Εκτύπωση
Κατηγορία: Τρίτη Ηλικία και Υγεία
Εμφανίσεις: 7813
Ο Γεώργιος Π. Λυρίτης, Καθηγητής Ορθοπαιδικής, Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, εξηγεί στο Υγείαonline.gr, ποια είναι η λειτουργία του σκελετού και ποια είναι τα κυριότερα προβλήματα που δημιουργούνται, στα άτομα της τρίτης ηλικίας. Ο όρος Τρίτη ηλικία είναι μία ιδιαίτερα ασαφής έννοια που συνδέεται χαλαρά με τον γενικότερο όρο γήρανση. Έχει καθιερωθεί σαν όριο έναρξης της τρίτης ηλικίας το 65° έτος, ίσως επειδή μετά από αυτό διαπιστώνεται μία επιδημιολογική έξαρση των εκφυλιστικών νοσημάτων του ανθρώπου π.χ. της υπέρτασης, της οστεοπόρωσης, της αρθρίτιδας κ.ά. Ουσιαστικά δεν υπάρχουν βιολογικοί μηχανισμοί που η μεταβολή τους να οριοθετεί την Τρίτη ηλικία, πράγμα που σημαίνει ότι η κληρονομική προδιάθεση για εκφυλιστικά νοσήματα είναι ο βασικός λόγος που θα επισπεύσει ή αντίθετα θα καθυστερήσει την εμφάνιση συμπτωμάτων που αποδίδονται στην Τρίτη ηλικία. Ένα από τα χαρακτηριστικά της Τρίτης ηλικίας είναι η αλλαγή στην σύσταση του σώματος. Τόσο στις γυναίκες αλλά και τους άνδρες, αυξάνεται το λίπος ενώ μειώνονται προοδευτικά ο μυϊκός και ο οστίτης ιστός. Η σημαντική μείωση των μυών, τόσο σε μάζα αλλά και σε ισχύ, έχει καθιερωθεί να ονομάζεται σαρκοπενία. •    Η σαρκοπενία είναι πολύ μεγαλύτερη σε άτομα τα οποία δεν ασκούνται, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι οι ηλικιωμένοι που αθλούνται μπορούν τελείως να αναστρέψουν αυτή την βιολογική διαδικασία. •    Επειδή τα οστά συντηρούνται από τις μηχανικές καταπονήσεις που δέχονται από τους μύες, είναι ευνόητο ότι η σαρκοπενία επιδεινώνει την ήδη υφιστάμενη ορμονική αιτία της οστεοπόρωσης. •    Τα άτομα με σαρκοπενία παθαίνουν ευκολότερα μυϊκό κάματο και υποφέρουν από συχνές κράμπες και διάχυτες μυαλγίες. •    Η κακή κατάσταση του μυϊκού συστήματος αφήνει τις αρθρώσεις απροστάτευτες από μικροτραυματισμούς και με τον τρόπο αυτό επιταχύνει την εμφάνιση της οστεοαρθρίτιδας.
Με την πάροδο της ηλικίας, εκτός από οστό, χάνεται προοδευτικά και μυϊκός ιστός.
Η σαρκοπενία συνοδεύεται από αύξηση του λίπους, έτσι ώστε το σωματικό βάρος σε άτομα με σαρκοπενία αντί να μειώνεται μπορεί να αυξάνεται
•    Η σαρκοπενία θεωρείται υπεύθυνη για άλλα νοσήματα όπως ο διαβήτης τύπου II, η υπέρταση, αλλά και κακή ψυχολογική κατάσταση και ειδικότερα η κατάθλιψη. •    Η σαρκοπενία περιορίζεται κυρίως με την φυσική ζωή και την άσκηση. Λεπτομέρειες για τον τρόπο της συνιστώμενης άσκησης θα δοθεί στο ειδικό κεφάλαιο. Μία, επίσης, αξιοσημείωτη συνέπεια της Τρίτης ηλικίας είναι η κακή απορρόφηση από το έντερο των απαραίτητων θρεπτικών ουσιών που απαιτούνται για τον σωστό οστικό μεταβολισμό. Οι δύο γνωστότερες τέτοιες θρεπτικές ουσίες είναι το ασβέστιο και η βιταμίνη D. Το ασβέστιο δεν είναι μόνο το δομικό συστατικό του σκελετού μας, αλλά και αναγκαίο για την σωστή λειτουργία εξαιρετικά ζωτικών οργάνων π.χ. την νευρική λειτουργία, την καρδιακή λειτουργία, την πήξη του αίματος κ.ά. Ιδιαίτερα, λοιπόν, πολύπλοκοι και ευαίσθητοι βιολογικοί μηχανισμοί ρυθμίζουν την ομοιοστασία του ασβεστίου, με σκοπό την διατήρηση σταθερών τιμών του ασβεστίου του αίματος, ειδικά μάλιστα του ιονισμένου ασβεστίου. Οι ανάγκες του οργανισμού σε ασβέστιο, δηλαδή οι πηγές πρόσληψης ασβεστίου είναι δύο. Η πρόσληψη του με τις τροφές και η ρυθμιζόμενη εντερική του απορρόφηση καθώς επίσης η μεγάλη αποθήκη ασβεστίου στον οργανισμό μας, δηλαδή ο σκελετός μας. Όταν ο οργανισμός χρειάζεται περισσότερο ασβέστιο αυξάνει την απορρόφηση του από το έντερο με τον μηχανισμό της ενεργητικής εντερικής απορρόφησης που γίνεται με την βοήθεια ενός ειδικού «μεταφορέα ασβεστίου» της καλβιδίνης. Εάν οι ανάγκες σε ιονισμένο ασβέστιο δεν μπορούν να καλυφθούν από την διατροφή και την εντερική απορρόφηση, ο οργανισμός «αποσύρει» από τα οστά αποθηκευμένο ασβέστιο, καταστρέφοντας από απαραίτητα σημεία οστό. Η λειτουργία της αυξημένης εντερικής απορρόφησης αλλά και την οστικής «απόσυρσης» γίνεται με υπερέκκριση από τους παραθυρεοειδείς αδένες της παραθορμόνης, ορμόνης που μπορεί να αυξήσει την ενεργητική εντερική απορρόφηση ασβεστίου, να διεγείρει τις οστεοκλάστες και να καταστρέψει οστό, τέλος δε να εξοικονομήσει στον οργανισμό ασβέστιο με τον περιορισμό της νεφρικής του αποβολής από τα ούρα. Παρά την σωτήρια παρέμβαση της παραθορμόνης για την απαραίτητη στην επιβίωση ομοιοστασία του ασβεστίου, η χρόνια υπερέκκριση της είναι τελικά επιζήμια στον οργανισμό και πρέπει να αποφεύγεται. Γεώργιος Π. Λυρίτης
Καθηγητής Ορθοπαιδικής
Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών
Πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Οστεοπόρωσης (ΕΛ.Ι.ΟΣ .)

www.heliost.gr

Ευχαριστούμε θερμά τον κ. Γεώργιο Π. Λυρίτη για την ευγενική παραχώρηση του άρθρου του, το οποίο είναι απόσπασμα από το βιβλίο του: «Οστεοπόρωση & άλλες παθήσεις του σκελετού» που κυκλοφόρησε το 2011.  
Επιμέλεια θέματος: Συντακτική Ομάδα Υγείαonline