Ορισμός
To άσθμα είναι μια κοινή χρόνια φλεγμονώδης πάθηση των αεραγωγών που χαρακτηρίζεται από διάφορα επαναλαμβανόμενα συμπτώματα, μεταβλητή στένωση των αεραγωγών και βρογχόσπασμο. Στα συνήθη συμπτώματα περιλαμβάνονται: συριγμός, βήχας, αίσθημα σύσφιξης στο θώρακα και δύσπνοια. Εικάζεται ότι το άσθμα προκαλείται από ένα συνδυασμόγενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Η διάγνωσή του βασίζεται συνήθως στο χαρακτήρα των συμπτωμάτων, την απόκριση του ασθενούς στη θεραπεία με την πάροδο του χρόνου και τα αποτελέσματα της σπιρομέτρησης. Η κλινική ταξινόμηση γίνεται σύμφωνα με τη συχνότητα των συμπτωμάτων, το βίαια εκπνεόμενο όγκο αέρα σε ένα δευτερόλεπτο (σπιρομέτρηση) και τη μέγιστη εκπνευστική ταχύτητα ροής. Το άσθμα ταξινομείται, επίσης, και σε ατοπικό (εξωγενές) ή μη ατοπικό (ενδογενές). Η ατοπία αναφέρεται στην προδιάθεση ανάπτυξης υπερευαισθησίας τύπου 1.
Tα οξέα συμπτώματα αντιμετωπίζονται συνήθως με εισπνεόμενους βήτα-2 αγωνιστές βραχείας δράσης (όπως τησαλβουταμόλη) και με από του στόματος κορτικοστεροειδή. Σε ιδιαίτερα σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί χορήγηση θειικού μαγνησίου, ενδοφλέβια χορήγηση κορτικοστεροειδών και εισαγωγή στο νοσοκομείο. Η εμφάνιση των συμπτωμάτων μπορεί να προληφθεί με την αποφυγή παραγόντων που τα πυροδοτούν, όπως για παράδειγμα αλλεργιογόνα, ή ερεθιστικές ουσίες κι επίσης με την αποφυγή χρήσης εισπνεόμενων κορτικοστεροειδών. Ουσίες όπως οι β-αγωνιστές μακράς δράσης ή οι ανταγωνιστές λευκοτριενίων μπορεί να χορηγηθούν σε συνδυασμό με εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή σε περίπτωση που τα συμπτώματα παραμένουν ανεξέλεγκτα. Ο επιπολασμός του άσθματος έχει αυξηθεί σημαντικά από τη δεκαετία του '70. Aπό το 2011 έχουν αναφερθεί παγκοσμίως 235–300 εκατ. κρούσματα συμπεριλαμβανομένων και 250.000 περίπου θανάτων.
Εναλλακτικές Ονομασίες
Βρογχικό άσθμα, άσθμα επαγόμενο από άσκηση
Αίτια
Τα περισσότερα περιστατικά άσθματος ενηλίκων ξεκινούν στην παιδική ηλικία. Τα δυο-τρίτα των παιδιών με άσθμα βλέπουν την ασθένεια να εξαφανίζεται στην εφηβική ηλικία τους. Στο ένα τρίτο περίπου των περιστατικών, επανεμφανίζεται στην ενήλικη ζωή.
Ο κίνδυνος εμφάνισης άσθματος συνδέεται με γενετικούς παράγοντες, δηλαδή τα γονίδια που κληρονομεί ένας άνθρωπος από τους γονείς του, καθώς επίσης με περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως η έκθεση σε αλλεργιογόνα ή ρύπους.  Όταν αλληλεπιδρούν αυτοί οι παράγοντες, για παράδειγμα ένα άτομο το οποίο είναι γενετικά ευπαθές και ζει σε εξαιρετικά μολυσμένη περιοχή, αυξάνουν τον κίνδυνο περαιτέρω.
Ερευνητές έχουν εντοπίσει ένα μικρό αριθμό γονιδίων τα οποία καθιστούν τους ανθρώπους πιο επιρρεπείς στην εμφάνιση άσθματος. Ωστόσο, απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να δοκιμαστούν διαφορετικά γονίδια και οι επιπτώσεις τους στην ασθένεια.
Ένας σημαντικός τύπος άσθματος στην ενήλικη ζωή είναι το επαγγελματικό άσθμα. Προκαλείται από υλικά στο χώρο εργασίας. Πιστεύεται ότι το 15% όλων των κρουσμάτων άσθματος ενηλίκων σχετίζεται με την εργασία.
Συνήθεις παράγοντες που πυροδοτούν το άσθμα είναι:
•    Ζώα (τρίχες και επιθήλια κατοικίδιων)
•    Σκόνη
•    Αλλαγές του καιρού (συχνότερα κρύος καιρός)
•    Χημικά στον αέρα ή στο φαγητό
•    Άσκηση
•    Μούχλα
•    Γύρη
•    Αναπνευστικές λοιμώξεις, όπως το κοινό κρυολόγημα
•    Ισχυρά συναισθήματα (στρες)
•    Το κάπνισμα
Η ασπιρίνη και άλλα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ) προκαλούν άσθμα σε κάποιους ασθενείς.
Πολλοί άνθρωποι με άσθμα έχουν προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό αλλεργιών, όπως αλλεργική ρινίτιδα ή έκζεμα. Άλλοι δεν έχουν ιστορικό αλλεργιών.
Συμπτώματα
Το άσθμα ενηλίκων προκαλεί συνεχή συμπτώματα συριγμού, δύσπνοιας, στηθάγχης και βήχα. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να εμφανιστούν οποιαδήποτε στιγμή, ωστόσο κυρίως τη νύχτα ή νωρίς το πρωί.
Οι ενήλικες με άσθμα ενδέχεται να εμφανίσουν ευρύ φάσμα αυτών των συμπτωμάτων, με διαφορετικά επίπεδα σοβαρότητας. Κάποιες φορές, τα συμπτώματα ενδέχεται να επιδεινωθούν με την πάροδο ωρών ή λεπτών, οδηγώντας σε σοβαρή στένωση των αεραγωγών, γνωστή ως κρίση άσθματος.  Η κατάσταση αυτή αμβλύνεται συνήθως μόνο με πρόσθετη φαρμακευτική αγωγή, ή σε σοβαρές περιπτώσεις, νοσηλεία.  Μερικά πολύ σοβαρά επεισόδια μπορεί να είναι επικίνδυνα για τη ζωή, αν και η πρόκληση θανάτου από κρίση άσθματος δεν είναι κάτι συνηθισμένο.
Η επιδείνωση των συμπτωμάτων προκαλείται συνήθως από πνευμονικές λοιμώξεις. Είναι ιδιαιτέρως συχνές το χειμώνα και μετά την περίοδο των θερινών διακοπών.
Σε ενήλικες που πάσχουν από αλλεργίες παράλληλα με το άσθμα τους, τα συμπτώματα προκαλούνται από την έκθεση σε αλλεργιογόνα, όπως οικιακή σκόνη, κατοικίδια ζώα, ή υλικά στο χώρο εργασίας.  Άλλοι κοινοί παράγοντες πρόκλησης περιλαμβάνουν τη σωματική άσκηση σε ψυχρό ή ξηρό αέρα και τους κυκλοφοριακούς ρύπους.
Επείγοντα συμπτώματα:
•    Κυάνωση των χειλιών και του προσώπου
•    Μειωμένο επίπεδο εγρήγορσης, όπως σοβαρή υπνηλία ή σύγχυση, στη διάρκεια ενός επεισοδίου άσθματος
•    Εξαιρετική δυσκολία στην αναπνοή
•    Ταχυπαλμία
•    Σοβαρό άγχος εξαιτίας της δύσπνοιας
•    Εφίδρωση
Άλλα συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν με τη νόσο αυτή:
•    Ανώμαλο πρότυπο αναπνοής - η εκπνοή διαρκεί περισσότερο από το διπλάσιο της εισπνοής
•    Η αναπνοή σταματά προσωρινά
•    Θωρακικό άλγος
•    Διεύρυνση των ρουθουνιών
•    Σφίξιμο στο στήθος
Εξετάσεις και Δοκιμασίες
Δεν υπάρχει ευρέως χρησιμοποιούμενη εξέταση η οποία μπορεί να διαγνώσει το άσθμα, ως εκ τούτου αναγνωρίζεται και αξιολογείται από απαντήσεις σε ερωτηματολόγια, απλές εξετάσεις οι οποίες κοιτούν τη λειτουργία των πνευμόνων και πληροφορίες για επισκέψεις σε νοσοκομεία και συνταγογραφήσεις φαρμάκων.
Επίσης, τα συμπτώματα του άσθματος δεν είναι συγκεκριμένα σε ό,τι αφορά στην πάθηση. Συνεπώς, ενδέχεται να υπάρξει σύγχυση με άλλες παθήσεις, όπως η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ).
Δεν υπάρχει θεραπεία για τους περισσότερους τύπους άσθματος ενηλίκων, συνεπώς κύριος στόχος είναι περισσότερο η διαχείριση παρά η θεραπεία της ασθένειας. Αυτό περιλαμβάνει την επίτευξη και διατήρηση του ελέγχου των συμπτωμάτων, καθώς επίσης την πρόληψη τυχόν επιδείνωσης των συμπτωμάτων και των κρίσεων άσθματος.
Οι επαγγελματίες του τομέα υγείας χρησιμοποιούν τον όρο ‘έλεγχος του άσθματος για να αναφερθούν στο πόσο καλά διαχειρίζονται τα συμπτώματα και τον αντίκτυπο που έχουν σε καθημερινές δραστηριότητες. Ο όρος σοβαρότητα άσθματος χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη δυσκολία στον έλεγχο του άσθματος μέσω θεραπείας και βοηθάει τους γιατρούς να αποφασίσουν τι επίπεδο θεραπείας απαιτείται.
Η διαχείριση της ασθένειας περιλαμβάνει:
•    Αποφυγή του παθητικού ή ενεργητικού καπνίσματος
•    Εντοπισμό τυχόν παραγόντων που προκαλούν ή επιδεινώνουν τα συμπτώματα
•    Αποφυγή έκθεσης σε αερομεταφερόμενα αλλεργιογόνα
•    Αποφυγή έκθεσης σε υψηλά επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης
Ο έλεγχος του άσθματος παραμένει σε σχετικά χαμηλά επίπεδα στην Ευρώπη, παρά την αυξανόμενη χρήση φαρμακευτικών αγωγών για το άσθμα. Οι φαρμακευτικές αγωγές περιλαμβάνουν:
•    Ρυθμιστική φαρμακευτική αγωγή: Η συγκεκριμένη φαρμακευτική αγωγή λαμβάνεται τακτικά για την εδραίωση προστατευτικής επίδρασης ενάντια στα συμπτώματα του άσθματος. Αυτή η φαρμακευτική αγωγή έχει συνήθως τη μορφή εισπνεόμενων κορτικοστεροειδών (ICS), τα οποία χρησιμοποιούνται με ή χωρίς μακράς δράσης β-αγωνιστές.
•    Αναλγητική φαρμακευτική αγωγή: Λαμβάνεται για να ανακουφίσει από τα συμπτώματα του άσθματος. Χαλαρώνουν τους μύες που περιβάλλουν τους αεραγωγούς σε στένωση και μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε περίπτωση κρίσης άσθματος ή επιδείνωσης των συμπτωμάτων. Συνήθως πρόκειται για βραχείας δράσης β-αγωνιστές.
Κάθε άτομο είναι διαφορετικό και δεν χρειάζεται το ίδιο επίπεδο θεραπείας. Ως εκ τούτου, οι δοσολογίες της φαρμακευτικής αγωγής τροποποιούνται σύμφωνα με τα εκάστοτε συμπτώματα. Για να μπορέσει να διαχειριστεί κάποιος από μόνος του την ασθένειά του, θα πρέπει να μάθει ποια θεραπεία του αρμόζει.
Το 10% περίπου των ενηλίκων με άσθμα αντιμετωπίζουν επίμονα συμπτώματα και εξάρσεις που δεν μπορούν να ελέγξουν, παρά τη χορήγηση επαρκούς θεραπείας. Το άσθμα αυτό αναφέρεται ως ‘δύσκολο στη θεραπεία άσθμα και συχνά μπορεί να έχει επιζήμιες συνέπειες στην ποιότητα ζωής ενός ατόμου.
Παρόλο που ο θάνατος από άσθμα είναι σχετικά σπάνιος, μπορεί να συμβεί σε κάθε ενήλικα με ανεπαρκή έλεγχο του άσθματος.  
Αντιμετώπιση
Ο στόχος της αντιμετώπισης είναι η αποφυγή ουσιών που πυροδοτούν τα συμπτώματά σας και ο έλεγχος της φλεγμονής των αεραγωγών. Θα πρέπει να δουλέψετε μαζί με το γιατρό σας, ως ομάδα, για να αναπτύξετε και να εφαρμόσετε ένα σχέδιο για την εξάλειψη των παραγόντων που πυροδοτούν το άσθμα και για την παρακολούθηση των συμπτωμάτων.
Υπάρχουν δύο βασικά είδη φαρμάκων για την αντιμετώπιση του άσθματος:
•    Φάρμακα ελέγχου για την πρόληψη των επεισοδίων
•    Φάρμακα ταχείας ανακούφισης για χρήση στη διάρκεια των επεισοδίων
Τα φάρμακα ελέγχου για το άσθμα, ελέγχουν τα συμπτώματά σας εάν δεν έχετε ήπιο άσθμα. Θα πρέπει να τα λαμβάνετε κάθε μέρα για να έχουν αποτέλεσμα. Να τα παίρνετε ακόμα και όταν αισθάνεστε εντάξει.
Τα πιο κοινά φάρμακα ελέγχου είναι:
•    Τα εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή, που προλαμβάνουν τα συμπτώματα αποτρέποντας τη διόγκωση των αεραγωγών.
•    Οι εισπνεόμενοι β-αγονιστές μακράς δράσης βοηθούν επίσης στην πρόληψη των συμπτωμάτων άσθματος. Μην λαμβάνετε εισπνεόμενους β-αγονιστές μακράς δράσης μόνους. Αυτά τα φάρμακα γενικά χρησιμοποιούνται μαζί με ένα εισπνεόμενο στεροειδές φάρμακο. Μπορεί να είναι ευκολότερο να χρησιμοποιείται έναν αναπνευστήρα που να περιέχει και τα δύο φάρμακα.
Άλλα φάρμακα ελέγχου που μπορούν να χρησιμοποιηθούν είναι:
•    Αναστολείς λευκοτριενίων
•    Ομαλιζουμάμπη, που αποκλείει τα μονοπάτια του ανοσολογικού συστήματος που πυροδοτούν τα συμπτώματα άσθματος
•    Χρωμογλυκικό νάτριο ή νεδοκρομίλη νατριούχο
•    Αμινοφυλλίνη ή θεοφυλλίνη (χρησιμοποιείται σπάνια πλέον)
Τα φάρμακα γρήγορης ανακούφισης για το άσθμα, έχουν ταχεία δράση για τον έλεγχο των συμπτωμάτων άσθματος:
•    Τα παίρνετε όταν βήχετε, έχετε συριγμό ή δύσπνοια ή έχετε ένα επεισόδιο άσθματος. Ονομάζονται επίσης φάρμακα "διάσωσης".
•    Μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν πριν την άσκηση, ώστε να προληφθούν τα συμπτώματα άσθματος που προκαλούνται από άσκηση.
•    Εάν χρησιμοποιείται φάρμακα γρήγορης ανακούφισης δύο φορές την εβδομάδα ή περισσότερο για τον έλεγχο των συμπτωμάτων άσθματος, αναφέρετε το στο γιατρό σας. Το άσθμα σας μπορεί να μην βρίσκεται υπό έλεγχο, και ο γιατρός μπορεί να πρέπει να αλλάξει τη δόση των καθημερινών φαρμάκων ελέγχου.
Τα φάρμακα γρήγορης ανακούφισης περιλαμβάνουν:
•    Βρογχοδιαστολείς βραχείας δράσης (εισπνεόμενα), όπως τα Proventil, Ventolin και Xopenex
•    Ο γιατρός μπορεί να σας χορηγήσει στεροειδή από του στόματος όταν έχετε ένα επεισόδιο άσθματος που δεν αποδράμει. Αυτά είναι φάρμακα που παίρνετε από το στόμα, όπως χάπια, κάψουλες ή υγρό. Προγραμματίστε. Διασφαλίστε ότι δεν θα ξεμείνετε από τέτοια φάρμακα.
Ένα σοβαρό επεισόδιο άσθματος απαιτεί έλεγχο από έναν γιατρό. Μπορεί να πρέπει να νοσηλευτείτε, να λάβετε οξυγόνο και ενδοφλέβια φάρμακα.
Τα σχέδια δράσης άσθματος είναι γραπτά έγγραφα για οποιονδήποτε με άσθμα. Το σχέδιο δράσης άσθματος θα πρέπει να περιλαμβάνει:
•    Ένα σχέδιο για τη λήψη φαρμάκων άσθματος όταν η πάθηση είναι σταθερή
•    Μια λίστα των παραγόντων που πυροδοτούν το άσθμα και τρόπους αποφυγής τους
•    Πως να αναγνωρίζετε το πότε επιδεινώνεται το άσθμα σας και πότε να καλέσετε το γιατρό σας
Το μέτρο μέγιστης ροής είναι μια απλή συσκευή για τη μέτρηση του πόσο γρήγορα μπορείτε να μετακινήσετε αέρα έξω από τους πνεύμονες.
•    Μπορεί να βοηθήσει στην πρόβλεψη ενός επερχόμενου επεισοδίου, κάποιες φορές ακόμα και πριν εμφανιστούν συμπτώματα. Οι μετρήσεις μέγιστης ροής μπορούν να βοηθήσουν στην κατάδειξη του πότε απαιτείται ένα φάρμακο ή η ανάληψη άλλης δράσης.
•    Τιμές μέγιστης ροής στο 50% - 80% των καλύτερων αποτελεσμάτων ενός συγκεκριμένου ατόμου, αποτελούν σημεία ενός μέτριου επεισοδίου άσθματος, ενώ τιμές κάτω από το 50% αποτελούν σημείο σοβαρού επεισοδίου.
Πρόγνωση
Δεν υπάρχει θεραπεία για το άσθμα, αν και τα συμπτώματα σε κάποιες περιπτώσεις βελτιώνονται με το πέρας του χρόνου. Με κατάλληλη αυτοδιαχείριση και φαρμακευτική αντιμετώπιση, οι περισσότεροι άνθρωπου με άσθμα ζουν μια φυσιολογική ζωή.
Πιθανές Επιπλοκές
Οι επιπλοκές του άσθματος μπορεί να είναι σοβαρές. Κάποιες περιλαμβάνουν:
•    Θάνατο
•    Μειωμένη ικανότητα άσκησης και συμμετοχής σε άλλες δραστηριότητες
•    Έλλειψη ύπνου λόγω νυχτερινών συμπτωμάτων
•    Μόνιμες μεταβολές στη λειτουργία των πνευμόνων
•    Έμμονος βήχας
•    Δυσκολία στην αναπνοή που απαιτεί αναπνευστική υποστήρι
Καλέστε το γιατρό σας εάν:
•    Ένα επεισόδιο άσθματος απαιτεί περισσότερα φάρμακα από ότι συστήνεται
•    Τα συμπτώματα επιδεινώνονται ή δεν βελτιώνονται με την αντιμετώπιση
•    Έχετε δύσπνοια όταν μιλάτε
•    Η μέτρηση μέγιστης ροής είναι στο 50% - 80% της προσωπικής καλύτερης τιμής
Πηγαίνετε στα επείγοντα εάν:
•    Αναπτύξετε υπνηλία ή σύγχυση
•    Έχετε σοβαρή δύσπνοια σε ηρεμία
•    Η μέτρηση μέγιστης ροής είναι στο 50% της προσωπικής καλύτερης τιμής
•    Έχετε ισχυρό θωρακικό άλγος
Πρόληψη
Μπορείτε να μειώστε τα συμπτώματα άσθματος αποφεύγοντας γνωστούς παράγοντες πυροδότησης και ουσίες που ερεθίζουν του αεραγωγούς.
•    Καλύψτε το στρώμα και τα μαξιλάρια με υποαλλεργικές θήκες για να μειώσετε την έκθεση σε ακάρεα της σκόνης.
•    Αφαιρέστε τα χαλιά από τα υπνοδωμάτια και να χρησιμοποιείτε ηλεκτρική σκούπα συχνά.
•    Να χρησιμοποιείται απορρυπαντικά και καθαριστικά χωρίς άρωμα στο σπίτι.
•    Κρατήστε τα επίπεδα υγρασίας χαμηλά και διορθώστε διαρροές για να μειώστε την ανάπτυξη οργανισμών όπως η μούχλα.
•    Διατηρήστε το σπίτι καθαρό και τα τρόφιμα σε δοχεία και έξω από το υπνοδωμάτιο - έτσι μειώνεται η πιθανότητα εμφάνισης κατσαρίδων, που μπορούν να προκαλέσουν επεισόδια άσθματος σε κάποιους ανθρώπους.
•    Εάν ένα άτομο είναι αλλεργικό σε ένα ζώο που δεν δύναται να απομακρυνθεί από το σπίτι, κρατήστε το ζώο έξω από το υπνοδωμάτιο. Τοποθετήστε φίλτρα στις εξόδους θέρμανσης για την παγίδευση των ζωικών επιθηλίων.
•    Εξαλείψτε το καπνό του τσιγάρου από το σπίτι. Αυτό είναι το μοναδικό πιο σημαντικό πράγμα που μπορεί να κάνει μια οικογένεια για να βοηθήσει ένα παιδί με άσθμα. Το κάπνισμα έξω από το σπίτι δεν είναι αρκετό. Τα μέλη της οικογένειας και οι επισκέπτες που καπνίζουν έξω, μεταφέρουν κατάλοιπα καπνού από τα ρούχα και τα μαλλιά τους στο εσωτερικό του σπιτιού - αυτό μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα άσθματος.
Τα άτομα με άσθμα θα πρέπει να αποφεύγουν την ατμοσφαιρική μόλυνση, τη βιομηχανική σκόνη και άλλους ερεθιστικούς καπνούς, όσο το δυνατό περισσότερο.