Ορισμός
Τα περισσότερα εξογκώματα στο βλέφαρο είναι κριθαράκια. Το κριθαράκι είναι ένας φλεγμαίνων σμηγματογόνος αδένας στο χείλος του βλεφάρου, στο σημείο όπου η βλεφαρίδα συναντά το βλέφαρο. Το χαλάζιο και η κριθή (κριθαράκι) είναι δυό πολύ συχνές φλεγμονές των αδένων των βλεφάρων για τις οποίες καταλήγουμε στον οφθαλμίατρο. Η έγκαιρη επίσκεψη στον ειδικό και η σωστή θεραπεία, μας αποτρέπουν από την ταλαιπωρία του πόνου και την πιθανή χειρουργική αφαίρεση για αισθητικούς λόγους αν παραμείνουν για καιρό.
Το χαλάζιο (κύστη μεϊβομιανού αδένα) είναι μια χρόνια λιποκοκκιωματώδης φλεγμονώδης βλάβη που προκαλείται από την απόφραξη των στομίων των αδένων και τη λίμναση των σμηγματωδών εκκρίσεων. Έτσι δημιουργείται σιγά σιγά μια κύστη που εντοπίζεται συνήθως στο άνω ή στο κάτω βλέφαρο. Ασθενείς με ροδόχρου ακμή ή σμηγματορροϊκή δερματίτιδα έχουν αυξημένο κίνδυνο να παρουσιάσουν χαλάζιο και ενδεχομένως πολλαπλά ή υποτροπιάζοντα χαλάζια.
Η κριθή μπορεί να είναι είτε εσωτερική είτε εξωτερική. Η εσωτερική κριθή είναι ένα μικρό απόστημα που προκαλείται από οξεία σταφυλοκοκκική λοίμωξη των μεϊβομιανών αδένων, ένω η εξωτερική κριθή (κριθαράκι) είναι ένα οξύ μικρό σταφυλοκοκκικό απόστημα του θυλάκου μιας βλεφαρίδος και του αντίστοιχου αδένα του Zeis και του Moll.
Πως ξεχωρίζει το χαλάζιο από την κριθή ("κριθαράκι");
Το χαλάζιο μερικές φορές συγχέεται με την κριθή ("κριθαράκι") η οποία επίσης εμφανίζεται σαν ογκίδιο στο βλέφαρο. Η κριθή είναι οξεία μόλυνση του θύλακα της βλεφαρίδας και σχηματίζει ένα κόκκινο, επώδυνο ογκίδιο κοντά στο χείλος του βλεφάρου. Το χαλάζιο συνήθως αποτελεί αντίδραση σε περίκλειστες λιπαρές εκκρίσεις και δεν οφείλεται σε βακτηρίδια, αν και η θέση που βρίσκεται μπορεί δευτερευόντως να επιμολυνθεί. Τα χαλάζια τείνουν να εμφανίζονται μακριά από το βλεφαρικό χείλος σε αντίθεση με την κριθή και τείνουν να κορυφώνονται προς το μέσα μέρος ή ρινικό τμήμα του βλεφάρου. Καμιά φορά ένα χαλάζιο μπορεί να προκαλέσει αιφνίδιο οίδημα σε όλη την έκταση του βλεφάρου.
Αίτια
Το κριθαράκι προκαλείται από βακτήρια του δέρματος που εισέρχονται στους σμηγματογόνους αδένες του βλεφάρου, οι οποίοι παρέχουν λίπανση στο δακρυϊκό υμένιο. Τα κριθαράκια είναι παρόμοια με τα σπυράκια της κοινής ακμής, που εμφανίζονται σε άλλα σημεία του δέρματος. Μπορεί να έχετε περισσότερα από ένα κριθαράκι σε μια δεδομένη στιγμή.
Τα κριθαράκια αναπτύσσονται μέσα σε λίγες ημέρες και μπορεί να έχουν έκκριμα και να επουλωθούν αυθόρμητα. Ένα κριθαράκι μπορεί να γίνει χαλάζιο - αυτό συμβαίνει όταν ένας φλεγμαίνων σμηγματογόνος αδένας αποφράσσεται πλήρως. Εάν ένα χαλάζιο γίνει αρκετά μεγάλο, μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στην όραση.
Εάν έχετε βλεφαρίτιδα (δείτε ερυθρότητα οφθαλμού), είναι περισσότερο πιθανό να βγάλετε ένα κριθαράκι.
Άλλα πιθανά βλεφαρικά εξογκώματα περιλαμβάνουν:
Ξανθέλασμα - επηρμένες κίτρινες κηλίδες στα βλέφαρα που μπορεί να εμφανιστούν με την ηλικία. Είναι αβλαβή, αν και σε κάποιες περιπτώσεις αποτελούν σημείο υψηλής χοληστερόλης.
Θηλώματα - ροζ ή στο χρώμα του δέρματος εξογκώματα. Είναι αβλαβή, αλλά μπορούν να μεγαλώσουν αργά επηρεάζοντας την όραση, ή προκαλούν κοσμητικό πρόβλημα. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορούν να αφαιρεθούν χειρουργικά.
Κύστες - μικροί, γεμάτοι υγρό σάκοι που επηρεάζουν την όραση.
Συμπτώματα

εμφανίζονται σαν φλεγμονώδεις διογκώσεις του βλεφάρου. Το βλέφαρο έχει οίδημα, είναι κόκκινο ενώ πονάει έντονα ειδικά στην πίεση. Μπορούν να αφορούν το πάνω ή κάτω βλέφαρο, στο εσωτερικό ή στο εξωτερικό του. Αν η φλεγμονή είναι μεγάλη, τότε το βλέφαρο τείνει να κλείσει ενώ το βάρος της κύστης που που δημιουργείται σε μεγάλα χαλάζια μπορεί να προκαλέσει και θολή όραση λόγω του αστιγματισμού που προκαλεί πιέζοντας τον κερατοειδή. Στο κριθαράκι μπορεί να είναι εμφανές ένα άσπρο σημείο, που αποδεικνύει ότι υπάρχει πύον.

Εξετάσεις και Δοκιμασίες

Ειδικές εξετάσεις συνήθως δεν είναι απαραίτητες.
Πως θεραπεύεται η κριθή;
Εσωτερική:
Διατομή και απόξεση μπορεί να απαιτηθεί στις περιπτώσεις που παραμένει υπολειμματικό ογκίδιο μετά την υποχώρηση της οξείας λοίμωξης. Εξωτερική:
Δεν απαιτείται στην πλειονότητα των περιπτώσεων, επειδή η κριθή συνήθως απορροφάται αυτόματα ή παροχετεύεται προς τα εμπρός, κοντά στη ρίζα της βλεφαρίδος.
Θερμά επιθέματα μπορεί να αποδειχθούν ωφέλιμα σε βαριές περιπτώσεις.
Η αφαίρεση της βλεφαρίδος που σχετίζεται με τον πάσχοντα θύλακο μπορεί να επιταχύνει την παροχέτευση του πύου.
Συστηματική αντιβίωση μπορεί να είναι απαραίτητη όταν υπάρχει βαριά προδιαφραγματική κυτταρίτιδα κόγχου.
Oταν είναι μικρό το χαλάζιο και χωρίς συμπτώματα, μπορεί να εξαλειφθεί χωρίς θεραπεία. Αν είναι μεγάλο, μπορεί να θολώνει την όραση λόγω παραμόρφωσης του σχήματος του ματιού. Τοπικές οφθαλμικές αλοιφές και κολλύρια με αντιβιοτικό ή με μικτή χρήση τοπικής κορτιζόνης είναι η κύρια θεραπεία. Είναι σημαντικό να ξεκινήσουμε την θεραπεία αμέσως διότι αν η φλεγμονή γίνει χρόνια τότε μπορεί να δημιουργήσει μια πλήρη κύστη η οποία δεν θεραπεύεται με φαρμακευτική αγωγή αλλά με χειρουργική αφαίρεση. Ετσι αν το χαλάζιο δεν έχει περάσει μετά από 3 ή 4 εβδομάδες, τότε η χειρουργική αφαίρεση για αισθητικούς κυρίως λόγους μπορεί να λάβει χώρα. Επομένως, τα χαλάζια μπορεί να αντιμετωπισθούν με μία ή με συνδυασμό των παρακάτω μεθόδων:
Αντιβιοτικά ή συνδυασμοί με στεροεδή τοπικά κολλύρια την ημέρα και αλοιφή το βράδυ για μερικές ημέρες.
Θερμά επιθέματα 
Τα θερμά επιθέματα μπορεί να εφαρμοσθούν με ποικίλους τρόπους. Ο απλούστερος είναι να κρατήσουμε μια καθαρή πετσέτα βουτηγμένη στο ζεστό νερό πάνω στα κλειστά βλέφαρα για 5-10 λεπτά , 3-4 φορές την ημέρα. Ξαναβρέχουμε κάθε φορά την πετσέτα ώστε να τη διατηρούμε αρκετά θερμή. Τέλος, στεγνώνουμε με απαλές κινήσεις τα βλέφαρα και σκουπίζουμε κάθε ίχνος από πύο ή άλλο έκκριμα με καθαρή γάζα την οποία αλλάζουμε σε κάθε σκούπισμα.
Μασάζ του αδένα χαλαρά και περιοδικά, σε συνδυασμό με φαρμακευτική θεραπεία και θερμά επιθέματα.
Χειρουργική εκτομή του χαλάζιου. Όταν το χαλάζιο δεν υποχωρεί με όλα τα παραπάνω προχωρούμε σε χειρουργική επέμβαση η οποία δεν απαιτεί παραμονή στο νοσοκομείο. Μετά την ενστάλαξη αναισθητικών σταγόνων, θα σας γίνει μια αναισθητική ένεση κάτω από το δέρμα, δίπλα στην κύστη, προκειμένου να μην αισθανθείτε πόνο. Το αίσθημα που θα νιώσετε είναι ανάλογο με την ένεση που σας κάνει ο οδοντίατρος. Στη συνέχεια, ο χειρουργός θα γυρίσει το βλέφαρο και από μια μικρή κάθετη τομή που θα κάνει στο εσωτερικό του βλεφάρου αφαιρεί το περιεχόμενο της κύστης μαζί με μέρος του τοιχώματος. Τέλος, τοποθετείται στο μάτι ένα οφθαλμικό κάλυμμα με πίεση, το οποίο θα πρέπει να μείνει τουλάχιστο για τις επόμενες 6 ώρες. Μετά την αφαίρεση του οφθαλμικού καλύμματος, μπορείτε να πλύνετε το μάτι σας με μια καθαρή βαμβακερή πετσέτα ή γάζα βρεγμένη με δροσερό νερό, το οποίο προηγουμένως έχετε βράσει, προκειμένου να το καθαρίσετε από πιθανά υπολείμματα αίματος ή άλλων εκκρίσεων. Ίσως παρατηρήσετε μια μελανιά στο μάτι σας, η οποία όμως μέσα στις επόμενες ημέρες θα εξαφανισθεί. Ο γιατρός σας θα σας δώσει αντιβιοτικές σταγόνες ή αλοιφή την οποία θα πρέπει να χρησιμοποιείτε 4 φορές την ημέρα για τουλάχιστον μία εβδομάδα.
Τα χαλάζια συνήθως απαντούν ικανοποιητικά στη θεραπεία αν και ορισμένα άτομα είναι επιρρεπή σε υποτροπές. Τότε απαιτείται επαναλαμβανόμενη θεραπεία και σχολαστικότερος έλεγχος για αιτιολόγηση των υποτροπών. Αν ένα χαλάζιο επανεμφανισθεί στην ίδια θέση τότε ο οφθαλμίατρος θα ζητήσει βιοψία για τον αποκλεισμό σοβαρότερων προβλημάτων.
Τέλος, συχνές υποτροπές αποτρέπονται με τη χορήγηση διορθωτικών γυαλιών σε άτομα που ενώ έχουν υπερμετρωπία ή προχωρημένη πρεσβυωπία δε φορούν γυαλιά.
Τα κριθαράκια συχνά βελτιώνονται αυθόρμητα. Ωστόσο, μπορεί να υποτροπιάσουν. Η έκβαση είναι συνήθως καλή με απλή αντιμετώπιση.

Πιθανές Επιπλοκές

•    Υποτροπή
•    Εξάπλωση της λοίμωξης σε άλλα τριχοθυλάκια
•    Εξάπλωση της λοίμωξης στον ιστό του βλεφάρου (κυτταρίτιδα βλεφάρου)

Πότε να Επικοινωνήσετε με το Γιατρό

Καλέστε το γιατρό σας εάν:
•    Έχετε πρόβλημα με την όρασή σας.
•    Το βλεφαρικό εξόγκωμα επιδεινώνεται ή δεν βελτιώνεται μέσα σε μία ή δύο εβδομάδες αυτοφροντίδας.
•    Το βλεφαρικό εξόγκωμα ή εξογκώματα γίνονται πολύ μεγάλα ή επώδυνα.
•    Έχετε μια φλύκταινα στο βλέφαρο.
•    Έχετε σχηματισμό εφελκίδων ή φολίδων στα βλέφαρα.
•    Ολόκληρο το βλέφαρο είναι ερυθρό ή το ίδιο το μάτι είναι ερυθρό.
•    Έχετε ιδιαίτερη ευαισθησία στο φως ή έχετε υπερβολική δακρύρροια.
•    Ένα κριθαράκι εμφανίζετε αμέσως μετά την επιτυχή αντιμετώπιση ενός άλλου.
•    Το βλεφαρικό εξόγκωμα αιμορραγεί.

Πρόληψη

Να πλένετε πάντα τα χέρια σας πριν αγγίξετε το δέρμα γύρω από το μάτι. Εάν έχετε ευπάθεια σε κριθαράκια, μπορεί να βοηθήσει το να καθαρίζετε προσεκτικά το περίσσιο σμήγμα από τα άκρα των βλεφάρων.