Ορισμός
Η δυσπεψία δεν είναι μια ασθένεια αλλά ένα σύνολο συμπτωμάτων.Πρόκειται για κατάσταση κακής λειτουργίας του πεπτικού συστήματος που δημιουργεί δυσχέρειες κατά την πέψη.
Η δυσπεψία ή βαρυστομαχιά όπως αποκαλείται στην καθομιλουμένη, χαρακτηρίζεται από φούσκωμα, δυσφορία και πόνο στο πάνω μέρος της κοιλιάς, δηλαδή στην περιοχή που βρίσκεται το στομάχι. Συνοδεύεται από αναγούλες, ρεψίματα, κάποτε από εμετούς και ανορεξία.
Μπορεί επίσης να συνυπάρχει και καούρα δηλαδή αίσθημα καψίματος πίσω από το στέρνο (οπισθοστερνικός καύσος συνήθως λόγω επιστροφής του περιεχομένου του στομάχου στον οισοφάγο).
Εναλλακτικές Ονομασίες
Βαρυστομαχιά, απεψία, διαταραχή πέψης
Γενικές Πληροφορίες
Η δυσπεψία δεν αποτελεί συνήθως ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας, εκτός και εάν υπάρχουν και άλλα συμπτώματα, όπως απώλεια βάρους ή πρόβλημα κατάποσης.
Η δυσπεψία είναι ένα συνηθισμένο πρόβλημα. Μπορεί να πυροδοτηθεί από συγκεκριμένα τρόφιμα ή την κατανάλωση αλκοολούχων ή ανθρακούχων ποτών. Μπορεί επίσης να προκληθεί εάν τρώτε πολύ γρήγορα ή πάρα πολύ. Κάποιοι άνθρωποι βρίσκουν ότι τα πικάντικα φαγητά, τα πλούσια σε ίνες φαγητά, τα λιπαρά φαγητά ή η πολύ καφεΐνη επιδεινώνουν το πρόβλημα. Τα συμπτώματα μπορεί να επιδεινωθούν από άγχος και κατάθλιψη.
Σπάνια, η δυσφορία μιας καρδιακής προσβολής εκλαμβάνεται λανθασμένα ως δυσπεψία.
Αίτια
Οι κυριότερες αιτίες που προκαλούν δυσπεψία είναι οι ακόλουθες:
 
1. Υπερβολική κατανάλωση φαγητών
Η υπερβολική κατανάλωση φαγητών, που είναι τόσο συχνή στην εποχή μας, υπερφορτώνει το πεπτικό σύστημα και ιδιαίτερα το στομάχι. Εάν μάλιστα κατά τη λαιμαργία μας, υπερφορτώσουμε το στομάχι μας και με τροφές που ερεθίζουν ή που είναι δύσκολες στην επεξεργασία πέψης όπως τα καυτερά και τα λιπαρά γεύματα, τότε οι πιθανότητες δυσπεψίας αυξάνονται σημαντικά.
Το ίδιο συμβαίνει και όταν τρώμε πολύ γρήγορα, όταν υποφέρουμε από στρες και κατά την υπερκατανάλωση αλκοόλ.
2. Γαστρο-οισοφαγική παλινδρόμηση
Στην πάθηση αυτή ο άνω σφιγκτήρας του στομαχιού αδυνατεί και επιτρέπει την επαναφορά του περιεχομένου του στομαχιού στον οισοφάγο. Δημιουργείται αίσθημα καψίματος και πόνου πίσω από το στέρνο.
Η κατάσταση αυτή δυνατόν να προκαλεί βλάβες στο επιθήλιο του οισοφάγου και είναι αιτία έλκους στο όργανο αυτό. Επίσης στις χρόνιες περιπτώσεις προδιαθέτει σε καρκίνο του οισοφάγου.
3. Έλκος στο στομάχι και στο δωδεκαδάκτυλο
Ο κυριότερος ένοχος για την πρόκληση έλκους στο πεπτικό σύστημα είναι το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού. Έλκη στο πεπτικό σύστημα μπορούν επίσης να προκαλέσουν φάρμακα όπως η ασπιρίνη, τα κορτικοστεροειδή και άλλα μη φλεγμονώδη αναλγητικά φάρμακα (ναπροξένη, δικλοφενάκη, ιβουπροφένη)  
4. Γαστρίτιδα
Η γαστρίτιδα χαρακτηρίζεται από βασανιστικό πόνο που μπορεί να συνοδεύεται με καούρα στο επιγάστριο, δηλαδή στο κεντρικό άνω μέρος της κοιλιάς, κάτω από το στέρνο. Πρόκειται για φλεγμονή που επηρεάζει τη βλεννογόνο του στομαχιού.
Οι αιτίες είναι παρόμοιες με αυτές που προκαλούν το έλκος: Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, αναλγητικά φάρμακα, κορτικοστεροειδή, υπερκατανάλωση αλκοόλ.
5. Πέτρες στη χολή
Οι πέτρες στη χολή μπορεί να προκαλούν δυσπεψία, πόνο στην κοιλιά, αναγούλες εμετούς.
Σε πολλές περιπτώσεις οι πέτρες (αποτελούνται από χοληστερόλη και άλατα ασβεστίου), δεν προκαλούν ενοχλήσεις.
6. Καρκίνος στο στομάχι
Η σοβαρή αυτή μορφή καρκίνου χαρακτηρίζεται από πόνο, αίσθημα καψίματος, αναγούλες, εμετούς, απώλεια βάρους ανορεξία
Τι να προσέχουμε
•    Επιτρέψτε αρκετό χρόνο για τα γεύματα.
•    Να μασάτε το φαγητό προσεκτικά και καλά.
•    Αποφύγετε τις διαμάχες στη διάρκεια των γευμάτων.
•    Αποφύγετε τη διέγερση ή την άσκηση αμέσως μετά το φαγητό.
•    Ένα ήρεμο περιβάλλον και ξεκούραση μπορεί να βοηθήσει στην ανακούφιση της δυσπεψίας που σχετίζεται με στρες.
•    Αποφύγετε την ασπιρίνη και άλλα ΜΣΑΦ. Εάν πρέπει να τα πάρετε, να τα λαμβάνετε με γεμάτο στομάχι.
•    Τα αντιόξινα μπορεί να βοηθήσουν στην ανακούφιση της δυσπεψίας. Ισχυρά φάρμακα είναι διαθέσιμα χωρίς συνταγή, όπως η ρανιτιδίνη (Zantac) και η ομεπραζόλη (Prilosec OTC). Ο γιατρός σας μπορεί να συνταγογραφήσει παρόμοια φάρμακα σε υψηλότερες δόσεις ή για μεγαλύτερες περιόδους από ότι συνιστούν τα φάρμακα που δεν απαιτούν συνταγή.
καλέστε το γιατρό εάν
 τα συμπτώματά σας περιλαμβάνουν πόνο στο σαγόνι, πόνο στο θώρακα, πόνο στην πλάτη, έντονη εφίδρωση, άγχος ή αίσθημα επικείμενης καταστροφής. Αυτά αποτελούν πιθανότατα συμπτώματα καρδιακής προσβολής.
Καλέστε το γιατρό σας αν:
•    Τα συμπτώματα της δυσπεψία αλλάξουν σημαντικά
•    Τα συμπτώματα διαρκούν περισσότερο από λίγες ημέρες
•    Έχετε ανεξήγητη απώλεια βάρους
•    Έχετε ξαφνικό, οξύ κοιλιακό άλγος
•    Δεν μπορείτε να καταπιείτε
•    Έχετε κιτρινισμένο δέρμα και μάτια (ίκτερος)
•    Κάνετε αιματέμεση ή έχετε αίμα στα κόπρανα
διαγνωστικές δοκιμασίες:
•    Υπέρηχος κοιλίας
•    Αιματολογικές εξετάσεις (ανάλογα με το πιθανολογούμενο αίτιο)
•    Οισοφαγογαστροδωδεκαδακτυλοσκόπηση
•    Σειρές ανώτερου γαστρεντερικού και λεπτού εντέρου