν την ανάπτυξη γυναικείων δευτερευόντων φυλετικών χαρακτηριστικών, όπως τους μαστούς, και είναι επίσης υπεύθυνα για την πάχυνση του ενδομητρίου και άλλες πτυχές της ρύθμισης του εμμηνορροϊκού κύκλου. Ταυτόχρονα, τα οιστρογόνα είναι σημαντικά για την εξέλιξη της οστεοπόρωσης μιας και καθυστερούν το ρυθμό απώλειας της οστικής μάζας.
 
Προγεστερόνη
Η προγεστερόνη παράγεται φυσιολογικά στο σώμα για να διασφαλίσει την δημιουργία μιας παχιάς επένδυσης της μήτρας (ενδομήτριο), που διευκολύνει την εμφύτευση του εμβρύου στα τοιχώματά της κατά τις πρώτες ημέρες της εγκυμοσύνης και την ανάπτυξή του. Η προγεστερόνη ενδέχεται να ενισχύσει την ενεργή δράση των οιστρογόνων καθώς επίσης να περιορίσει τα συμπτώματα που οφείλονται σε υπερέκκριση οιστρογόνων (π.χ. κατακράτηση υγρών, συλλογή λίπους). Η προγεστερόνη προωθεί τη δράση του θυρεοειδή ενώ δύναται να ελέγξει τα κύτταρα (οστεοβλάστες) που ιθύνονται για το σχηματισμό των οστών. Τεστοστερόνη Η τεστοστερόνη στους άνδρες, εκκρίνεται κυρίως από τους όρχεις και σε μικρότερες ποσότητες από άλλους αδένες, π.χ. τα επινεφρίδια. Στις γυναίκες, η τεστοστερόνη παράγεται και από τις ωοθήκες αλλά και από τα επινεφρίδια. Και στα δύο φύλα η τεστοστερόνη είναι σημαντική για την ενίσχυση της "λίμπιντο", την ενέργεια αλλά και μυϊκή ισχύ. Στέλιος Γρηγοράκης
Μαιευτήρας - Γυναικολόγος
Γυναικολογικό Κέντρο - Αthens Group Practice

www.group-practice.gr  

Επιμέλεια άρθρου υγείας: Συντακτική Ομάδα Υγείαonline