Ορισμός
Η πιο συχνή κλινική εικόνα αλλεργικής επιπεφυκίτιδας στα παιδιά είναι το οφθαλμικό ερύθημα, το λεγόμενο «κόκκινο μάτι». Στα παιδιά η αλλεργική επιπεφυκίτιδα πιθανώς αποτελεί τη συχνότερη αιτία, αλλά δεν πρέπει να παραβλέπονται και άλλοι αιτιολογικοί παράγοντες επιπεφυκίτιδας όπως η βακτηριδιακή επιπεφυκ ίτιδα, η ιογενής επιπεφυκίτιδα, η επιπεφυκίτιδα των νεογέννητων, η επιπεφυκίτιδα που προέρχεται απλώς από ερεθισμό, τρίψιμο ή βλεφαρίτιδα και από τη χρήση φακών επαφής σε παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας. Ομοίως, δεν θα πρέπει να παραβλέπονται και άλλες νόσοι ή καταστάσεις που εκδηλώνονται με red eye, όπως για παράδειγμα νόσος του δέρματος των βλεφάρων, ξένο σώμα ή τραυματισμός του οφθαλμού, ραγοειδίτις ή ακόμη και κάποιο νεόπλασμα.
Εναλλακτικές Ονομασίες
Κοκκινισμένα μάτια, κόκκινα μάτια, ένεση σκληρού, ένεση επιπεφυκότα
Γενικές Πληροφορίες
Αλλεργική επιπεφυκίτιδα
Βασικό σύμπτωμα της αλλεργικής επιπεφυκίτιδας αποτελεί ο κνησμός. Δεν είναι υπερβολή ο «κανόνας» που λέει ότι αν δεν υπάρχει κνησμός, δεν πρόκειται για αλλεργία. Ο κνησμός μπορεί να είναι ήπιας, μέτριας ή μεγάλης βαρύτητας, παροδικός ή χρόνιος. Σίγουρα η συνεπής αντιαλλεργική θεραπεία βελτιώνει την ποιότητα ζωής, καθώς αποφεύγονται κάποιοι σοβαροί τραυματισμοί που μπορεί να επέλθουν από τον σημαντικό κνησμό και το τρίψιμο των ματιών, το οποίο όπως είναι κατανοητό προκαλεί επιπλέον κνησμό, δημιουργώντας ένα φαύλο κύκλο.
Ατοπική κερατοεπιπεφυκίτιδα Πρέπει να διαχωρίσουμε την αλλεργική επιπεφυκίτιδα από την ατοπική κερατοεπιπεφυκίτιδα. Η ατοπική κερατοεπιπεφυκίτιδα είναι ένα σύνδρομο συνυφασμένο με το έκζεμα. Υπάρχουν συχνά οιδηματώδη και εκζεματώδη βλέφαρα με αποφολίδωση του κερατινοποιημένου επιθηλίου, πολλά επιφανειακά μικροέλκη του δέρματος και του βλεννογόνου του βλεφαρικού χείλους και πιθανόν κάποιες μικρές διηθήσεις του κερατοειδούς, οι οποίες βέβαια δεν είναι ορατές σε μία απλή εξέταση του ματιού, αλλά απαιτείται εξέταση με μεγέθυνση στη σχισμοειδή λυχνία από οφθαλμίατρο.Η ατοπική κερατοεπιπεφυκίτιδα, πέραν του ότι αποτελεί μία σημαντική μορφή επιπεφυκίτιδας, κυρίως σε αγόρια παιδικής ηλικίας, όσον αφορά την οφθαλμολογία αποτελεί κι ένα πολύ συχνό προοίμιο του κερατόκωνου, ενός προβλήματος του κολλαγόνου του κερατοειδούς, το οποίο δυστυχώς στη χώρα μας είναι εξαιρετικά συχνό, προσβάλει συνήθως έφηβους άρρενες, και προκαλεί λέπτυνση και εκτασία του κερατοειδούς, με αποτέλεσμα, σε σοβαρές περιπτώσεις, να απαιτείται ακόμα και μεταμόσχευση κερατοειδούς από την αρχή της δεύτερης δεκαετίας της ζωής. Σε κάποιες περιπτώσεις, σοβαρές ατοπικές κερατοεπιπεφυκίτιδες μπορεί να προκαλέσουν και πρόσθιο πολικό καταρράκτη στο φακό του ματιού.
Ιογενής επιπεφυκίτιδα Οι ιογενείς επιπεφυκίτιδες είναι πιο σπάνιες στα νεαρά παιδιά, καθώς συνήθως αυτοί οι αδενοϊοί τους προκαλούν μικρά κρυολογήματα με συμπτώματα από το ανώτερο αναπνευστικό. Αποτελούν όμως φορείς μετάδοσης ιογενούς επιπεφυκίτιδας στους ενήλικες, στους οποίους προσβάλλεται αρχικά το ένα μάτι, με σημαντικό οίδημα των βλεφάρων που μπορεί να επεκταθεί έως και στο ήμισυ του προσώπου, λεμφαδενική διόγκωση των προωτιαίων λεμφαδένων και άλγος, ενώ μετά από τέσσερις-πέντε ημέρες προσβάλλεται και το άλλο μάτι. Αυτό είναι σχεδόν παθογνωμονικό σημείο της επιπεφυκίτιδας από αδενοϊό. Η προσβολή του έτερου ματιού είναι συνήθως μικρότερης βαρύτητας. Δεν υπάρχει ουσιαστικά φαρμακευτική αντιμετώπιση της ιογενούς επιπεφυκίτιδας. Συνήθως χορηγείται κορτιζόνη για υποχώρηση της φλεγμονής, αλλά δυστυχώς η χρήση κορτιζόνης μπορεί να προκαλέσει, αφότου διακοπεί, αντίδραση και μόνιμες θολερότητες στον κερατοειδή, οπότε υπάρχει και η θεωρία του να αποφεύγεται η χρήση κορτιζόνης στην ιογενή επιπεφυκίτιδα. Το κύριο μέλημα στην ιογενή επιπεφυκίτιδα είναι η πρόληψη, καθώς είναι εξαιρετικά μεταδοτική, όπως χαρακτηριστικά φαίνεται από το γεγονός ότι μπορεί να καλλιεργηθεί αδενοϊός που μπορεί να προκαλέσει ιογενή επιπεφυκίτιδα από ένα πόμολο πόρτας, ακόμα κι ένα εικοσιτετράωρο μετά την έκθεσή του σε κάποιον που πάσχει.
Αίτια
1. Αλλεργική επιπεφυκίτιδα (λόγω επαφής με αλλεργιογόνο)
2. Βακτηριακή επιπεφυκίτιδα (λόγω λοίμωξης από βακτήριο)
3. Βλεφαρίτιδα (φλεγμονή του βλεφάρου)
4. Απόξεση του κερατοειδούς (φθορά των επιφανειακών στιβάδων του κερατοειδούς, δηλαδή του διάφανου καλύμματος του ματιού)
5. Λοίμωξη του κερατοειδούς από έρπητα (έρπητα ζωστήρα ή HSV-1)
6. Έλκος του κερατοειδούς (ελκώδης κερατίτιδα)
7. Ξηροφθαλμία
8. Εκτρόπιο (εκστροφή του βλεφάρου)
9. Εντρόπιο (στροφή του βλεφάρου προς τα μέσα)
10. Επισκληρίτιδα (φλεγμονή του επισκληρίου, δηλαδή της μεμβράνης που καλύπτει σκληρό εξωτερικό χιτώνα του ματιού)
11. Τραυματισμός από αιχμηρό αντικείμενο
12. Αλλεργική ρινίτιδα
13. Ιριδίτιδα (φλεγμονή του έγχρωμου τμήματος του οφθαλμού)
14. Κερατίτιδα (φλεγμονή του κερατοειδούς)
15. Κογχική φλεγμονή/κογχικοκυτταρίτιδα (σοβαρής μορφής λοίμωξη των ιστών γύρω από το μάτι)
16. Σκληρίτιδα (φλεγμονή του σκληρού εξωτερικού χιτώνα του ματιού)
17. Κριθαράκι στο μάτι
18. Υποεπιπεφυκοτική αιμορραγία/υποσκληρίδιο αιμάτωμα
19. Ραγοειδίτιδα (φλεγμονή του ραγοειδούς χιτώνα, του ενδιάμεσου στρώματος του ματιού)
20. Ιογενής επιπεφυκίτιδα (λόγω λοίμωξης από ιό)
Εάν έχετε επιπεφυκίτιδα:
•    Αποφύγετε να ακουμπάτε το επηρεασμένο μάτι και μετά να τρίβετε το άλλο - η λοίμωξη μπορεί να επεκταθεί από το ένα μάτι στο άλλο.
•    Εφαρμόστε κρύες ή θερμές κομπρέσες σε όλη τη διάρκεια της μέρας.
•    Μην χρησιμοποιείτε makeup ή φοράτε φακούς επαφής μέχρι να φύγει η λοίμωξη. Πετάξτε αντικείμενα που χρησιμοποιήσατε στον μολυσμένο οφθαλμό.
•    Να πλένετε συχνά τα χέρια σας.
Εάν έχετε βλεφαρίτιδα:
•    Εφαρμόστε θερμές κομπρέσες στα μάτια σας για 5 λεπτά. Επαναλάβετε τουλάχιστον 2 φορές την ημέρα.
•    Χρησιμοποιώντας μια μπατονέτα, τρίψτε απαλά ένα διάλυμα θερμού νερού και παιδικού σαμπουάν χωρίς δάκρυα κατά μήκος του βλεφάρου, όπου οι βλεφαρίδες συναντούν το βλέφαρο. Εφαρμόστε το πρωί και πριν πάτε για ύπνο.
Επικοινωνήσετε με το Γιατρό εάν:
•    Το μάτι σας είναι ερυθρό μετά από διαπεραστικό τραύμα.
•    Έχετε πονοκέφαλο ταυτόχρονα με θολή όραση ή σύγχυση.
•    Βλέπετε άλω γύρω από τα φώτα.
•    Έχετε ναυτία και έμετο.
•    Τα μάτια σας είναι κόκκινα για περισσότερο από 1-2 ημέρες.
•    Έχετε πόνο στο μάτι ή αλλαγές στην όραση.
•    Παίρνετε αντιπηκτικά φάρμακα, όπως βαρφαρίνη.
•    Μπορεί να έχετε ένα αντικείμενο στο μάτι σας.
•    Είστε πολύ ευαίσθητος στο φως.
•    Έχετε ένα κιτρινωπό ή πρασινωπό έκκριμα από το ένα ή και τα δύο μάτια.
Πρόληψη
Για την πρόληψη της επιπεφυκίτιδας:
•    ΜΗΝ μοιράζεστε οτιδήποτε έχει αγγίξει το μάτι κάποιου με αυτή τη μεταδοτική πάθηση - όπως μαξιλαροθήκες, σεντόνια, πετσέτες ή eyeliner.
•    Πλύνετε τα χέρια σας αμέσως, εάν έχετε έρθει σε επαφή με κάποιον που έχει επιπεφυκίτιδα.
•    Ξεπλύνετε χημικά ή αντικείμενα από τα μάτια σας αμέσως.