Ο Δημήτρης Ιωαννίδης, Χειρουργός Ωτορινολαρυγγολόγος, Υπ. Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Συνεργάτης της Ρινολογικής Ομάδας Αθηνών, εξηγεί στο Υγείαonline.gr, τι προκαλεί την εξωτερική ωτίτιδα, (γνωστή και ως ωτίτιδα των κολυμβητών) ποια τα συμπτώματα της νόσου και με ποιο τρόπο μπορεί να αντιμετωπιστεί. Η εξωτερική ωτίτιδα είναι μια πολύ συχνή φλεγμονή που εμφανίζεται στο δέρμα που καλύπτει τον έξω ακουστικό πόρο του αυτιού. Σε γενικές γραμμές προκαλείται από βακτηριακή επιμόλυνση. Κατά κύριο λόγο υπεύθυνα μικρόβια είναι η Ψευδομονάδα και ο Σταφυλόκοκκος, ενώ σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να εμπλέκονται και μύκητες. Πολλές φορές εμφανίζεται αιφνίδια χωρίς προφανή λόγο. Κάποιοι άνθρωποι είναι περισσότερο επιρρεπείς στην ανάπτυξη εξωτερικής ωτίτιδας. Στην περίπτωση που στον έξω ακουστικό πόρο περάσει νερό, σαμπουάν, σαπούνι, σπρέι περιποίησης μαλλιών κτλ αυτό μπορεί να έχει ως επακόλουθο κνησμό (φαγούρα). Με τη σειρά του ο κνησμός δημιουργεί την ανάγκη για μηχανικό καθαρισμό - ξύσιμο του αυτιού, ο οποίος είναι δυνατό να προκαλέσει βλάβη στο επιθήλιο του ακουστικού πόρου και να οδηγήσει σε επιμόλυνση και φλεγμονή δημιουργώντας ένα φαύλο κύκλο. Η φλεγμονή προκαλεί περισσότερο κνησμό και αυτός με τη σειρά του περισσότερο ξύσιμο, το οποίο επιδεινώνει την κατάσταση. Άλλοι παράγοντες που προδιαθέτουν σε εξωτερική ωτίτιδα είναι: ●   Το κολύμπι (γι αυτό συχνά λέγεται και ωτίτιδα των κολυμβητών). Η εξωτερική ωτίτιδα είναι πέντε φορές πιο συχνή στους  κολυμβητές. Αυτό οφείλεται στο νερό που εισέρχεται στον έξω ακουστικό πόρο επηρεάζει το φυσιολογικά όξινο περιβάλλον του πόρου. ●   Ο καιρός. Η εξωτερική ωτίτιδα είναι πιο πιθανό να αναπτυχθεί σε κλίμα ζεστό και υγρό. ●   Τα δερματικά προβλήματα. Το έκζεμα και η ψωρίαση μπορεί να προσβάλουν τον έξω ακουστικό πόρο και να προκαλέσουν εξωτερική ωτίτιδα. ●   Η πλύση των ώτων για την αφαίρεση βύσματος μπορεί να ερεθίσει τον έξω ακουστικό πόρο και να προκαλέσει φλεγμονή. ●   Φλεγμονές του μέσου ωτός μπορεί σε μερικές περιπτώσεις να παράγουν εκκρίσεις που είναι πιθανό να οδηγήσουν σε εξωτερική ωτίτιδα. Ποια είναι τα συμπτώματα της εξωτερικής ωτίτιδας; Τα συμπτώματα της εξωτερικής ωτίτιδας ποικίλουν. Τα  συχνότερα περιλαμβάνουν: ●   Κνησμό - φαγούρα ●   Ερυθρότητα και οίδημα του ακουστικού πόρου ●   Ωτόρροια - ωτικό έκκριμα (λευκές, δύσοσμες εκκρίσεις) ●   Παροδική βαρηκοΐα και εμβοές (βούισμα) λόγω της απόφραξης του ακουστικού πόρου ●   Έντονο πόνο σε κάθε άγγιγμα, τράβηγμα ή πίεση στο πτερύγιο του αυτιού, που μπορεί να επιδεινώνεται με τις κινήσεις της κάτω γνάθου
Το αυτί μπορεί να βουλωμένο και να υπάρχει αίσθημα πληρότητας. Είναι δυνατό να προσβάλλονται το ένα ή και τα δύο αυτιά. Μερικές φορές οι λεμφαδένες γύρω από αυτί ή στον τράχηλο μπορεί να εμφανίσουν επώδυνη διόγκωση. Ποια είναι η θεραπεία για την εξωτερική ωτίτιδα;

Στους περισσότερους ασθενείς με εξωτερική ωτίτιδα χορηγείται εμπειρική θεραπεία καθώς η διάγνωση είναι προφανής από την κλινική εξέταση του αυτιού. Παρόλα αυτά μπορεί σε μερικές περιπτώσεις ο γιατρός να χρειαστεί να λάβει μια καλλιέργεια (δείγμα του εκκρίματος σε ένα βαμβακοφόρο στυλεό) προκειμένου να διαπιστώσει πιο ακριβώς μικρόβιο ευθύνεται για τη φλεγμονή. Αυτό μπορεί να βοηθήσει στην επιλογή του κατάλληλου είδους αντιβιοτικών σταγόνων που θα χρησιμοποιηθούν για τη θεραπεία (μερικά είδη μικροβίων είναι ανθεκτικά στα συνήθως χρησιμοποιούμενα αντιβιοτικά). Ωτικές σταγόνες και σπρέι: Ο γιατρός συνήθως αρχικά θα συνταγογραφήσει για μικρό χρονικό διάστημα ωτικές σταγόνες ή ωτικό σπρέι, τα οποία περιέχουν ένα αντιβιοτικό για την αντιμετώπιση της μόλυνσης και ένα κορτικοειδές για τον περιορισμό της φλεγμονής και του κνησμού. Συνήθως χρειάζεται μια εβδομάδα για την πλήρη υποχώρηση των συμπτωμάτων. Σε μερικές περιπτώσεις όμως μπορεί να χρειαστεί περισσότερος χρόνος και αρκετά συχνά μπορεί να χρειαστεί να αλλαχτεί το σκεύασμα που χρησιμοποιήθηκε αρχικά  εμπειρικά με κάποιο άλλο κατόπιν καλλιέργειας (σε ανθεκτικές στη θεραπεία περιπτώσεις). Όταν χρησιμοποιείτε τις ωτικές σταγόνες:  ●   Ξαπλώστε στο πλάι με το αυτί που πάσχει προς τα πάνω. ●   Ενσταλάξτε αρκετές (3-4) σταγόνες στο αυτί και μείνετε σε αυτή τη θέση για 3 λεπτά. ●   Πιέστε ελαφρά το χόνδρο του τράγου ( μπροστά από τον ακουστικό πόρο) μερικές φορές για να διευκολύνετε την είσοδο των σταγόνων βαθύτερα στον ακουστικό πόρο. Γενικά μέτρα: Δεν πρέπει να καθαρίζετε τον έξω ακουστικό πόρο με μπατονέτες ή άλλα αντικείμενα. Αυτό μπορεί να προκαλέσει βλάβη και να ερεθίσει το δέρμα του πόρου που φλεγμαίνει και να επιδεινώσει την κατάσταση. Απλά σκουπίστε το έκκριμα που βγαίνει από τον ακουστικό πόρο και μην αφήνετε κομμάτια από βαμβάκι στον έξω ακουστικό πόρο, καθώς αυτό παρεμποδίζει την παροχέτευσή του. Παυσίπονα: Τα παυσίπονα που συνήθως χρησιμοποιούνται είναι η παρακεταμόλη και το μεφαιναμικό οξύ. Σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν ισχυρότερα παυσίπονα. Επίσης αν κρατήσετε ένα θερμό ύφασμα σε επαφή με το αυτί μπορεί αυτό να ανακουφίσει τον πόνο παροδικά. Περαιτέρω θεραπεία: Σε ανθεκτικές περιπτώσεις που δεν ανταποκρίνονται στα συνήθη μέτρα είναι δυνατό να χρειαστούν τα ακόλουθα: ●   Καθαρισμός  του ακουστικού πόρου από τον Ωτορινολαρυγγολόγο με χρήση μικροσκοπίου, αναρρόφησης και βαμβακοφόρου στυλεού για την απομάκρυνση ρακών και εκκρίματος που δεν μπορούν να παροχετευθούν με άλλο τρόπο. ●   Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί η εισαγωγή μιας γάζας εμποτισμένης με αντιβιοτικές σταγόνες στον έξω ακουστικό πόρο. Αυτό βοηθά τις σταγόνες να φτάσουν βαθύτερα, ιδιαίτερα αν το οίδημα στον έξω ακουστικό πόρο είναι εκτεταμένο. ●   Στην περίπτωση που η μόλυνση είναι ιδιαίτερα έντονη ή υπάρχει φλεγμονή στο δέρμα γύρω από το αυτί (κυτταρίτιδα) τότε μπορεί να χρειαστεί να χορηγηθούν αντιβιοτικά από το στόμα. Πως μπορείτε να αποτρέψετε νέες υποτροπές της εξωτερικής ωτίτιδας; ●   Αν έχετε προδιάθεση σε εξωτερική ωτίτιδα, για να αποτρέψετε τις υποτροπές πρέπει να διατηρείτε τα αυτιά στεγνά και να μην τα "σκαλίζετε". ●   Μην αφήνετε το σαμπουάν να μπει στον έξω ακουστικό πόρο κατά το λούσιμο των μαλλιών. Αυτό επιτυγχάνεται τοποθετώντας ένα κομμάτι βαμβάκι στον ακουστικό πόρο, το οποίο επικαλύπτεται με ένα στρώμα βαζελίνη. ●   Προσπαθήστε να μην τραυματίζεται τον έξω ακουστικό πόρο με τα δάκτυλα, θυσάνους από βαμβάκι, πετσέτες κτλ. ●   Μην καθαρίζετε τον ακουστικό πόρο με θυσάνους από βαμβάκι ή μπατονέτες. Αυτό να γρατζουνίσει, να ερεθίσει το δέρμα του πόρου ή να σπρώξει κερί ή σκόνη βαθύτερα στον ακουστικό πόρο. Το αυτί έχει τη δυνατότητα να αυτοκαθαρίζεται και κομματάκια από κερί απομακρύνονται από τον ακουστικό πόρο με την αυτόματη κίνηση του δέρματος του πόρου (μηχανισμός αυτοκαθαρισμού). ●   Όταν κολυμπάτε προσπαθήστε να κρατάτε τα αυτιά στεγνά. Σε αυτό μπορεί να βοηθήσει ένα σκουφάκι κολύμβησης που καλύπτει τα αυτιά. Επίσης η χρήση ωτοασπίδων από σιλικόνη μπορεί να είναι αποτελεσματική, αλλά χρησιμοποιήστε τις μόνο αν δεν ερεθίζουν το δέρμα του ακουστικού πόρου. Μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε ένα μείγμα από ξύδι (οξικό οξύ) και οινόπνευμα μετά την κολύμβηση προκειμένου να βοηθήσετε στην αποκατάσταση της φυσιολογικής οξύτητας και το "στέγνωμα" του ακουστικού πόρου. Δημήτρης Γ. Ιωαννίδης
Χειρουργός Ωτορινολαρυγγολόγος
Υπ. Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
Συνεργάτης της Ρινολογικής Ομάδας Αθηνών

Facebook - Athens Rhinology Team
www.art-orl.com
Επιμέλεια άρθρου υγείας: Συντακτική Ομάδα Υγείαonline