Εκτύπωση
Κατηγορία: Παιδί και Έφηβος
Εμφανίσεις: 2161

altΟ Παναγιώτης Ρενιέρης, MD, FAAP, Παιδίατρος, Πιστοποιημένος από την Αμερικανική Ακαδημία της Παιδιατρικής, εξηγεί στο Υγείαonline.gr, κάποιες βασικές έννοιες και αρχές γύρω από την ασφάλεια, ώστε να αποφύγουμε τα παιδικά ατυχήματα.

Η ασφάλεια των παιδιών είναι ένα από τα λιγότερο συχνά αναφερόμενα θέματα γύρω από την υγεία των παιδιών. Δεν χρειάζεται να πάει κανείς μακριά - παιδιά σε δίκυκλα χωρίς κράνος (ή με ακατάλληλο κράνος), παιδικές χαρές με ελάχιστα συστήματα ασφαλείας (ή καθόλου), παιδιά όρθια στο πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου, και τόσα πολλά άλλα.

Όταν συμβαίνει κάποιο τραγικό ατύχημα σπεύδουμε όλοι (και καλώς) να εντοπίσουμε τον υπεύθυνο. Στόχος μας όμως σαν κοινωνία δεν θα έπρεπε να είναι αποκλειστικά η απόδοση ευθύνης. Ναι, είναι σημαντικό να τιμωρηθούν οι υπεύθυνοι ενός ατυχήματος, όμως, είναι εξίσου σημαντικό να δούμε πώς θα αποφύγουμε την επανάληψη του γεγονότος στο μέλλον.  

Η κουλτούρα της προστασίας των παιδιών αρχίζει με την ενημέρωση των γονιών. Εδώ σας παρουσιάζω κάποιες βασικές έννοιες και αρχές γύρω από την ασφάλεια - επιφυλάσσομαι για το μέλλον για πιο λεπτομερείς συζητήσεις.

Γιατί τραυματίζονται τα παιδιά;
 
Κάθε τραυματισμός παιδιού περιλαμβάνει τρία στοιχεία - το παιδί, το αντικείμενο που προκαλεί τον τραυματισμό και τις συνθήκες ή το περιβάλλον μέσα στο οποίο προκαλείται ο τραυματισμός. Για να είναι ασφαλές το παιδί θα πρέπει να έχουμε κατά νου και τα τρία αυτά στοιχεία.
 
Το παιδί σας αλλάζει διαρκώς, και οι αναγκαίες ρυθμίσεις προκειμένου για την ασφάλειά του διαφέρουν ανάλογα την ηλικία του.
 
Για ένα μωρό 3 μηνών, αρκεί να μην το αφήνετε ποτέ μόνο του σε επικίνδυνα μέρη (το κρεβάτι σας, ή η αλλάχτρα του, μέρη δηλαδή από όπου μπορεί να πέσει).
 
Για ένα βρέφος 12 μηνών τα πράγματα είναι διαφορετικά, καθώς το παιδί μπορεί να κινείται ελεύθερα, και να αναζητά ενεργά νέα αντικείμενα ή χώρους να εξερευνήσει, που συχνά μπορεί να είναι επικίνδυνοι.
 
Ακόμα μεγαλύτερα παιδιά μπορούν να σκαρφαλώσουν, να πηδήξουν ή να χωθούν κάτω από έπιπλα, να ανοίξουν συρτάρια και κλειστές πόρτες, να σηκώσουν το καπάκι της τουαλέτας, και ίσως ακόμα και να γυρίσουν το κλειδί της αποθήκης. alt

Για τους περισσότερους γονείς η ηλικία 6-18 μηνών είναι η πιο δύσκολη
. Σίγουρα θα πείτε πολλά «όχι» στο παιδί σας, τα οποία όμως μοιάζουν να μην γίνονται αντιληπτά ως κανόνες, ή αγνοούνται εντελώς. Το παιδί δεν προσπαθεί να σας αγνοήσει - η μνήμη του δεν είναι ακόμα επαρκώς αναπτυγμένη ώστε να θυμάται όλα όσα δεν πρέπει να κάνει, και ταυτόχρονα βιώνει μια βαθειά ανάγκη να καταλάβει τον κόσμο. Σε αυτή την ηλικία το τελευταίο επιτυγχάνεται μέσα από τις αισθήσεις. Έτσι, θέλει να πιάσει, να μυρίσει και να γευτεί τα πάντα.
 
Ο δεύτερος χρόνος της ζωής είναι επίσης ένας χρόνος συχνών ατυχημάτων καθώς οι κινητικές δεξιότητες των παιδιών ξεπερνούν κατά πολύ την ικανότητά τους να αντιληφθούν τον κίνδυνο. Ακόμα κι αν θυμούνται πως κάποιος κάποτε τους είπε «όχι», η επιθυμία είναι ακατανίκητη, και η απουσία καλά αναπτυγμένου εσωτερικού ελέγχου δεν τα βοηθά να σταματήσουν. Πολλά παιδιά αντιλαμβάνονται πως αν τραβήξουν την κατσαρόλα θα πέσει στο κεφάλι τους, αλλά το τι σημαίνει αυτό και τι συνέπειες μπορεί να έχει για αυτά δεν είναι ακόμα καλά κατανοητά, κι έτσι δεν μπορούν να προβλεφθούν.
 
Μεταξύ 2 και 4 ετών η σχέση αιτίας και αποτελέσματος γίνεται πιο σαφής. Αντιλαμβάνονται πως το πάτημα του κουδουνιού προκαλεί τον θόρυβο, ή πως η μπάλα που κλότσησαν θα πάει στον δρόμο - θα τρέξουν να την πιάσουν (αντιλαμβανόμενα πως αν δεν τον κάνουν ίσως να την χάσουν), αλλά είναι πολύ πιθανό να μην προβλέψουν τον κίνδυνο ενός διερχόμενου οχήματος. Ταυτόχρονα αναπτύσσουν αυτό που ονομάζουμε «μαγική σκέψη», που περιληπτικά σημαίνει πως το παιδί αντιλαμβάνεται τις σκέψεις και τις επιθυμίες του ως ικανές να φέρουν αποτέλεσμα. Για παράδειγμα ένα παιδί 4 ετών μπορεί να ανάψει ένα σπίρτο στην προσπάθειά του να βάλει μια όμορφη φωτιά κάμπινγκ… μέσα στο σαλόνι σας. Είναι πολύ πιθανό να μην σκεφτεί πως η φωτιά μπορεί να βγει εκτός ελέγχου. Ακόμα μπορεί να δείτε το παιδί σας να τρέχει με κλειστά τα μάτια (επειδή «θέλει» να είναι ευχάριστη η σύγκρουση με τα αντικείμενα) ή να πετά χώμα στα μάτια ενός άλλου παιδιού («για παιχνίδι», χωρίς καμία πρόθεση να βλάψει το άλλο παιδί).
 
Για τους λόγους αυτούς θα πρέπει να εφαρμόζετε και να υπενθυμίζετε διαρκώς τους κανόνες στα παιδιά της προσχολικής ηλικίας, πριν συμβεί κάποιο ατύχημα. Το ότι ένα παιδί μέχρι σήμερα δεν έχει βάλει ποτέ την φουρκέτα από τα μαλλιά του μέσα στην πρίζα, δεν σημαίνει πως δεν πρέπει να είστε σε εγρήγορση – ανά πάσα στιγμή μπορεί η ιδέα να προκύψει, και θα μοιάζει στα μάτια του παιδιού ως η καλύτερη ιδέα που είχε ποτέ.
 
Εξηγείτε πάντα τη λογική πίσω από τους κανόνες - ένα αυστηρό ΟΧΙ δεν αρκεί, και μάλιστα μπορεί να φέρει το αντίθετο αποτέλεσμα. Προσπαθήστε να συνδέσετε την ενδεχόμενη αρνητική συνέπεια με κάτι που μπορεί το ίδιο το παιδί να αντιληφθεί. Παραδείγματος χάριν, «δεν πετάμε άμμο στα άλλα παιδιά γιατί μπορεί να πονέσουν - θυμάσαι πώς είχες πονέσει όταν σου είχε μπει άμμος στο μάτι εχτές;» ή «Δεν τρέχουμε ποτέ στον δρόμο διότι στον δρόμο περνούν αυτοκίνητα και μπορεί να πέσουν πάνω σου». Η ακριβής διατύπωση ασφαλώς εναπόκειται σε εσάς. Άπαξ και αποφασίσετε να θέσετε κάποιον περιορισμό προσπαθήστε να τον κρατήσετε απλό, και μείνετε ήρεμα σταθεροί στην απόφασή σας.

•      Ένας πολύπλοκος κανόνας δεν γίνεται κατανοητός (πχ, «Μπορείς να ανεβαίνεις πάνω στα μάτια της κουζίνας μόνο όταν το κόκκινο φωτάκι είναι σβηστό, και όλα τα κουμπιά δείχνουν στο κέντρο, και η μαμά είναι μέσα στο δωμάτιο». Είναι πολύ πιο απλό να πείτε «Δεν πλησιάζουμε ποτέ την κουζίνα»).

•      Ένας κανόνας που δεν εφαρμόζεται πάντα προκαλεί άγχος και αβεβαιότητα στο παιδί alt

Η προσωπικότητα του παιδιού παίζει σημαντικό ρόλο
Ξέρουμε πως παιδιά που έχουν υψηλά επίπεδα δραστηριότητας και είναι ασυνήθιστα περίεργα και τολμηρά παθαίνουν συχνότερα ατυχήματα. Αυτός ο τύπος προσωπικότητας μπορεί στο μέλλον να φανεί εξαιρετικά πολύτιμος, όμως στην ευαίσθητη παιδική ηλικία απαιτεί από μεριάς σας αναγνώριση και στη συνέχεια επιπλέον επαγρύπνηση.
 
Μιας και δεν μπορείτε να αλλάξετε την ηλικία του παιδιού σας, αλλά και για την προσωπικότητά του λίγα μπορείτε να κάνετε άμεσα, το πιο λογικό μοιάζει να είναι να επικεντρώσετε την προσπάθεια για ασφάλεια στο περιβάλλον και τα αντικείμενα. Κάποιοι γονείς πιστεύουν πως δεν χρειάζεται να κάνουν το σπίτι τους ασφαλές για παιδιά υποστηρίζοντας πως με την διαρκή προσοχή τους θα προλάβουν όλα τα ατυχήματα. Ενώ γνωρίζουμε πως η διαρκής παρακολούθηση πράγματι προλαμβάνει τα περισσότερα ατυχήματα, ακόμα και οι πιο ακούραστοι γονείς κάποια στιγμή κοιτάνε από την άλλη… Τα περισσότερα ατυχήματα συμβαίνουν όταν ο γονιός και το παιδί είναι ήδη κουρασμένοι, ή οι γονείς βρίσκονται σε κατάσταση στρες.
 
Τέτοιες καταστάσεις που πρέπει να αναγνωρίζετε και να συνειδητοποιείτε είναι:

•      Πείνα, κούραση
•      Μητέρα που κυοφορεί
•      Ασθένεια ή θάνατος στην οικογένεια
•      Αλλαγή στις συνθήκες φροντίδας του παιδιού (αλλαγή σταθμού ή νταντάς)
•      Σύγκρουση ανάμεσα στους γονείς
•      Απότομες αλλαγές όπως μετακόμιση ή διακοπές
 
Το να κάνετε το σπίτι σας ασφαλές για παιδιά, παρότι δεν μηδενίζει την ανάγκη για διαρκή προσοχή, μειώνει σημαντικά τις πιθανότητες σοβαρού τραυματισμού όταν η προσοχή σας πέσει έστω και λίγο κάτω από το 100% (όπως μια πόρτα που χτυπάει, ένα επείγον τηλεφώνημα, ή μια «αναγκαστική» επίσκεψη στην τουαλέτα).

Σε επόμενες αναρτήσεις θα δούμε αναλυτικά τους χώρους και τις συνθήκες και θα μιλήσουμε διεξοδικά για το πώς μπορείτε να έχετε την υψηλότερη δυνατή ασφάλεια για ότι πιο πολύτιμο έχετε - το παιδί σας.

Παναγιώτης Ρενιέρης, MD, FAAP
Παιδίατρος
Πιστοποιημένος από την Αμερικανική Ακαδημία της Παιδιατρικής
www.renierispediatrics.gr

Επιμέλεια άρθρου υγείας: Συντακτική Ομάδα Υγείαonline