Ο Dr. Ευάγγελος Θεοδωρόπουλος, Πνευμονολόγος - Φυματιολόγος, εξηγεί στο Υγείαonline.gr τις επιπτώσεις του άσθματος στην Εγκυμοσύνη.
Γενικές αρχές.
Από την διεθνή βιβλιογραφία προκύπτει ότι η επίπτωση του βρογχικού άσθματος έχει αυξηθεί τα τελευταία 20 χρόνια παγκοσμίως. Δεν μας εκπλήσσει  λοιπόν ότι σήμερα το άσθμα είναι μια νόσος που δυνητικά μπορεί συχνά να επιπλέξει την κύηση. Επιδημιολογικά μιλώντας το βρογχικό άσθμα εκδηλώνεται στο 1% - 4 % των εγκύων. Πιθανά το ποσοστό αυτό αν είναι ακόμα μεγαλύτερο αν λάβουμε υπόψη μας ότι το πρόβλημα δεν αναφέρεται στο γιατρό είτε από φόβο ότι χορήγηση φάρμακων μπορεί να βλάψει το έμβρυο, είτε γιατί η νόσος δεν διαγιγνώσκετε όταν εκδηλωθεί κατά την εγκυμοσύνη. Συνεπώς είναι σημαντικό να εφαρμόζονται εκείνες οι στρατηγικές αντιμετώπισης της νόσου που να αποσκοπούν στην αποφυγή βλαβών της υγείας της μητέρας και του εμβρύου ΠΙΘΑΝΕΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΚΥΗΣΗΣ Κατά αρχή θα πρέπει να διαχωρίσουμε τις πιθανές επιπτώσεις που μπορεί: α) Η κύηση να επιφέρει στο άσθμα
β) Το άσθμα στην κύηση Όσον αφορά το πρώτο θα λέγαμε ότι σε γενικές γραμμές το 1/3 των γυναικών με άσθμα παρουσιάζει βελτίωση κατά την κύηση , το 1/3 επιδείνωση και το 1/3 σταθερότητα. Η ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ: •    Καλύτερη βρογχοδιαστολή από την προγεστερόνη.
•    Ενίσχυση β αδρενεργικής δράσης (προγεστερόνη και οιστρογόνα).
•    Αύξηση επιπέδων στο αίμα της ελεύθερης κορτιζόλης. ΕΠΙΔΕΙΝΩΣΗ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΧΟΥΜΕ ΛΟΓΩ: •    Αύξηση του stress
•    Αύξηση η επιδείνωση γαστροεισοφαγικής παλινδρόμησης.
•    Βρογχοσυστολή από την προσταγλαδίνη F2 άλφα Στατιστικά μιλώντας οι μεγαλύτερες πιθανότητες επιδείνωσης
Εμφανίζονται κατά τον έκτο μήνα της κύησης ενώ τις 4 τελευταίες εβδομάδες της κύησης έχουμε συνήθως ύφεση των επεισοδίων.   ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΣΤΗ ΚΥΗΣΗ Οι ενδεχόμενες αρνητικές επιδράσεις είναι συνήθως αποτέλεσμα τριών παραγόντων : •    Μη επαρκής έλεγχος άσθματος
•    Φάρμακα για το άσθμα
•    Πιθανοί άλλοι παράγοντες (κλινικές καταστάσεις που είτε μόνες τους π.χ. υπέρταση, υποκαπνια, αφυδάτωση είτε σε συνδυασμό με κακό έλεγχο του άσθματος προκαλούν υποξία στο βρέφος λόγω μείωσης της ροής του αίματος μεταξύ μήτρας και πλακούντα ) Οι βλαβερές συνέπειες που μπορεί να προκύψουν είναι:

ΓΙΑ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ •    Καθυστέρηση της ενδομήτριου ανάπτυξης
•    Ολιγοβαρές βρέφος
•    Αύξηση θνητότητας κατά τον τοκετό
•    Συγγενείς ανωμαλίες
•    Υπερχολυρεθρυναιμία  ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΟ •    Αύξηση επεισοδίων εμετού
•    Προ εκλαμψία
•    Υπέρταση κύησης
•    Επιπλοκές κατά τον τοκετό
•    Ρήξη υμένων
•    Ανάγκη καισαρικής τομής Γενικές γραμμές αντιμετώπισης •    Η στρατηγική που πρέπει να ακολουθείται στην εγκυμοσύνη λόγω  άσθματος έχει τους ακόλουθους στόχους.
•    Έλεγχος της συμπτωματολογίας  συμπεριλαμβανομένων των νυχτερινών εκδηλώσεων.
•    Διατήρηση της αναπνευστικής λειτουργίας όσο το δυνατότερο κοντά στις φυσιολογικές τιμές.
•    Αποφυγή πιθανών παρενεργειών από φάρμακα.
•    Πρόληψη ασθματικών εξάρσεων.
•    Συχνή  αντικειμενική εκτίμηση της κλινικής εικόνας της μητέρας και του εμβρύου.
•    Αποφυγή ή έλεγχος παραγόντων που μπορούν να επιφέρουν έξαρση του άσθματος.
•    Ορθολογική  χρήση φαρμάκων.
•    Ψυχολογική υποστήριξη.
•    Ενημέρωση και επιμορφωτική υποστήριξη  της κυοφορούσας ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Πέρα από την συχνότερη παρακολούθηση τόσο από τον πνευμονολόγο όσο και από τον γυναικολόγο κατά την διάρκεια της κυήσεως ιδιαίτερα στις βαρύτερες μορφές άσθματος πρέπει να πούμε ότι είναι ασφαλέστερη για την εγκυμονούσα με άσθμα η χορήγηση φαρμάκων όταν και όσο χρειάζεται προκειμένου να ελεγχθεί η νόσος της παρά να έχουμε  εξάρσεις,  ή συμπτωματολογία που θα μπορούσε να μειώσει την οξυγόνωση του εμβρύου. Ο τύπος και η δοσολογία των φαρμάκων μπορεί να χωρισθεί σε δύο κατηγορίες. 1) Φάρμακα που αποσκοπούν σε έλεγχο μακράς διαρκείας.
2) Φάρμακα άμεσης ανακούφισης. Β2 ΔΙΕΓΕΡΤΕΣ Ανήκουν στην κατηγορία C ασφάλειας φαρμάκων κατά την κύηση.
Τα βραχείας δράσης (Salbutamol, Τerbutaline) θεωρούνται τα πλέον ασφαλή της κατηγορίας ιδίως το πρώτο.
Η χορήγηση τους per-os δεν συνιστάται λόγω περισσοτέρων πιθανών παρενεργειών.
Η χρήση  αεροθαλάμου κατά την εισπνοή μειώνει τις πιθανότητες  παρενεργειών και την διείσδυση στους εμβρυακούς ιστούς.
Χρήση  κυρίως  στο ήπιο διαλείπων άσθμα.
Σε γενικές γραμμές θεωρούνται φάρμακα επιλογής.
Τα μακράς δράσης β2 (Salmeterd, Formeterd) έχουν μοριακή ομοιότητα με τη salbutamol, τοξικολογικό profile  και φαρμακολογικό ίδιο  με τους β2 βραχείας δράσης αλλά η χρησιμοποίησή τους δεν είναι χρονικά  σχετικά πρόσφατη. Χρησιμοποιούνται κυρίως σε: α) Επιμένουσες  μορφές άσθματος
β) Σε συνδυασμό με εισπνεόμενα στεροειδή (σαν εναλλακτική λύση της αύξησης της δόσεως του εισπνεόμενου κορτικοειδούς).
γ) Αν ήταν μέρος της επιτυχούς αγωγής ελέγχου του άσθματος προ κυήσεως.
δ) Όταν είναι αναγκαία η αντιμετώπιση ειδικών κλινικών  καταστάσεων (π.χ. νυχτερινό  άσθμα). ΧΡΩΜΟΝΕΣ (Νedocromil) Με μικρή συστηματική απορρόφηση θεωρείται ναι μεν ασφαλής αλλά δεν συνιστάται σαν εναλλακτική θεραπεία στο ήπιο εμμένων άσθμα. 

ΘΕΟΦΥΛΛΙΝΗ

Αρκετά ασφαλής η χρήση της. Θεωρείται σαν εναλλακτική αλλά όχι προτεινόμενη χρήση της για το ήπιο εμμένων άσθμα. Σε περίπτωση χρήσης  της η συγκέντρωση στον ορό πρέπει να βρίσκεται μεταξύ 5-12mcg/ml.
Για το μέτριο ή σοβαρό άσθμα είναι εναλλακτική αλλά όχι προτεινόμενη λύση, πάντα  σε συνδυασμό με στεροειδή, καθώς φαίνεται καλύτερη η αποτελεσματικότητα του συνδυασμού στεροειδούς με μακράς δράσης  β2 διέγερση. Τέλος δεν φαίνεται να είναι χρήσιμη η προσθήκη της στην θεραπεία αντιμετώπισης οξέων κρίσεων. ΑΝΤΙΧΟΛΙΝΕΡΓΙΚΑ (Ιpratrorium bromide)
Δεν υπάρχουν επαρκείς δεδομένα  για την χρήση του κατά την κύηση. LEUKOTPIENΙ (montelukast, zafilukast) Δεν υπάρχουν επαρκή  δεδομένα  για την ασφάλεια  της χρήσης τους  κατά την κύηση. Είναι μια εναλλακτική και μη προτιμώμενη λύση  στη θεραπεία  της ήπιας εμμένουσας μορφής άσθματος ΚΟΡΤΙΚΟΕΙΔΗ Αποτελούν την θεραπεία επιλογής όλων των μορφών  εμμένοντος άσθματος. α) Εισπνεόμενες μορφών: Μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης  εξάρσεων οφειλομένων  στην κύηση καλυτερεύουν την πνευμονική  λειτουργία (FEV) και μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν  στοιχεία που να συνδέουν  χρήση εισπνεόμενων στεροειδών  με γενετήσιες  ανωμαλίες. Η χρήση τους και κατά τον θηλασμό δεν αντενδεικνύεται. Τα πλέον συνιστούμενα είναι  Budesonide  και Beclomethasone. Η δοσολογία  διάρκεια χρήση τους εξαρτούνται από την  κλινική εικόνα και το στάδιο του άσθματος. Συστηματικά χορηγούμενα στεροειδή Η χορήγηση per os ιδίως κατά το πρώτο τρίμηνο της κυήσεως  ή για μεγάλο χρονικό διάστημα εμπεριέχει κινδύνους επιπλοκών (Σάκχαρο κυήσεως, Λυκόστομα, πρόωρος τοκετός, προεκλαμψία κ.α.).
Στο  ανεξέλεγκτο ή σοβαρό άσθμα η χρήση τους μπορεί να είναι απαραίτητη.
Σε αυτές τις περιπτώσεις θα πρέπει να γίνεται χρήση της  χαμηλότερης  δυνατής   επαρκής δοσολογίας, ή να χρησιμοποιούνται  σε παρ’ ημέρα  χορήγηση. Απαραίτητη είναι σε αυτές τις περιπτώσεις η στενότερη παρακολούθηση  της κυοφορούσας και του κυήματος.

Περιορισμός παραγόντων που μπορούν να χειροτερέψουν το Άσθμα.
α) Αλλεργιογόνα  (πχ. ζώα, οικιακή χρήση, υγρασία, μύκητες, αεροαλλεργιογόνα).
β) Καπνιστική συνήθεια.
γ) Υγρασία
δ) Άλλα Συμπεράσματα: Η αντιμετώπιση του άσθματος κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης απαιτεί τη στενή συνεργασία μεταξύ εγκύου γυναικολόγου και πνευμονολόγου Απαραίτητη θεωρείται η συχνότερη παρακολούθηση  της κυοφορούσας  από τον θεράποντα ειδικό ιατρό και σωστή καθοδήγηση και ενημέρωσή της .
Τέλος η δοσολογία, ο αριθμός και η συχνότητα χορήγησης των φαρμάκων πρέπει  να είναι τέτοια που να επιτυγχάνεται ο έλεγχος της νόσου προσφέροντας ποιότητα ζωής στην έγκυο, το κύημα και το οικογενειακό της  περιβάλλον. Dr. Ευάγγελος Θεοδωρόπουλος
Πνευμονολόγος - Φυματιολόγος
Βυζαντίου 87 ΤΚ 14234
Καλογρέζα - Νέα Ιωνία
Τηλ. 2102792696 - Κιν. 6937187974

E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.


Επιμέλεια άρθρου υγείας: Συντακτική Ομάδα Υγείαonline