Δευτέρα, 05 Μαρτίου 2012 01:19

    Πρίστλεϊ, Τζόζεφ

    Written by
    Rate this item
    (0 votes)
    Πρίστλεϊ, Τζόζεφ (Joseph Priestley, Φίλντχεντ, Λιντς 1733 – Νορθάμπερλαντ, Πενσιλβάνια 1804). Άγγλος φιλόσοφος και χημικός. Έχασε τη μητέρα του σε ηλικία 7 ετών και ανατράφηκε από μια θεία του σύμφωνα με τους αυστηρούς κανόνες των πρεσβυτεριανών. Από την παιδική του ηλικία μελέτησε λατινικά, ελληνικά, εβραϊκά, γερμανικά, γαλλικά και ιταλικά και αργότερα έγινε καθηγητής ξένων γλωσσών. Για πολλά χρόνια έζησε με ένα φτωχικό εισόδημα που εξασφάλιζε ως ελεύθερος ιεροκήρυκας, αντιτιθέμενος στην επίσημη Αγγλικανική Εκκλησία, δραστηριότητα εξαιτίας της οποίας υπέστη ταπεινώσεις και διώξεις. Συμμεριζόταν τις φιλοσοφικές ιδέες του Ντέιβιντ Χάρτλεϊ και συνέβαλε, μαζί με αυτόν, στην ανάπτυξη της εμπειριοκρατίας του Τζον Λοκ. Στον Λοκ ανάγεται άλλωστε (επεξεργασμένη σε υλιστική και αιτιοκρατική κατεύθυνση) η θεωρία του δεσμού ανάμεσα στα ψυχικά και στα φυσιολογικά φαινόμενα, την οποία ανέπτυξε ο Π. στο έργο του Συζητήσεις σχετικά με την ύλη και το πνεύμα (1777). Το 1761 αναγορεύτηκε διδάκτωρ της Ακαδημίας του Γουόρινγκτον, το 1765 λέκτορας του πανεπιστημίου του Εδιμβούργου και το 1767 έγινε μέλος της Βασιλικής Εταιρείας.
Σε ηλικία περίπου 30 ετών άρχισε να ενδιαφέρεται ζωηρά για τα επιστημονικά ζητήματα· η γνωριμία του με τον Μπέντζαμιν Φράνκλιν (Φραγκλίνο), κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού στο Λονδίνο, τον έκανε να ενδιαφερθεί για τον ηλεκτρισμό και να γράψει μια ιστορία των μελετών πάνω στο θέμα αυτό. Αφού εγκατέλειψε την εκκλησιαστική σταδιοδρομία, εργάστηκε για ένα διάστημα (1773-80) ως βιβλιοθηκάριος και σύντροφος στη μελέτη του λόρδου Σέλμπουρν· ήταν μία περίοδος έντονης και γόνιμης πειραματικής δραστηριότητας η οποία οδήγησε τον Π. στην ανακάλυψη πολλών αερίων (υδροχλωρικό οξύ, οξείδιο του αζώτου και θειούχος ανυδρίτης) και κατά ειδικό τρόπο στην ανακάλυψη του οξυγόνου (1774), στην οποία έφτασε με τη θέρμανση ερυθρού οξειδίου του υδραργύρου. Ο Π. παρέμεινε υποστηρικτής της θεωρίας για το φλογιστόν στην πειραματική χημεία, γεγονός που τον έφερε τελικά σε αντίθεση με το νέο σύστημα της χημείας του Αντουάν Λοράν Λαβουαζιέ. Ωστόσο, οι δύο επιστήμονες συναντήθηκαν εκείνη την εποχή στο Παρίσι και οι συζητήσεις τους γύρω από την ανακάλυψη του Π. ωφέλησαν σημαντικά τον Λαβουαζιέ στα δικά του πειράματα. Πιστεύεται πάντως ότι στην ανακάλυψη του οξυγόνου είχε φτάσει, έναν σχεδόν χρόνο πριν από τον Π., ο Σουηδός Καρλ Βίλχελμ Σέελε, ο οποίος όμως ανακοίνωσε πολύ αργότερα τα αποτελέσματα των εργασιών του. Η ανακάλυψη κάποιων αερίων έγινε δυνατή με μια νέα πειραματική τεχνική, που επινόησε ο ίδιος ο Π., η οποία βασιζόταν στη συγκέντρωση των αερίων στον υδράργυρο και όχι στο νερό (όπου αέρια όπως το υδροχλωρικό και το αμμωνιακό οξύ διαλύονται και διαφεύγουν την παρατήρηση). Τα συμπεράσματα των εργασιών του σχετικά με τα αέρια συγκεντρώθηκαν στο έργο του Πειράματα και παρατηρήσεις πάνω σε διάφορα είδη αέρα (1774-86).
Αν και είχε γίνει ήδη γνωστός στους επιστημονικούς κύκλους, δεν έγινε ποτέ ευμενώς δεκτός, εξαιτίας των θρησκευτικών και πολιτικών αντιλήψεών του. Το 1780 εγκαταστάθηκε στο Μπέρμιγχαμ, όπου έγινε ο εμψυχωτής μιας μικρής ομάδας, της Εταιρείας του Φεγγαριού, ανάμεσα στα μέλη της οποίας ήταν ο Τζέιμς Βατ και ο Έρασμους Ντάργουιν, διάσημος γιατρός και φυσιοδίφης, παππούς του Καρόλου Δαρβίνου. Το 1791 ένα εξαγριωμένο πλήθος, το οποίο κάποιοι υποκίνησαν εναντίον του Π. εξαιτίας των συμπαθειών του προς τη Γαλλική επανάσταση και των θρησκευτικών πεποιθήσεών του, κατέστρεψε το σπίτι του επιστήμονα που αναγκάστηκε να αυτοεξοριστεί στις ΗΠΑ, όπου πέρασε την τελευταία περίοδο της ζωής του, αναπτύσσοντας ζωηρή δραστηριότητα.
    Read 1156 times

    Leave a comment

    Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.