Παρασκευή, 02 Μαρτίου 2012 15:48

    πέλεκυς

    Written by
    Rate this item
    (0 votes)
    πέλεκυς (Τεχν.). Κοπτικό εργαλείο, που αποτελείται από μια φαρδιά συνήθως λεπίδα, προσαρμοσμένη στο άκρο ξύλινης λαβής. Ο π. εμφανίστηκε στη νεολιθική εποχή, όταν η ανάπτυξη της γεωργίας ανάγκασε τον άνθρωπο να ξεχερσώσει τα απέραντα δάση των εύκρατων χωρών για να δημιουργήσει καλλιεργήσιμους χώρους. Στη βόρεια Ευρώπη, όμως, και ιδιαίτερα στη Δανία, παρουσιάστηκε σε παλαιότερες εποχές, και συγκαταλέγεται ανάμεσα στα αντικείμενα που χαρακτηρίζουν τον μεσολιθικό μαγκλεμόσιο πολιτισμό. Αρχικώς, ο π. κατασκευαζόταν με την επεξεργασία σκληρής πράσινης πέτρας (νεφρίτης, σερπεντίνης κλπ.) και η λεπίδα του λάμβανε πεπλατυσμένο σχήμα, ώστε να σφηνώνεται εύκολα σε μια γερή ξύλινη λαβή. Αυτή η αρκετά απλή μορφή π. και ο τρόπος στερέωσής του χρησιμοποιήθηκε ακόμα και όταν οι π. έγιναν μεταλλικοί, πρώτα από χαλκό και ύστερα από ορείχαλκο. Κατά την εποχή του Ορείχαλκου παρουσιάστηκαν ωστόσο πολλές νέες μορφές: π. με ανασηκωμένες άκρες, με πτερύγια κλπ., και αργότερα, στην αρχή της εποχής του Σιδήρου, με αυλάκι ή με μάτι. Οι ονομασίες αυτές δόθηκαν από το σχήμα του στελέχους του π. που εισχωρεί στη λαβή, το οποίο απαιτεί διαφορετικό είδος λαβής. Ο τύπος προϊστορικού π. που πλησιάζει περισσότερο στο σημερινό τσεκούρι είναι ο π. με μάτι. Ο π. χρησιμοποιήθηκε και ως πολεμικό όπλο, όπως αποδεικνύεται από ευρήματα της χαλκολιθικής εποχής (διάτρητοι πολεμικοί π.).
Ο απλός και διπλός π. είχαν θρησκευτική σημασία για πολλούς αρχαίους λαούς της μεσογειακής λεκάνης, από τη Μικρά Ασία έως την Ελλάδα και τη Γαλατία, είτε ως σύμβολο του κεραυνού και του θεού που τον εκσφενδονίζει είτε ως αναθηματικό αντικείμενο. Από την προϊστορική Κρήτη, όπου ο διπλός π. ή λάβρυς (βλ. λ.) φαίνεται ότι είχε μεγάλη θρησκευτική σημασία, καθώς σχετιζόταν ίσως με τον κεραυνό ή τη θυσία του ιερού ταύρου, ανακαλύφθηκε πλήθος λατρευτικών διπλών π.· είναι λεπτότεροι και μεγαλύτεροι από τον π. που χρησιμοποιείτο ως εργαλείο, άλλοτε ασημένια ή χρυσά, και φέρουν ανάγλυφη ή διάτρητη διακόσμηση.
    Read 667 times

    Leave a comment

    Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.