Εκτύπωση
Κατηγορία: Ψυχολογία και Σχέσεις
Εμφανίσεις: 1835
Η Βασιλική Παπαδημητρίου, Ψυχολόγος Μ.Sc. Ιατρικής, ειδικευμένη στην Υπαρξιακή-Συστημική Ψυχοθεραπεία, εξηγεί στο Υγείαonline.gr, πως μπορούν οι γονείς να ανακοινώσουν στα παιδιά τους την απόφασή τους για να χωρίσουν.     
Όσο κι αν σχεδόν όλα όσα συμβαίνουν σε ένα σπίτι γίνονται αντιληπτά από τα παιδιά, τουλάχιστον σε συναισθηματικό επίπεδο (μπορεί να μη γνωρίζουν τι γίνεται, εισπράττουν όμως πάντα αν το κλίμα είναι καλό ή όχι) όταν μιλιούνται κάποια πράγματα γίνονται πιο πραγματικά, διαχειρίσιμα και όσο το δυνατόν λιγότερο τεράστια από ότι μπορεί να φαντάζονται. Μια από αυτές τις στιγμές είναι και η ανακοίνωση διαζυγίου. Προφανώς έχουν προηγηθεί κάποια γεγονότα και έτσι ο γονιός μπορεί να περιμένει ακόμη και ανακούφιση από το παιδί, ωστόσο, αν δεν ανακοινώσει δε θα μάθει ποτέ.
    
Πότε;
    
Ιδανικά έχω κάνει μια επεξεργασία μέσα μου, έχουμε ήδη προσπαθήσει να τα ξαναβρούμε με το σύντροφό μου και έχουμε από κοινού καταλήξει ότι το καλύτερο είναι να χωρίσουμε, ακόμη κι αν ο ένας από τους δυο διατηρεί ελπίδες. Είμαι όσο μπορώ πιο σίγουρη για ότι λέω και έχω ήδη δώσει κάποιες απαντήσεις μέσα μου για να μπορώ να τις δώσω αναλογικά με την ηλικία και στο παιδί αν μου ζητηθεί.
    
Έχω επεξεργαστεί αρνητικά συναισθήματα για τον σύντροφο, έτσι ώστε ότι αφορά στο ζευγάρι να μη βγαίνει στη συνομιλία μου με το παιδί με ειρωνεία, σχόλια και μπηχτές για τον σύντροφο. Μάλιστα, επιδιώκω να κάνω την ανακοίνωση από κοινού με το σύντροφό μου και δείχνω κατανόηση σε ενδεχόμενη αναμονή μέχρι να είναι και εκείνος διαθέσιμος.
    
Ένα σημαντικό στοιχείο στην ανακοίνωση είναι το setting, το πλαίσιο δηλαδή, στο οποίο θα γίνει. Φροντίζω ώστε να υπάρχει ησυχία, να έχω κλείσει τηλεοράσεις και άλλες οθόνες που μπορεί να αποσπούν το παιδί ή μηχανικά να ασχολείται την ώρα που συζητάμε και κοιτιόμαστε στα μάτια. Στην περίπτωση που τα παιδιά είναι πολύ μικρά ίσως κρατιόμαστε, αν θέλουμε, από το χεράκι ή αγγιζόμαστε. Ακόμη, φροντίζω ώστε αν τα παιδιά είναι πάνω από ένα στην οικογένεια να μπορούν ταυτόχρονα να παρευρίσκονται και όχι να το λέω στο ένα και να το κουβαλάει μέχρι να το μάθουν και οι υπόλοιποι σα μυστικό, επιφορτίζοντάς το με ένα βάρος που δεν του αντιστοιχεί.
    
Καλά είναι να προλάβω να τα ενημερώσω για κάποια πράγματα και να μην περιμένω να με ρωτήσουν ή να δώσω κάποιες πληροφορίες οι οποίες θα συμπληρωθούν με απορίες τους μετά. Θα πρέπει να είμαι έτοιμη να δεχτώ ερωτήσεις όπως «Γιατί; Πού θα μένω; Ποιος θα με φροντίζει; Ποιος φταίει;».
    
Επικεντρώνομαι σε ότι χρειάζεται να ξέρει το παιδί, χωρίς να μπαίνω σε λεπτομέρειες που δεν προσφέρουν κάτι πέρα από συναισθηματική φόρτιση. Αν νιώσω ότι το παιδί αισθάνεται σαν σε ανάκριση, μπορεί να κάνω αρκετές απόπειρες να μιλήσω μαζί του σε διαφορετικά χρονικά διαστήματα.
    
Σε σχέση με τον τρόπο, επιλέγω ανοιχτού τύπου ερωτήσεις, όπως «πώς νιώθεις», παρά ερωτήσεις που επιδέχονται μονολεκτικές απαντήσεις «ναι» ή «όχι». Ακόμη, αν δω ότι οι ευθείες ερωτήσεις δε βοηθούν ιδιαίτερα (κυρίως σε μικρότερες ηλικίες) μπορώ να ρωτήσω πλαγίως «πώς νιώθει το αρκουδάκι σου που θα χει δύο σπίτια, θα του είναι δύσκολο να καταλάβει, πώς λες να του το εξηγήσουμε;» Ή σε λίγο μεγαλύτερα «Τι λες να λένε οι φίλοι σου που παίρνουμε διαζύγιο με το μπαμπά σου;».
    
Δεν είναι σπάνιο μετά την ανακοίνωση κάποια παιδιά να μην επιθυμούν να ξαναθίξουν το θέμα με το γονέα, παρά μόνο για τα εντελώς απαραίτητα διαδικαστικά (καμία συζήτηση για συναισθήματα). Είναι φορές που αισθάνονται καλύτερα να εμπιστευτούν κάποιο τρίτο ενήλικα, που είναι έξω από το σύστημα της πυρηνικής οικογένειας που μεταβάλλεται, πχ ένα θείο ή μια ξαδέρφη, τη γιαγιά ή τον παππού, κάποιο δάσκαλο ή κάποιο πνευματικό. Σημασία έχει να εξωτερικεύουν τα συναισθήματά τους ακόμα και σε κάποιον άλλο εκτός από μας κι αυτό να μην εκλαμβάνεται ως προσβολή ή ακύρωση δική μας.
    
Ακόμη, ενθαρρύνω το παιδί μου να εκφραστεί συναισθηματικά μέσα από την άθληση, τη ζωγραφική, τη μουσική, το κλάμα, το γράψιμο σε ημερολόγιο, το παιχνίδι ρόλων, το κλάμα αλλά και το γέλιο και το χιούμορ. Δίνουμε την αίσθηση ότι περνάμε κάτι δύσκολο σαν οικογένεια, έχουμε πρόβλημα, αλλά δεν είμαστε το πρόβλημα, εμπιστευόμαστε τα παιδιά και στα δύσκολα με κατάλληλη στήριξη και τους δίνουμε μήνυμα ότι όλα είναι μέσα στη ζωή.
    
Προσπαθώ όσο γίνεται μέσα σε ένα τόσο μεταβαλλόμενο περιβάλλον (ειδικά σε εφηβεία όπου γίνονται και εσωτερικές διεργασίες και σωματικές αλλαγές) να κρατήσω σταθερό ότι μπορώ, δραστηριότητες, σχολείο, σπίτι, φίλους, γιαγιάδες-παππούδες, αδέλφια φυσικά (σημείο αναφοράς για τα παιδιά). Εδώ χρειάζεται προσοχή σε σχέση με κοινές δραστηριότητες με τον πρώην σύντροφο και τα παιδιά όπως παλιά. Χρειάζεται ξεκάθαρο μήνυμα ότι δεν πρόκειται να τα ξαναβρούμε, κανένα περιθώριο για ελπίδα επανένωσης στα παιδιά, αλλά δεν παύουμε να είμαστε γονείς για αυτά.
    
Στην περίπτωση που υπάρχουν ψήγματα ελπίδας να τα ξαναβρώ, δε λέω τίποτα στα παιδιά μέχρι να είμαι απόλυτα σίγουρη (όσο γίνεται), καθώς διαφορετικά τα εκθέτω σε επανατραυματισμό σε ενδεχόμενο χωρισμό ξανά στο μέλλον. Περισσότερο και από το να τα ξαναβρούν οι γονείς τα παιδιά προτιμούν τα ξεκάθαρα πράγματα.
    

    
Τι μπορεί να συναντήσει κανείς μετά την ανακοίνωση;

    
Συχνά τα παιδιά βιώνουν παρόμοια συναισθήματα με μας στο διαζύγιο, όπως σύγχυση, φόβο, άγχος, θυμό, απελπισία, αγωνία, θλίψη, πόνο, ακόμη και ανακούφιση (όταν οι καβγάδες κατά τη συμβίωση ήταν πολύ έντονοι), η οποία βέβαια μπορεί να φέρει και ενοχές αργότερα. Μπορεί κανείς να δει αλλαγές σε σχολικές επιδόσεις ή άρνηση να πάνε στο σχολείο, παλινδρομήσεις σε προηγούμενα αναπτυξιακά στάδια, ψέματα, κλοπές στο σχολείο, που δείχνουν ότι το παιδί δυσκολεύεται να προσαρμοστεί στο νέο περιβάλλον και τα δεδομένα, αφού αλλάζουν πρόσωπα, αρμοδιότητες, ρόλοι και δυναμικά της οικογένειας έτσι όπως την ήξεραν ως τώρα.
    
Ακόμη, δεν είναι σπάνια τα συχνά σωματικά ενοχλήματα, όπως πονοκέφαλοι, στομαχόπονοι ή μεγάλες αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες. Συχνές εναλλαγές στη διάθεση είναι απόλυτα φυσιολογικές. Όταν όμως οι δυσκολίες συνεχίζουν για καιρό μετά την ανακοίνωση, υπάρχει κατά κύριο λόγο ένταση, παραίτηση από δραστηριότητες του παιδιού ή συνεχές κλάμα, η βοήθεια από ειδικό κρίνεται σημαντική ή και επιβεβλημένη.
    
Καμιά φορά μπορεί να τρομάζουν και οι νομικές διαδικασίες και οι όροι που μπορεί να κρυφακούσουν και η επισημότητα της διαδικασίας. Εδώ μια ενημέρωση για τα βήματα περίπου που θα ακολουθηθούν στο γνωστικό επίπεδο των παιδιών έχει τη σημασία της.
    
Όχι δεν είναι εύκολη η διαδικασία διαζυγίου για κανέναν εμπλεκόμενο και ειδικά για τα παιδιά που δεν επέλεξαν τίποτα από όλα αυτά, ούτε το να είμαστε ούτε να μην είμαστε με το συγκεκριμένο σύντροφο, γι’ αυτό και θα πρέπει να αποφεύγεται αν η σχέση μπορεί να δουλευτεί και υπάρχει διάθεση και από τους δυο.  Ωστόσο, αν τα πράγματα είναι διαφορετικά και πέρα από συνεργατικό πρότυπο (στην καλύτερη) δεν έχουμε να δώσουμε και ένα αγαπητικό και τρυφερό πρότυπο στα παιδιά μας, τότε η ανακοίνωση είναι αναπόφευκτη.
    
Ας προσπαθήσουμε να δουλέψουμε με τον εαυτό μας, ώστε όταν έρθει η ώρα της ανακοίνωσης να έχουμε όσο το δυνατόν λιγότερα μέτωπα, να μην υποχωρούμε στα όρια και να μην τα συγχέουμε με την αγάπη ή με το τι πρέπει να γίνει και να είμαστε ένα σκαλί πιο πάνω στην επεξεργασία των συναισθημάτων σε σχέση με το χωρισμό για να μπορέσουμε να τα βοηθήσουμε. Έχουμε να δώσουμε το μήνυμα ότι τα δύσκολα είναι για να μιλιούνται και για να ξεπερνιούνται, όχι για να αποσιωπούνται και να γιγαντώνονται.
    
Βασιλική Παπαδημητρίου
Ψυχολόγος Μ.Sc. Ιατρικής
Υπαρξιακή - Συστημική Ψυχοθεραπεία

www.papadimitriouvasiliki.gr

    
Επιμέλεια άρθρου υγείας: Συντακτική Ομάδα Υγείαonline