Η Dr. Αναστασία Μοσχοβάκη, Ιατρός Ειδική Παθολόγος, εξηγεί στο Υγείαonline.gr, τι πρέπει να ξέρουμε για την υπνηλία και ποια η σχέση της με τα σύνδρομα κόπωσης.
    
Το άτομο που πάσχει από υπνηλία παρουσιάζει υπερβολική επιθυμία για ύπνο που συχνά ταλαιπωρεί τον πάσχοντα ακόμα και το πρωί μετά από πολύωρο ύπνο κατά την αφύπνιση. Η αύξηση της διάθεσης για ύπνο κατά την διάρκεια της ημέρας προκαλεί συχνά αδυναμία συγκέντρωσης, μειωμένη επαγγελματική απόδοση, σύνδρομο κόπωσης, ατονία. Σύμφωνα με μελέτες πάνω από 20% των σοβαρών κακώσεων από τροχαία έχουν ως αιτία τη νύστα των οδηγών.
        
Τα συνήθη αίτια της υπνηλίας είναι:
        
•        Τα σύνδρομα κόπωσης, που πυροδοτούνται από οργανικό νόσημα ή ιδιοπαθώς
Η σχέση της κόπωσης με την υπνηλία συχνά είναι αμφίδρομη σχέση που οδηγεί σε φαύλο κύκλο. Αρκετές φορές οι διαταραχές ύπνου στην κατηγορία είναι ποικίλες: Αϋπνία, υπνηλία, εναλλαγές αϋπνίας - υπνηλίας.
        
Ο κατάλογος των αιτίων των συνδρόμων κόπωσης που προκαλούν υπνηλία είναι μακρύς. Ιδιαίτερα συχνή είναι η υπνηλία λόγω αναιμίας και η υπνηλία του ιδιοπαθούς συνδρόμου χρόνιας κόπωσης. Χαρακτηριστική είναι επίσης η υπνηλία που προκαλείται από λοιμώξεις. Η νύστα που εμφανίζεται στις λοιμώξεις αποτελούν μία φυσιολογική απόπειρα του οργανισμού να συγκεντρώσει δυνάμεις για να αντιμετωπίσει την λοίμωξη.
        
•        H αναστροφή των βιολογικών ρυθμών, η υπερκόπωση, η χρόνια στέρηση ύπνου, το stress, η κακή διατροφή, ορισμένα φάρμακα, ψυχολογικά προβλήματα και νοσήματα.
        
Η περιοδικότητα και η εσωτερική αρχιτεκτονική του ύπνου συνδέεται άμεσα με την ομαλή λειτουργία ενός κεντρικού νευρωνικού βηματοδότη, ο οποίος είναι εξαιρετικά ευαίσθητος στην επίδραση του φωτός. Η αναστροφή των βιολογικών ρυθμών στην περίπτωση ατόμων με ακατάστατα νυχτερινά ωράρια, αποσυντονίζει τον βηματοδότη που δέχεται αντιφατικά μηνύματα λόγω της συσκότισης και της επίκλησης για εγρήγορση. Τα άτομα αυτά συχνά παρουσιάζουν ευρείες διαταραχές ύπνου, με κύκλους αϋπνίας υπνηλίας.
        
Η υπερκόπωση, το stress, η χρόνια στέρηση ύπνου, η κακή διατροφή (π.χ. κατάχρηση αλκοόλ), ορισμένα φάρμακα (π.χ. κατασταλτικά ΚΝΣ), επεμβαίνουν στον ευαίσθητο κύκλο ύπνου εγρήγορσης και μπορεί να προκαλέσουν υπνηλία.
        
•        Η άπνοια στον ύπνο
Κατά την διάρκεια του ύπνου υπάρχει φυσιολογικώς, μείωση του μυϊκού τόνου των αναπνευστικών οδών λόγω ύπνου. Ορισμένα νοσήματα προκαλούν επιδείνωση του φαινομένου ή απόφραξη αναπνευστικών οδών και δυσκολία στην δίοδο του αέρα. Το αποτέλεσμα είναι να εμφανίζονται επεισόδια άπνοιας κατά τον ύπνο, τα οποία λόγω έλλειψης εγρήγορσης δεν γίνονται αντιληπτά από τον ασθενή. Νοσήματα που προκαλούν το φαινόμενο είναι η παχυσαρκία, οι υπερτροφικές αμυγδαλές, νοσήματα με αυξημένες εκκρίσεις και παρεμπόδιση διερχόμενου αέρα (π.χ. επί λοιμώξεων, αλλεργίας, αποφρακτικής πνευμονοπάθειας, γαστοοισοφαγικής παλινδρόμησης), ανατομικές βλάβες του σκελετού, εγκεφαλικά νοσήματα, ορμονικές διαταραχές, καρδιοαναπνευστικά νοσήματα. Ορισμένα φάρμακα και τοξικές ουσίες ενδέχεται να ευθύνονται για τα επεισόδια άπνοιας στον ύπνο. Τα άτομα με επεισόδια άπνοιας στον ύπνο εμφανίζουν υπνηλία και είναι σε ομάδα υψηλού κινδύνου για την εμφάνιση καρδιακής ανακοπής και αρρυθμιών.
        

   
•        Το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών κατά τον ύπνο ή περιοδικών κινήσεων των άκρων κατά τον ύπνο ή νυχτερινός μυόκλονος. Πρόκειται για πάθηση που χαρακτηρίζεται από περιοδικές κινήσεις των άκρων κατά τον ύπνο. Προκαλεί κακή ποιότητα ύπνου, συχνές αφυπνίσεις. Μπορεί να συνοδεύεται αμιγώς από αϋπνία ή υπνηλία ή εναλλαγές αϋπνίας υπνηλίας.
        
•        Το σύνδρομο KLEINE LEVIN
Πρόκειται για παθολογικό σύνδρομο άγνωστης αιτιολογίας που προσβάλλει κυρίως τους νεαρούς άνδρες και χαρακτηρίζεται από ολιγοήμερα επεισόδια υπνηλίας με υπερφαγία, υπερσεξουαλικότητα, σύγχυση, ευερεθιστότητα.
        
•        Η ναρκοληψία
Πρόκειται για διαταραχή που χαρακτηρίζεται από υπνηλία και διαταραχή του ύπνου REM. H ακριβής αιτιολογία της νόσου είναι άγνωστη αν και φαίνεται ότι εμπλέκονται γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες. Έχουν περιγραφεί δευτεροπαθείς περιπτώσεις ναρκοληψίας (π.χ. μετά από κάκωση κεφαλής).
        
Τα ευρήματα από την ορθή παθολογική ιατρική εξέταση έχουν κομβικό ρόλο στην εξατομικευμένη αξιολόγηση του ασθενούς, στον καθορισμό των εξετάσεων που απαιτούνται σε κάθε περίπτωση και στην παροχή της σωστής θεραπείας. Η πολυυπνογραφία είναι σήμερα μία ειδική εξέταση που γίνεται στο νοσοκομείο και πραγματοποιείται σε επίμονες περιπτώσεις υπνηλίας. Κατά την πραγματοποίηση της εξέτασης ο ασθενής κοιμάται στο νοσοκομείο, μελετώνται η επέλευση και οι φάσεις του ύπνου (π.χ. REM NON REM), η εγκεφαλική δραστηριότητα κατά τον ύπνο, η καρδιοαναπνευστική λειτουργία κατά τον ύπνο και η κατάσταση των σκελετικών μυών κατά την διάρκεια του ύπνου.
        
Η πολυυπνογραφία δεν ταυτίζεται με την πραγματοποιούμενη στα περισσότερα νοσοκομεία συνήθη μελέτη ύπνου κατά την διάρκεια της οποίας μετρούνται ορισμένες μόνο παράμετροι που αφορούν τα σύνδρομα άπνοιας κατά τον ύπνο.
        
Η πραγματοποίηση της πολυυπνογραφίας απαιτεί ειδικό νοσοκομειακό εξοπλισμό και η συμβολή της είναι σημαντική τόσο στην διαφορική διάγνωση των διαταραχών ύπνου, όσο και στον καθορισμό της ενδεικνυόμενης θεραπείας.
               
Dr. Αναστασία Μοσχοβάκη
Ιατρός - Ειδική Παθολόγος
www.iatreioamoschovaki.gr
        
Επιμέλεια άρθρου υγείας: Συντακτική Ομάδα Υγείαonline