Παρασκευή, 02 Μαρτίου 2012 01:06

    Ολμέκοι

    Written by
    Rate this item
    (0 votes)
    Ολμέκοι (Olmec). Λαός αυτοχθόνων της Κεντρικής Αμερικής, συγκεντρωμένος κυρίως στην περιοχή του σημερινού Μεξικού, ο οποίος ανέπτυξε τον σημαντικότερο προκολομβιανό πολιτισμό από τις αρχές του 12ου αι. π.Χ. έως τις αρχές του 3ου αι. π.Χ. 
Δεν υπάρχουν πολλές πληροφορίες για την προέλευσή τους ούτε για τη γλώσσα τους, ενώ η ονομασία Ο. τούς αποδόθηκε αργότερα και προέρχεται από μια λέξη της γλώσσας των Αζτέκων, που σημαίνει κάτοικοι της χώρας του ελαστικού· πιθανολογείται ότι οι ίδιοι αποκαλούσαν τους εαυτούς τους Σι. 
Τα αρχαιότερα ίχνη του αινιγματικού αυτού πολιτισμού τοποθετούνται στις ατλαντικές ακτές του νότιου Μεξικού, στη θέση των σημερινών πολιτειών Βερακρούς-Λιάβε και Ταμπάσκο, και ειδικότερα στην περιοχή του Σαν Λορέντσο, το οποίο καταστράφηκε περίπου το 900 π.Χ. Πρόκειται για μεγάλα μονολιθικά μνημεία, τα πιο εντυπωσιακά από τα οποία είναι οι τεράστιες σκαλιστές προτομές με τη χαρακτηριστική όψη (παχιά χείλη, ανοιχτά κυρτά προς το σαγόνι, στρογγυλά μάγουλα, σχιστά μάτια κ.ά.). Τέτοια δημιουργήματα βρέθηκαν σε αφθονία και στη Λα Βέντα, τη μεταγενέστερη έδρα τους, η οποία άκμασε την περίοδο 800 έως 400 π.Χ., αφού οι Ο. είχαν ήδη επεκτείνει την επιρροή τους έως την κοιλάδα του Μεξικού στα Β και έως το σημερινό Σαν Σαλβαδόρ στα ΝΑ. Μετά τη χρονολογία αυτή, και τη βίαιη καταστροφή της Λα Βέντα, φαίνεται ότι ο πολιτισμός των Ο. εξαφανίστηκε, εκτός από το οικιστικό κέντρο Τρες Σαπότες, κοντά στα όρη Τούσλα, το οποίο επέζησε περίπου δύο αιώνες ακόμη και ανέπτυξε την τρίτη φάση του ιδιόμορφου αυτού πολιτισμού. Σήμερα θεωρείται ότι οι Ο. έθεσαν τις θρησκευτικές, καλλιτεχνικές και αρχιτεκτονικές βάσεις των πολιτισμών που αναπτύχθηκαν αργότερα στην περιοχή του Μεξικού και της Κεντρικής Αμερικής, αν και η ακριβής διασύνδεσή τους με αυτούς δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί. Στην άποψη αυτή οφείλεται και η προσωνυμία του πολιτισμού τους ως μητρικού.
Τα πρώτα αντικείμενα με τη σφραγίδα της καλλιτεχνικής τεχνοτροπίας των Ο. ήρθαν στο φως στην περιοχή Γκουαλουπίτα της πολιτείας Μορέλος. Ακολούθησαν τα κατά πολύ σημαντικότερα ευρήματα του Τλατίλκο, ενώ πρόσφατα προστέθηκαν σε αυτά και τα ευρήματα του Τλαπακογιάν και του Λας Μπόκας, αποδεικνύοντας πλατιά πολιτιστική εξάπλωση. Ο σημαντικότερος ερευνητής του πολιτισμού των Ο. υπήρξε ο αρχαιολόγος Μάθιου Στέρλινγκ, ο οποίος και ερεύνησε τη νότια παράκτια ζώνη του κόλπου του Μεξικού. Από πλευράς αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, τα πιο αξιόλογα ολμεκικά κέντρα θεωρούνται το Σαν Λορέντσο, η Λα Βέντα (η οποία άκμασε κυρίως επί Ζαποτέκων, την περίοδο 800-400 π.Χ.) και το Τρες Σαπότες. 
Τα καλλιτεχνικά δημιουργήματα των Ο. περιλαμβάνουν τα μεγαλιθικά μνημεία (πέτρινες σκαλιστές κεφαλές τεράστιων διαστάσεων, ολόσωμα γιγάντια αγάλματα, βωμούς και στήλες με ιερογλυφικά και ημερολογιακές ενδείξεις, σαρκοφάγοι), καθώς και αντικείμενα σε κανονικές αναλογίες, όπως μάσκες, τσεκούρια, διάφορα αγαλματίδια, κοσμήματα, εργαλεία κ.ά. Στην έμπνευσή τους κυριαρχούν μορφές ζώων (κυρίως ιαγουάρων και φιδιών) και παιδικές μορφές, χωριστά ή σε έναν υβριδικό συνδυασμό ανθρωπόμορφου ιαγουάρου, πιθανόν σχετικό με τις θρησκευτικές πεποιθήσεις τους. Τα υλικά που χρησιμοποιούσαν, εκτός από την πέτρα (βασάλτης, οψιδιανός, ζαντ, σερπεντίνης κ.ά.), υποδεικνύουν ότι οι Ο. είχαν αναπτύξει το εμπόριο. Πολλά από τα δημιουργήματα αυτά βρίσκονται σε διάφορα μουσεία ανά τον κόσμο. Ειδικότερα, αδιαμφισβήτητη έλξη ασκούν στους θεατές οι κολοσσιαίες κεφαλές από βασάλτη, οι οποίες ανακαλύφθηκαν ασώματες στις ζούγκλες του Ταμπάσκο και της Βερακρούς. Οι αρχαιολόγοι είναι σήμερα βέβαιοι πως τα εκπληκτικά αυτά κολοσσιαία κεφάλια με τα νεγροειδή χαρακτηριστικά δεν ανήκαν σε ολόσωμα γλυπτά, αλλά ήταν αυτόνομα καλλιτεχνήματα με δομική λειτουργικότητα, που χρησίμευαν ως αρχιτεκτονικά μέλη. Ανάλογο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι μνημειώδεις πέτρινοι βωμοί, διακοσμημένοι με γλυπτά μοτίβα, καθώς και οι πέτρινες σαρκοφάγοι.
    Read 1311 times

    Leave a comment

    Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.