Ο Δρ. Μάρκος Κ. Καρβέλας, Νευροχειρουργός, Ευρωκλινική Αθηνών, εξηγεί στο Υγείαonline.gr, την ελάχιστα επεμβατική χειρουργική μέθοδο θεραπείας των οστεοπορωτικών καταγμάτων της σπονδυλικής στήλης.
Η κυφοπλαστική με μπαλονάκι αποτελεί μία εντελώς σύγχρονη χειρουργική μέθοδο θεραπείας σε ασθενείς με ένα ή και περισσότερα οστεοπορωτικά κατάγματα της σπονδυλικής στήλης. Σκοπός της μεθόδου είναι η ανάταξη και η σταθεροποίηση του κατάγματος, αποκαθιστώντας παράλληλα και το ύψος του σπονδυλικού σώματος, ενώ ταυτόχρονα επιτυγχάνεται μέχρι και πλήρης ανακούφιση από το δυνατό πόνο που ταλαιπωρεί τον ασθενή. Η τεχνική πραγματοποιείται διαδερμικά και υπό ακτινοσκοπικό έλεγχο με την έγχυση ειδικού οστικού ακρυλικού τσιμέντου εντός του σώματος του σπονδύλου. Η οστεοπόρωση, ως μία χρονία σχετιζόμενη με την ηλικία μεταβολική νόσος, προσβάλει εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Βασικό παθολογοανατομικό γνώρισμα της νόσου είναι η ελάττωση της οστικής μάζας η οποία κλινικά κάνει το οστό πολύ εύθραυστο με αποτέλεσμα αυτό να είναι άμεσα επιρρεπές και ευάλωτο σε κατάγματα. Σε πολλούς ασθενείς (και η οστεοπόρωση για ορμονικούς λόγους προσβάλει ή είναι πιο έντονη στις γυναίκες), το κάταγμα αποτελεί και την πρώτη κλινική εκδήλωση της νόσου. Από το σύνολο των οστεοπορωτικών καταγμάτων, τα συμπιεστικά κατάγματα του σώματος των σπονδύλων είναι τα περισσότερο συνήθη. Τα κατάγματα αυτά μπορεί να προκύψουν μετά από επιπόλαιο τραυματισμό ή ακόμα και ως αυτόματα χωρίς την άσκηση τραυματικών δυνάμεων. Βασικό κλινικό γνώρισμα είναι το οξύ και ιδιαίτερα έντονο άλγος το οποίο και δεν υφίεται επαρκώς στη συνήθη αναλγητική φαρμακευτική αγωγή. Παθοφυσιολογικά η ελάττωση του ύψους του σώματος του σπονδύλου προκαλεί κυφωτική παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης, αρχικά στην περιοχή του κατάγματος. Από επιστημονικές μελέτες είναι αποδεδειγμένο ότι, μετά από ένα πρώτο οστεοπορωτικό κάταγμα σπονδύλου, ο ίδιος ασθενής έχει πέντε φορές παραπάνω πιθανότητες να πάθει και περισσότερα σπονδυλικά κατάγματα. Πρακτικά δηλαδή αυτή η κυφωτική παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης προδιαθέτει σε κατάγματα και των γειτονικών υπερκείμενων και υποκείμενων σπονδύλων. Κατ' αυτόν τον τρόπο, πολλαπλά κατάγματα των σπονδύλων οδηγούν, δια μέσου της κυφωτικής παραμόρφωσης της σπονδυλικής στήλης και του άλγους που προκαλούν, σε σημαντικό περιορισμό των δραστηριοτήτων του πάσχοντος, που με τη σειρά του οδηγεί σε επιπλέον απώλεια της οστικής μάζας. Αυτό πρακτικά σημαίνει περιορισμό ή ακόμα και καθήλωση σε καρέκλα ή στο κρεβάτι με τον άμεσο κλινικό κίνδυνο νέων καταγμάτων λόγω επιδείνωσης της ελάττωσης της οστικής μάζας. Έτσι, ο ασθενής εισέρχεται σε ένα φαύλο κύκλο (circulus vitiosus) ακινησίας, έντονου πόνου και ευθραυστότητας των οστικών δομών που τελικά τον οδηγούν σε σημαντική έκπτωση της ποιότητας της ζωής του. Επιπλέον όμως, και αυτό είναι περισσότερο σημαντικό, οι ασθενείς αυτοί εμφανίζουν λόγω της κυφωτικής παραμόρφωσης της σπονδυλικής στήλης, αναπνευστική δυσλειτουργία (ως απότοκο της ελάττωσης του χώρου που βρίσκονται οι πνεύμονες) με συχνή εμφάνιση πνευμονολογικών παθήσεων, καθώς επίσης και διαταραχές εκ του πεπτικού συστήματος, οι οποίες και επιδεινώνονται από την υπερβολική χρήση, έως και κατάχρηση, βαρέων αναλγητικών φαρμάκων. Όλα τα προαναφερθέντα έχουν ως αποτέλεσμα, όπως κατέδειξαν κλινικές μελέτες, την αύξηση της θνησιμότητας αυτών των ασθενών έως και 30% σε σχέση με άτομα της ίδιας ηλικίας που δεν έχουν οστεοπορωτικά συμπιεστικά κατάγματα σπονδυλικής στήλης.   Η θεραπευτική προσέγγιση των ασθενών με οστεοπορωτικά κατάγματα της σπονδυλικής στήλης περιελάμβανε, μέχρι πριν από λίγα χρόνια, κλινοστατισμό για μακρύ χρονικό διάστημα και, σε κάποιες περιπτώσεις, χειρουργική αντιμετώπιση με σπονδυλοδεσία, μία χειρουργική παρέμβαση και τεχνική ιδιαιτέρως επιβαρυντική για ασθενείς που έχουν ήδη κατά κανόνα βεβαρημένο ιατρικό ιστορικό. Ο επιδιωκόμενος σκοπός θεραπείας στην προκειμένη περίπτωση είναι η όσο το δυνατόν ανατομικότερη ανάταξη του κατάγματος (εξαρτάται κατά μείζονα λόγο από το χρονικό διάστημα που έχει παρέλθει μέχρι να εφαρμοστεί η χειρουργική αντιμετώπιση), που συνεπάγεται και τη διόρθωση της κυφωτικής παραμόρφωσης, η σταθεροποίηση αυτού και κατά συνέπεια η άμεση κινητοποίηση του ασθενούς. Επιπλέον, ιδιαιτέρως σημαντικό για τον ασθενή είναι και η άμεση και πλήρης ανακούφιση από τον πόνο. Η κυφοπλαστική αποτελεί την πλέον αποδεκτή, ελάχιστα επεμβατική (minimal invasive), χειρουργική αντιμετώπιση οστεοπορωτικών συμπιεστικών καταγμάτων της σπονδυλικής στήλης με άμεσα θεραπευτικά αποτελέσματα. Η χειρουργική τεχνική που εφαρμόζεται είναι η διαδερμική προσπέλαση του κατεαγόντος σπονδυλικού σώματος. Κατ΄ αυτήν διανοίγονται δύο μικρές οπές στο δέρμα στα πλάγια του πάσχοντος σπονδύλου. Από εδώ και υπό ακτινοσκοπική καθοδήγηση εισέρχονται στο σώμα του σπονδύλου δύο καθετήρες (ένας από κάθε πλευρά) μέσω των οποίων εισάγεται ένα "μπαλόνι" το οποίο καθώς φουσκώνεται και διαστέλλεται ανατάσσει το κάταγμα αποκαθιστώντας κατ΄ αυτόν τον τρόπο το αρχικό ανατομικό σχήμα του σπονδύλου. Εδώ πλέον γίνεται εύκολα κατανοητό αυτό που προαναφέρθηκε ότι δηλαδή όσο πιο πρόσφατο είναι το κάταγμα τόσο επιτυχέστερη και ευκολότερη είναι και η ανατομική αποκατάσταση του σπονδύλου. Στο επόμενο βήμα της χειρουργικής πράξεως, η δημειουργηθείσα κοιλότητα του σπονδυλικού σώματος πληρούται με το ειδικό ακρυλικό οστικό τσιμέντο το οποίο και καταλαμβάνει κάθε κενό χώρο. Σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα αυτό στερεοποιείται και έτσι επιτυγχάνεται τεχνικά η άμεση σταθεροποίηση του κατάγματος καθώς και η το δυνατόν αποκατάσταση της κυφωτικής παραμόρφωσης του σπονδύλου ή/και της σπονδυλικής στήλης, όταν πρόκειται για περισσότερα του ενός κατάγματος. Η μετεγχειρητική ανάρρωση και πορεία είναι, κατά κανόνα, σύντομη και χωρίς προβλήματα ή επιπλοκές. Ο ασθενής κινητοποιείται μετά από λίγες ώρες και εξέρχεται από το νοσοκομείο συνήθως την επομένη μέρα από τη χειρουργική επέμβαση όρθιος και περπατώντας. Η ανακούφιση από τον τόσο βασανιστικό και καθηλωτικό πόνο είναι άμεση, μόνιμη και πλήρης. Οι μετεγχειρητικές ενοχλήσεις είναι περιορισμένες και σε έκταση και σε διάρκεια. Επιπλέον, δεν απαιτείται η χρήση νάρθηκα ή κηδεμόνα και η επάνοδος στις καθημερινές δραστηριότητες είναι πολύ γρήγορη. Στο σημείο αυτό πρέπει, σεβόμενοι την επιστημοσύνη και την ιατρική δεοντολογία, να αναφερθούμε και στην εμφάνιση επιπλοκών οι οποίες είναι δυνατόν να εμφανιστούν, κυρίως διεγχειρητικά, και οι οποίες περιγράφονται για κάθε ιατρική πράξη και τεχνική. Συνολικά το ποσοστό εμφάνισης των επιπλοκών ανέρχεται σε 1-2,5% επί του συνόλου των χειρουργημένων με τη μέθοδο της κυφοπλαστικής ασθενών. Ως πιο σημαντικές επιπλοκές πρέπει να αναφέρουμε: α) τη διαρροή του ακρυλικού τσιμέντου εκτός του σπονδύλου που μπορεί να επιφέρει, δυνητικά, παθολογία επί των νευρικών δομών ή και απώτερα της σπονδυλικής στήλης και β) τον άμεσο τραυματισμό νευρικών στοιχείων κατά τη χειρουργική προσπέλαση. Γενικά όμως και σχετικά με την κυφοπλαστική δεν αναφέρονται μη αναστρέψιμες επιπλοκές. Η εμπειρία, η δεδομένη προσοχή, ο ακριβής σχεδιασμός και η γνώση της τεχνικής σε συνδυασμό με την εφαρμογή της συγκεκριμένης χειρουργικής τεχνικής επί δεδομένων απόλυτων, κυρίως, κλινικών αλλά και απεικονιστικών ενδείξεων και ευρημάτων εγγυώνται πάντοτε το επιτυχές και ευτυχές αποτέλεσμα. Για να είμαστε, όσο το δυνατόν, πλήρεις αναφορικά και με τις επιπλέον ενδείξεις που περιγράφονται και μπορεί να εφαρμοστεί η κυφοπλαστική, ως μέθοδος ανάταξης και θεραπείας καταγμάτων σπονδυλικής στήλης, πρέπει να αναφέρουμε την εφαρμογή της μεθόδου σε πρόσφατα τραυματικά κατάγματα σπονδύλων (υπό προϋποθέσεις) καθώς και σε άλλα παθολογικά κατάγματα οφειλόμενα είτε σε πρωτοπαθείς όγκους των σπονδύλων (όπως π.χ. το πολλαπλούν μυέλωμα) είτε σε μεταστατικές οστεολυτικές βλάβες. Εν κατακλείδι μπορούμε να επισημάνουμε ότι ασθενείς με διαγνωσμένη οστεοπόρωση ή σε ηλικία συμβατή με αυτή, που εμφανίζουν αιφνίδιο και έντονο πόνο στη σπονδυλική στήλη και ο οποίος δεν υφίεται στη συνήθη ήπια φαρμακευτική αγωγή, πρέπει άμεσα να ελέγχονται κλινικά και απεικονιστικά για οστεοπορωτικό κάταγμα. Εάν η διαγνωστική προσπέλαση καταδείξει την ύπαρξη συμπιεστικού οστεοπορωτικού κατάγματος, τότε πρέπει να τίθεται το ερώτημα της θεραπευτικής αποκατάστασης με τη μέθοδο της κυφοπλαστικής.   Δρ. Μάρκος Κ. Καρβέλας
Νευροχειρουργός
Ευρωκλινική Αθηνών

www.euroclinic.gr

Βιβλιογραφία: 1.Hölper, Soldner, Behr.  Kompendium Neurochirurgie, 2.Auflage 2007 Prolnn-Verlag.
2.Voggenreiter G. Ballon-Kyphoplasty is effective in deformity correction of osteoporotic vertebral compression fractures. Spine 2005; 30: 2806-2812.
3.Wilhelm K, Stoffel M, Ringel F, Rao G, Rosseler L, Urbach H, Meyer B. Ballon-Kyphoplastie zur Behandlung schmerzhafter osteoporotischer Wirbelkörperfrakturen-Technik und erste Ergebnisse. Röfo 2003; 175:1690-1696.
4.Boszcyk B, Bierschneider M, Potulski M et al. Erweitertes Anwendungsspektrum der Kyphoplastie zur Stabilisierung der osteoporotischen Wirbelfraktur. Unfallchirurg 2002; 105: 952-957.
5.Berlemann U, Heini PF. Perkutane Zementierungstechniken zur Behandlung osteoporotischer Wirbelkörpersinterungen. Unfallchirurg 2002; 105: 2-8.
Επιμέλεια άρθρου υγείας: Συντακτική Ομάδα Υγείαonline