altΜε τον όρο "αντίσταση στα αντιβιοτικά", εννοούμε την ικανότητα των διαφόρων μικροοργανισμών (βακτηριδίων, ιών, παρασίτων, μυκήτων), να πολλαπλασιάζονται, παρά την παρουσία ενός αντιβιοτικού φαρμάκου, το οποίο κανονικά θα το σκότωνε ή θα περιόριζε τον πολλαπλασιασμό τους.

Τα μη ανθεκτικά βακτηρίδια πολλαπλασιάζονται και μόλις αρχίσει η φαρμακευτική αγωγή, τα βακτηρίδια αυτά αρχίζουν να πεθαίνουν. Τα ανθεκτικά βακτηρίδια, παρά την φαρμακευτική αγωγή, συνεχίζουν να πολλαπλασιάζονται και να εξαπλώνονται.

Η ιστορία της αντίστασης των μικροβίων στα αντιβιοτικά

Το 1928, ο Σκωτσέζος επιστήμονας Αλέξανδρος Φλέμινγκ, παρατήρησε ότι, ένα είδος μούχλας που, κατά λάθος, αναπτύχθηκε επάνω σε ένα μικρό δίσκο του εργαστηρίου, όχι μόνον προστατευόταν από τα γύρω βακτηρίδια, αλλά και τα απωθούσε. Η δραστική ουσία, την οποία ο Φλέμινγκ ονόμασε πενικιλίνη, ήταν ένα αντιβιοτικό, σκότωνε ζωντανούς μικροοργανισμούς (αντιβιοτικό, από τις λέξεις αντί=κατά και βίος=ζωή).

Έτσι άρχισε η εποχή της χρήσης των φυσικών και στη συνέχεια, των συνθετικών αντιβιοτικών, για την θεραπεία αυτών που έπασχαν από βακτηριακές (μικροβιακές) λοιμώξεις. Αν και στην αρχή δεν ήταν δημοφιλή φάρμακα, από την δεκαετία του 1940 και μετά, τα αντιβιοτικά και τα άλλα αντιμικροβιακά φάρμακα, έσωσαν αμέτρητες ζωές και εξαφάνισαν σοβαρές επιπλοκές, από πολλές, πολύ σοβαρές ασθένειες και λοιμώξεις. Η επιτυχία των αντιμικροβιακών φαρμάκων επί των μικροβίων που προκαλούν σοβαρές ασθένειες, συγκαταλέγεται ανάμεσα στα μεγάλα επιτεύγματα της σύγχρονης Ιατρικής.

Το πρόβλημα

Μετά από περισσότερα από 70 χρόνια ευρείας χρήσης, η εξέλιξη των μικροβίων που προκαλούν τις διάφορες λοιμώξεις,έχει σαν αποτέλεσμα,πολλά αντιβιοτικά φάρμακα να έχουν χάσει την αποτελεσματικότητά τους. alt
Η αιτία, για την οποία συμβαίνει αυτό το φαινόμενο, είναι ότι, τα μικρόβια, καθώς εξελίσσονται, προσαρμόζονται προς το περιβάλλον τους. Αν κάτι τα εμποδίζει να αυξηθούν και να εξαπλωθούν-όπως είναι ένα αντιβιοτικό-τότε αναπτύσσονται νέοι μηχανισμοί μέσω γονιδιακών αλλαγών, ικανοί να αντιστέκονται στην δράση των αντιβιοτικών. Μέσω αυτής της αλλαγής της δομής των γονιδίων του μικροβίου, εξασφαλίζεται ότι και οι απόγονοι του ανθεκτικού μικροβίου, θα είναι και αυτοί ανθεκτικοί.

Πως εξελίσσεται η κατάσταση σήμερα;

Η αντίσταση των μικροβίων στα διάφορα αντιβιοτικά, καθιστά δυσκολότερη την εξάλειψη των λοιμώξεων από το σώμα. Σαν αποτέλεσμα αυτού του γεγονότος, σήμερα είναι πολύ πιο δύσκολο να θεραπευθούν μερικές ασθένειες που προκαλούνται από μικρόβια, απ’ ότι ήταν πριν από λίγες δεκαετίες. Αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα, είναι ότι ενώ τα αντιβιοτικά βοήθησαν τόσο αποτελεσματικά τους ανθρώπους, οι ίδιοι οι άνθρωποι καταστρέφουν την προστατευτική αξία αυτών των φαρμάκων, μέσω της υπερβολικής χρήσης αλλά και της λανθασμένης χρήσης αυτών των φαρμάκων.

Η πιο συνετή χρήση των αντιβιοτικών φαρμάκων, θα βοηθήσει στην επιβράδυνση της ανάπτυξης αντίστασης στα φάρμακα αυτά. Με ποιους μηχανισμούς επιτυγχάνεται η αντοχή των μικροβίων στα αντιβιοτικά;

Μεταλλάξεις

Τα περισσότερα μικρόβια, πολλαπλασιάζονται μέσω διαίρεσης, κάθε λίγες ώρες. Αυτό το γεγονός, τους επιτρέπει να εξελίσσονται γρήγορα και να προσαρμόζονται ταχέως στις νέες συνθήκες του περιβάλλοντος. Κατά την διάρκεια του πολλαπλασιασμού τους, εμφανίζονται μεταλλάξεις. Μερικές απ’ αυτές τις μεταλλάξεις, μπορεί να βοηθούν στην επιβίωση των μικροβίων, μετά από επαφή τους με αντιβιοτικά.

Μεταφορά γονιδίων

Τα μικρόβια επίσης, μπορεί να μεταφέρουν γονίδια, από το ένα στο άλλο μικρόβιο, περιλαμβανομένων γονιδίων που τα καθιστούν ανθεκτικά στα αντιβιοτικά.

Λανθασμένη χρήση των αντιβιοτικών

Η λανθασμένη χρήση των αντιβιοτικών, αυξάνει τον αριθμό των ανθεκτικών στελεχών των μικροβίων. Μερικές φορές, οι γιατροί  υποκύπτοντας στις πιέσεις των ασθενών, συνταγογραφούν αντιβιοτικά σε απλές ιογενείς λοιμώξεις ή σε καταστάσεις στις οποίες δεν έχει τεθεί ακόμα διάγνωση.

Μεγάλη νοσοκομειακή χρήση

Οι ασθενείς που ευρίσκονται σε κρίσιμη κατάσταση, είναι πιο ευάλωτοι σε διάφορες λοιμώξεις και έτσι χρειάζονται την βοήθεια των αντιβιοτικών. Όμως, η μεγάλη χρήση των αντιβιοτικών σ’ αυτούς τους ασθενείς, μπορεί να επιδεινώσει το πρόβλημα, με αποτέλεσμα την εμφάνιση ακόμη πιο ανθεκτικών στελεχών. Η εκτεταμένη χρήση των αντιβιοτικών και η στενή επαφή μεταξύ των νοσοκομειακών ασθενών, δημιουργεί ένα γόνιμο περιβάλλον για την εξάπλωση των ανθεκτικών μικροβίων.

Εκτεταμένη χρήση στην κτηνοτροφία

Οι ειδικοί επιστήμονες, πιστεύουν επίσης ότι, η πρακτική της εφαρμογής αντιβιοτικών στις κτηνοτροφές, ενισχύει την εμφάνιση ανθεκτικών στελεχών. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η μισή ποσότητα από τα αντιβιοτικά που παράγονται, προορίζεται για την κτηνοτροφία. Όμως, εξακολουθεί ακόμη η συζήτηση για το κατά πόσον τα ανθεκτικά στελέχη που υπάρχουν στα ζώα, μπορεί να αποτελέσουν κίνδυνο για την δημόσια υγεία. alt


Πότε πρέπει να χρησιμοποιούνται τα αντιβιοτικά;

Τα αντιβιοτικά μπορεί να χρησιμοποιηθούν όταν:

1.  Υφίσταται μία γνωστή βακτηριακή λοίμωξη.

2.  Η αιτία της λοίμωξης είναι άγνωστη και υπάρχει υποψία ότι οφείλεται σε βακτηρίδια. Στην περίπτωση αυτή, θα είναι εξαιρετικά σοβαρά τα επακόλουθα της μη φαρμακευτικής αγωγής, μιας κατάστασης που θα μπορούσε να είναι π.χ., η μηνιγγίτιδα.

Τονίζεται, ότι οι λοιμώξεις που οφείλονται σε ιούς, ΔΕΝ θεραπεύονται με τα αντιβιοτικά, διότι οι ιοί, είναι άτρωτοι σ’ αυτά. Η απόφαση για την επιλογή των αντιβιοτικών, θα πρέπει να αφήνεται ΜΟΝΟΝ στα χέρια του υπεύθυνου ιατρού. Σε μερικές περιπτώσεις, η χρήση των αντιβιοτικών, δεν θα βραχύνει την πορεία της νόσου, αλλά θα μπορούσε να μειώσει την πιθανότητα μετάδοσης της νόσου σε άλλα άτομα, όπως συμβαίνει με την περίπτωση κοκίτη.

Ποια είναι τα μικρόβια που παρουσιάζουν διαρκώς αυξανόμενη αντοχή στα αντιβιοτικά;

•    Διάφορα βακτηρίδια που ανευρίσκονται σε τροφές, όπως η E. coli, Salmonella και το Campylobacter •    Τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα μικρόβια που προκαλούν την βλεννόρροια •    Οι διάφοροι Streptococci, υπεύθυνοι για μορφές πνευμονίας •    Τα μικρόβια της φυματίωσης •    Τα μικρόβια της ελονοσίας Πηγή: Υγείαonline.gr

Επιμέλεια άρθρου υγείας: Συντακτική Ομάδα Υγείαonline