Ορισμός
Το κοιλιακό άλγος, ο πόνος δηλαδή που εντοπίζεται στην κοιλιά, είναι ένα από τα πιο συχνά προβλήματα στην παιδιατρική. Διακρίνεται σε
Σπλαχνικό, που οφείλεται είτε σε διάταση του τοιχώματος, είτε σε φλεγμονή, είτε μειωμένη αιμάτωση κάποιου οργάνου. Είναι συνήθως βύθιος ή κωλικοειδής (έρχεται και φεύγει). Ο  πόνος που προέρχεται από το ήπαρ, τα χοληφόρα, το πάγκρεας, το στόμαχο, ή την ανώτερη μοίρα του λεπτού εντέρου εντοπίζεται στο επιγάστριο (το πάνω μεσαίο τμήμα της κοιλιάς), ο πόνος της κατώτερης μοίρας του λεπτού εντέρου, του δεξιού τμήματος του παχέος εντέρου και της σκωληκοειδούς απόφυσης εντοπίζεται γύρω από τον ομφαλό και ο πόνος του αριστερού τμήματος του παχέος εντέρου, του ουροποιητικού συστήματος και των έσω γεννητικών οργάνων γίνεται αισθητός στην υπερηβική χώρα ( κάτω μεσαίο τμήμα της κοιλιάς).
Σωματικό, που οφείλεται σε φλεγμονή του περιτοναίου (υμένας που περιβάλει την κοιλιά) και εντοπίζεται στην περιοχή των πασχόντων οργάνων. Είναι σταθερός και οξύς, συνοδεύεται δε από εκούσια σύσπαση ή ακούσια ακαμψία των κοιλιακών τοιχωμάτων που βρίσκονται πάνω από το πάσχων όργανο με ή χωρίς πόνο κατά την απομάκρυνση του χεριού που ψηλαφίζει την κοιλιά.
Αντανακλαστικό, που οφείλεται σε τοπικό ερεθισμό, που ακτινοβολεί κατά μήκος της οδού νεύρωσης του οργάνου. Είναι αρχικά βύθιος και ασαφούς εντόπισης, αλλά όταν γίνεται περισσότερο διάχυτος και έντονος υποδηλώνει ότι έχουμε ρήξη κοίλου σπλάχνου και εξέλιξη προς περιτονίτιδα.
Γενικές Πληροφορίες
Όλοι βιώνουν πόνο στην κοιλιά κάποια στιγμή στη ζωή τους. Τις περισσότερες φορές, δεν προκαλείται από ένα σοβαρό ιατρικό πρόβλημα.
Υπάρχουν πολλά όργανα στην κοιλιά. Ο πόνος στην κοιλιά μπορεί να προέρχεται από οποιοδήποτε από αυτά:
•    Όργανα που σχετίζονται με την πέψη - το τέλος του οισοφάγου, ο στόμαχος, το λεπτό και παχύ έντερο, το ήπαρ, η χοληδόχος κύστη και το πάγκρεας
•    Η αορτή - ένα μεγάλο αιμοφόρο αγγείο που διατρέχει κεντρικά προς τα κάτω την κοιλιά
•    Η σκωληκοειδής απόφυση - ένα όργανο στο κατώτερο δεξιό τμήμα της κοιλιάς, που δεν εξυπηρετεί πλέον κάποια λειτουργία
•    Οι νεφροί - δύο νεφροειδούς σχήματος όργανα που βρίσκονται βαθιά στην κοιλιακή κοιλότητα
•    Ο σπλήνας - ένα όργανο που συμμετέχει στη διαχείριση του αίματος και στον έλεγχο των λοιμώξεων
Αίτια
Ο κοιλιακός πόνος μπορεί να είναι οξύς ή χρόνιος και οφείλεται σε ενδοκοιλιακά αίτια, που αφορούν όχι μόνο το γαστρεντερικό σύστημα, αλλά κι άλλα συστήματα (π.χ. ουροποιητικό), αλλά και σε εξωκοιλιακά αίτια. Αναλυτικότερα τα συχνότερα αίτια κοιλιακού πόνου στα παιδιά είναι:
Ενδοκοιλιακά
1. Από το πεπτικό
- κολικοί 1ου τριμήνου συνηθισμένο τελείως ακίνδυνο κι αγνώστου αιτιολογίας πρόβλημα στα βρέφη Εμφανίζονται σε ηλικία 2-3 εβδομάδων κατά τις βραδυνές ώρες και υποχωρούν μετά την 10-12 εβδομάδα. Τα βρέφη παρουσιάζουν περιοδικά έντονο κλάμα για λίγα λεπτά, μαζεύουν τα πόδια προς την κοιλιά και κοκκινίζουν στο πρόσωπο. Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για την αντιμετώπιση τους.
- Δυσκοιλιότητα : το πιο συχνό αίτια κοιλιακού πόνου στα παιδιά. Οφείλεται κυρίως σε σφάλματα διατροφής, σε παθολογικές καταστάσεις, αλλά και σε ψυχολογικά αίτια.
- Γαστρεντερίτιδα
- Σκωληκοειδίτιδα
- Παρασιτώσεις (ασκαριδίαση, λαμβλίαση, οξυουρίαση)
- Εγκολεασμός
- Γαστροδωδεκαδακτυλικό έλκος
- Συστροφή του εντέρου
- Μεκέλειος απόφυση
- Εντερική απόφραξη
- Υπολακτασία - Αλλεργία στο γάλα αγελάδας
2. Από άλλα συστήματα
- Ουρολοίμωξη
- Νεφρολιθίαση
- Οξεία πυελονεφρίτιδα
- Ηπατίτιδα
- Οξεία παγκρεατίτιδα
- Μεσεντέρια λεμφαδενίτιδα
- Τραυματική ρήξη ενδοκοιλιακών οργάνων
Εξωκοιλιακά
- Ψυχολογικά προβλήματα
- Πνευμονία δεξιάς βάσης
- Ρευματικός πυρετός
- Περικαρδίτιδα
- Δρεπανοκυτταρική κρίση
- Αναφυλακτοειδής πορφύρα
- Διαβητική οξέωση
- Ιώσεις- Αμυγδαλίτιδα
- Δηλητηρίαση από μόλυβδο
Όταν ένα φλεγμένων όργανο (όπως η σκωληκοειδής απόφυση) στην κοιλιά ρηγνύεται ή διαρρέει υγρό, ο πόνος είναι βασανιστικός, ενώ η κοιλιά γίνεται σκληρή και πολύ ευαίσθητη στο άγγιγμα. Επίσης, υπάρχει πυρετός. Αυτό εκδηλώνεται ως περιτονίτιδα (φλεγμονή και λοίμωξη της επένδυσης της κοιλιακής κοιλότητας) που αναπτύσσεται και εξαπλώνεται από το σημείο της ρήξης. Αυτή αποτελεί ιατρικό επείγον.
Σε βρέφη, το παρατεταμένο ανεξήγητο κλάμα (συχνά καλείται "κολικός") μπορεί να προκαλείται από κοιλιακό άλγος που μπορεί να περάσει με την αφόδευση ή την αποβολή αερίων. Ο κολικός είναι συνήθως χειρότερος το απόγευμα. Το να πάρετε αγκαλιά και να κουνήσετε το παιδί μπορεί να προσφέρει κάποια ανακούφιση.
Το κοιλιακό άλγος κατά την εμμηνόρροια μπορεί να οφείλεται σε εμμηνορροϊκές κράμπες ή μπορεί να υποδεικνύουν πρόβλημα σε ένα αναπαραγωγικό όργανο. Αυτά περιλαμβάνουν παθήσεις όπως ενδομητρίωση (όταν ιστός από τη μήτρα μετατοπίζεται κάπου αλλού, όπως το πυελικό τοίχωμα ή οι ωοθήκες), ή πυελική φλεγμονώδης νόσος (λοίμωξη των αναπαραγωγικών οργάνων, συνήθως από μια σεξουαλικά μεταδιδόμενη νόσο). Μια έκτοπη κύηση, ή μια κύηση εκτός της φυσιολογικής θέσης στη μήτρα, μπορεί να μιμείται τις εμμηνορροϊκές κράμπες και αιμορραγία. Ωστόσο, τα συμπτώματα είναι συνήθως περισσότερο έντονα από αυτά που βιώνονται συνήθως στη διάρκεια της εμμηνόρροιας.
Το κοιλιακό άλγος μπορεί στην πραγματικότητα να προκαλείται από ένα όργανο στο θώρακα, όπως οι πνεύμονες (για παράδειγμα, πνευμονία) ή η καρδιά (όπως μια καρδιακή προσβολή). Ή, μπορεί να προέρχεται από μυϊκή καταπόνηση των κοιλιακών μυών.
Οι καρκίνοι του παχέος εντέρου ή άλλων γαστρεντερικών περιοχών αποτελούν σοβαρές αλλά ασυνήθιστες αιτίες κοιλιακού άλγους.
Άλλα, περισσότερο ασυνήθη αίτια κοιλιακού άλγους περιλαμβάνουν έναν τύπο συναισθηματικής ταραχής που καλείται διαταραχή σωματοποίησης, που αντανακλά ως σωματική δυσφορία (όπως επαναλαμβανόμενο κοιλιακό άλγος). Η στρεπτοκοκκική λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού μπορεί να προκαλέσει κοιλιακό άλγος.
Μια κρίση δρεπανοκυτταρικής αναιμίας μπορεί να προκαλέσει κοιλιακό άλγος. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να εκληφθεί ως ο πόνος της σκωληκοειδίτιδας ή παθήσεων άλλων κοιλιακών οργάνων.
Ο έρπης ζωστήρας (μια λοίμωξη των νεύρων που συσχετίζεται με δερματικό εξάνθημα και προκαλείται από τον ιό της ανεμευλογιάς) μπορεί να προκαλέσει πόνο στην κοιλιά. Ωστόσο, επειδή το εξάνθημα εμφανίζεται αρκετές ημέρες μετά την έναρξη του πόνου, μπορεί να εκληφθεί ως σκωληκοειδίτιδα ή άλλες παθήσεις των κοιλιακών οργάνων.
Οικιακή Περίθαλψη
Για ήπιους πόνους:
•    Πιείτε γουλιά-γουλιά νερό ή άλλα καθαρά υγρά.
•    Αποφύγετε τις στερεές τροφές για τις πρώτες ώρες. Εάν κάνατε έμετο, περιμένετε 6 ώρες. Στη συνέχεια καταναλώστε μικρές ποσότητες ήπιων τροφών όπως ρύζι, σάλτσα μήλου ή κράκερς. Αποφύγετε τα γαλακτοκομικά προϊόντα.
•    Εάν ο πόνος είναι ψηλά στην κοιλιά και εμφανίζεται μετά τα γεύματα, τα αντιόξινα μπορεί να προσφέρουν κάποια ανακούφιση, ιδιαίτερα εάν αισθάνεστε κάψιμο ή δυσπεψία. Αποφύγετε τα εσπεριδοειδή, τα λιπαρά φαγητά, τα τηγανιτά, τα προϊόντα ντομάτας, την καφεΐνη, το αλκοόλ και τα ανθρακούχα ποτά. Μπορείτε επίσης να δοκιμάσετε έναν αναστολέα Η2 (Tagamet, Pepcid, ή Zantac) που είναι διαθέσιμα χωρίς ιατρική συνταγή. Εάν κάποιο από αυτά τα φάρμακα επιδεινώσουν τον πόνο σας, ΚΑΛΕΣΤΕ άμεσα το γιατρό σας.
•    ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ την ασπιρίνη, ιβουπροφαίνη ή άλλα αντιφλεγμονώδη και ναρκωτικά φάρμακα, εκτός και εάν σας τα χορηγήσει ο γιατρός σας. Εάν γνωρίζετε ότι ο πόνος σας δεν σχετίζεται με το ήπαρ, μπορείτε να δοκιμάσετε ακεταμινοφαίνη (Tylenol).
Καλέστε το γιατρό σας εάν έχετε:
•    Κοιλιακή δυσφορία που διαρκεί 1 εβδομάδα ή περισσότερο
•    Κοιλιακό άλγος που δεν βελτιώνετε σε 24-48 ώρες ή γίνεται πιο ισχυρό και συχνό
•    Φούσκωμα που επιμένει για περισσότερο από 2 ημέρες
•    Αίσθημα καύσου όταν ουρείτε ή ουρείτε συχνά
•    Διάρροια για περισσότερες από 5 ημέρες, ή εάν το βρέφος ή παιδί σας έχει διάρροια για περισσότερες από 2 ημέρες ή κάνει έμετο για περισσότερες από 12 ώρες - καλέστε αμέσως εάν ένα νεογέννητο, μικρότερο των 3 μηνών, έχει διάρροια ή έμετο
•    Πυρετό (πάνω από 37,8°C για ενήλικες ή 38°C για παιδιά) μαζί με τον πόνο
•    Παρατεταμένη ανορεξία
•    Ανεξήγητη απώλεια βάρους