Η Άρτεμις Αντωνίου, BSc (Hons), MSc, Σύμβουλος Ψυχολόγος και Συνθετική Θεραπεύτρια, εξηγεί στο Υγείαonline.gr, πως αντιδρούν οι γυναίκες στο στρες και γιατί είναι ιδιαίτερα σημαντικός ο ρόλος της γυναικείας φιλίας. Αυτό το άρθρο είναι για όποιον θέλει να μάθει περισσότερα για τις αντιδράσεις των γυναικών στο αρνητικό στρες εστιάζοντας στο ρόλο που έχει η γυναικεία φιλία μεταξύ άλλων και στη σωματική υγεία. Βιώνουν οι γυναίκες και οι άντρες το στρες με τον ίδιο τρόπο; Έχουν τους ίδιους τρόπους αντιμετώπισης; Τι επιπτώσεις μπορεί να έχει η ποιότητα των σχέσεών σου στην ψυχική και κάποιες φορές και στη σωματική σου υγεία; Τι λένε οι έρευνες; Μέχρι τώρα οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι οι άντρες και οι γυναίκες βιώνουν το στρες με τον ίδιο τρόπο, γνωστό και ως η αντίδραση 'fight or flight' (δηλ. 'μάχομαι ή φεύγω'). Αυτή δεν είναι άλλη από την αντίδραση που έχουμε όταν βρισκόμαστε σε μια στρεσογόνο κατάσταση, όπου είτε νιώθουμε την ορμή να την αντιμετωπίσουμε ακαριαία είτε τρέχουμε να φύγουμε από αυτήν το γρηγορότερο δυνατό. Αυτός είναι ένας πανάρχαιος μηχανισμός επιβίωσης που αναπτύχθηκε από τότε που οι άνθρωποι (συνήθως οι άντρες) κυνηγούσαν τα άγρια ζώα και γενικά ήταν εκτεθειμένοι πολύ συχνά σε πραγματικά απειλητικές συνθήκες για τη ζωή τους. Σήμερα, οι έρευνες επιπρόσθετα δείχνουν ότι οι γυναίκες έχουν μια ευρύτερη ποικιλία αντίδρασης στο στρες πέρα από το 'μάχομαι ή φεύγω'. Μια πρόσφατη έρευνα από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια (UCLA) για τη 'βιοχημεία των σχέσεων' δείχνει ότι οι γυναίκες αντιδρούν στο στρες με έναν καταρράκτη χημικών που εκκρίνονται στον εγκέφαλο και τις προτρέπει να φροντίζουν, να δημιουργούν και να διατηρούν φιλίες με άλλες γυναίκες. Πώς γίνεται αυτό; Όταν οι γυναίκες αντιδρούν στο στρες εκκρίνεται μια ορμόνη που ονομάζεται ωκυτοκίνη (oxytocin), ή αλλιώς και 'ορμόνη της αγάπης'. Αυτή η ορμόνη σχετίζεται μεταξύ άλλων με την καλή διάθεση, την εμπιστοσύνη και την ενσυναίσθηση (την ικανότητα δηλαδή να συν-αισθάνεσαι τον πόνο και τη χαρά του άλλου). Η έκκριση της ωκυτοκίνης φαίνεται να 'μπλοκάρει' την αντίδραση 'μάχομαι ή φεύγω' και αντί αυτού οι γυναίκες έχουν την τάση να φροντίσουν τα παιδιά ή/και να βρεθούν με άλλες γυναίκες, π.χ. να φτιάχνουν έναν καφέ και ν’ αρχίζουν να κουβεντιάζουν και να δένονται συναισθηματικά. Όταν έχουν μια καλή φιλική συνεύρεση ή/και όταν ασχοληθούν με κάποια φροντίδα που τις ευχαριστεί, τότε εκκρίνεται ακόμη περισσότερη ωκυτοκίνης το οποίο συντελεί σημαντικά στη μείωση του στρες και στη δημιουργία ενός αισθήματος ευεξίας και χαλάρωσης. Αυτό το αίσθημα χαλάρωσης δεν φαίνεται από βιολογικής τουλάχιστον άποψης να δημιουργείται και στους άνδρες με τον ίδιο τρόπο. Η ορμόνη τεστοστερόνη - η οποία εκκρίνεται στους άντρες σε μεγάλο βαθμό όταν αυτοί βρίσκονται σε κατάσταση στρες - φαίνεται να μειώνει τα ποσοστά της ωκυτοκίνης, ενώ, αντίθετα, η γυναικεία ορμόνη οιστρογόνο φαίνεται να τα αυξάνει. Πολλοί άντρες όταν βιώνουν στρες συνήθως προτιμούν να ξεσπάσουν ή να πάνε κάπου μόνοι τους  - κι όταν αισθανθούν έτοιμοι να επανέλθουν στην κατάσταση (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έτσι συμβαίνει ή είναι καλό να συμβαίνει πάντα). Οι φιλίες μεταξύ των γυναικών μπορούν να είναι ιδιαίτερες και σημαντικές. Διαμορφώνουν το ποιες είναι και ενισχύουν το ποιες μπορούν να είναι. Απαλύνουν τις εσωτερικές τους αναταραχές, τις βοηθούν να είναι σε επαφή με τα συναισθήματά τους και να θυμούνται ποιες πραγματικά είναι. Αυτό τις διευκολύνει να έχουν βαθύτερη επαφή και επικοινωνία με τον εαυτό τους. Το να βρίσκονται με τις φίλες τους μπορεί γενικά να βοηθήσει σημαντικά στο στρες και τις  δυσκολίες που βιώνουν στην καθημερινή τους ζωή. Η μια επιστημονική έρευνα μετά την άλλη δείχνουν ότι οι φιλικές επαφές μειώνουν σημαντικά τις πιθανότητες για κατάθλιψη και διάφορες ασθένειες, καθώς, χαμηλώνει η πίεση, οι υψηλοί καρδιακοί παλμοί και η χοληστερόλη. Για παράδειγμα μια έρευνα από το Harvard Medical School δείχνει ότι οι γυναίκες που έχουν κοντινές φίλες έχουν λιγότερες πιθανότητες να έχουν σωματικές ενοχλήσεις καθώς μεγαλώνουν και, επίσης, φαίνεται να ζουν την καθημερινότητα μεταξύ άλλων με περισσότερη χαρά κι αυτοπεποίθηση. Από την άλλη, κάθε φορά που οι γυναίκες έχουν πολύ δουλειά είτε στον επαγγελματικό είτε στον οικογενειακό τομέα το πρώτο πράγμα που τείνουν να παραμελούν είναι οι φιλίες τους. Αυτό πραγματικά μπορεί να μην βοηθάει καθώς έτσι στερούνται μια πηγή δύναμης, που μπορεί να δράσει θετικά στη ζωή τους και στις συνθήκες που βιώνουν. Αυτό που συνήθως χρειάζεται για να επικοινωνήσουν είναι χρόνος χωρίς πίεση, μέσα στον οποίο μπορούν να συζητήσουν και να μοιραστούν. Μια τέτοια εμπειρία μπορεί να είναι πολύ θεραπευτική για τις ίδιες καθώς και ωφέλιμη για τις σχέσεις τους και την κοινωνία ευρύτερα. Οι φίλοι φαίνεται να βοηθούν στο να ζούμε καλύτερα και περισσότερο και σε επίπεδο σωματικής υγείας. Είναι φανερό ότι αυτές οι επιστημονικές έρευνες επιβεβαιώνουν ή προσθέτουν από την αντικειμενική πλευρά πληροφορίες που ο καθένας, λίγο ως πολύ, μπορεί να γνωρίζει και από προσωπική εμπειρία. Βεβαίως, επιπρόσθετα στο φύλο, ο κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός και εκφράζει με το δικό του τρόπο τις συμπεριφορές και συναισθήματά του σε πολλούς και διάφορους συνδυασμούς. Αυτό έχει να κάνει, επίσης, με τη προσωπικότητα και την ιδιοσυγκρασία του ατόμου, το επίπεδο της ψυχοπνευματικής του εξέλιξης, την κουλτούρα του, τις εμπειρίες τραυματικές και μη που έχει από το παρελθόν κτλ. Τα ευρήματα, ωστόσο αυτά είναι αρκετά σημαντικά, ώστε οι ερευνητές πλέον να εκτιμούν ότι η έλλειψη κοντινών φίλων τόσο σε γυναίκες όσο και σε άντρες μπορεί μεταξύ άλλων να έχει παρόμοιες βλαβερές συνέπειες με αυτές του καπνίσματος ή της παχυσαρκίας. •    Τι λες εσύ;

•    Πώς μπορείς να κατανοήσεις καλύτερα τον διαφορετικό ίσως τρόπο που αντιδράς εσύ και οι γύρω σου στο αρνητικό στρες; •    Τι θα ‘θελες και τι θα μπορούσες να κάνεις διαφορετικά; •    Τι σημαίνει η φιλία για 'σένα; Πηγές: Taylor, S.,E et al. (2000). Behavioural responses to stress in females: tend-and-befriend, not 'fight or flight'. Psychology Review, 107 (3): 411 - 29. Kosfeld M et al. (2005). Oxytocin increases trust in humans. Nature 435:673-676. Άρτεμις Αντωνίου, BSc (Hons), MSc
Σύμβουλος Ψυχολόγος και Συνθετική Θεραπεύτρια

www.artemisantoniou.com
© Απαγορεύεται η ολική ή η μερική αναπαραγωγή του κειμένου, χωρίς τη προηγούμενη έγκριση της συγγραφέως
Επιμέλεια άρθρου υγείας: Συντακτική Ομάδα Υγείαonline