Τρίτη, 28 Φεβρουαρίου 2012 10:40

    κάστορας

    Written by
    Rate this item
    (2 votes)
    κάστορας (Castor). Γένος ημιυδρόβιων τρωκτικών της οικογένειας των καστοριδών. Περιλαμβάνει τα είδη Castor fiber, ιθαγενές της Ευρώπης και της Ασίας, και Castor canadensis, της Βόρειας Αμερικής. Τα θηλαστικά αυτά χαρακτηρίζονται από την ικανότητά τους να κατασκευάζουν φράγματα σε ποταμούς και λίμνες και είναι περιζήτητα για τη γούνα τους.
Ο ευρωπαϊκός κ., Castor fiber, κοινός άλλοτε σε εκτεταμένες περιοχές της Ευρώπης και της βόρειας Ασίας, έχει σήμερα ελαττωθεί σημαντικά σε αριθμό και συναντάται μόνο σε περιορισμένες ζώνες, από τη Σιβηρία και τη Νορβηγία μέχρι τη Γερμανία και τη Γαλλία (Κάτω Ροδανός). Ο κ. είναι κοντόχοντρος με στρογγυλωπό κεφάλι και κοντό λαιμό. Το εύρωστο σώμα του έχει συνολικό μήκος περίπου 1,25 μ., χαρακτηριστικό που τον αναδεικνύει σε ένα από τα μεγαλύτερα τρωκτικά του κόσμου. Τα πίσω πόδια του έχουν μακριά δάχτυλα ενωμένα με νηκτική μεμβράνη, που του δίνουν τη δυνατότητα να κολυμπά με ευχέρεια· τα μπροστινά άκρα είναι πολύ ευκίνητα και χρησιμοποιούνται σαν χέρια. Η ουρά του, μήκους 30 εκ., μοιάζει με μεγάλη σπάτουλα και είναι σκεπασμένη από πολλές και μικρές, λεπιδόμορφες φολίδες· εκτός από μέσο στήριξης του ζώου όταν στέκεται στα δύο πόδια, η ουρά χρησιμεύει και ως όργανο πλοήγησης στην κολύμβηση. Σε περίπτωση κινδύνου, ο κ. χτυπάει με την ουρά το νερό, για να προειδοποιήσει τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας. Η εξαιρετικής ποιότητας γούνα του κ. έχει καστανόμαυρο προς καστανοκόκκινο χρώμα, ανοιχτότερο στην κάτω επιφάνεια του σώματος και φέρει αδρές, μακριές τρίχες, ανάμεσα στις οποίες υπάρχει ένα πυκνό και πολύ λεπτό χνούδι, σαν μετάξι. Η οδοντοστοιχία αποτελείται από 20 δόντια· οι κοπτήρες, που μεγαλώνουν συνέχεια, είναι γυρισμένοι προς τα πίσω. Τα πτερύγια των αφτιών και τα ρουθούνια του κ. φέρουν βαλβίδες που κλείνουν όταν το ζώο βυθίζεται στο νερό.
Ο κ. είναι μονογαμικός, με μία μόνο περίοδο αναπαραγωγής τον χρόνο· το ζευγάρωμα λαμβάνει χώρα τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο και ο τοκετός μεταξύ Απριλίου και Ιουνίου, ύστερα από μια περίοδο εγκυμοσύνης που διαρκεί κατά μέσο όρο 105 ημέρες. Τα μικρά (1-5 ανά γέννα) θηλάζουν μέχρι τρεις μήνες, ενώ η ανάπτυξή τους συμπληρώνεται στα 2,5-3 χρόνια. Το στάδιο του απογαλακτισμού είναι πολύ σημαντικό για τους κ., γιατί πολλά νεαρά άτομα δυσκολεύονται να προσαρμοστούν στην αλλαγή τροφής, από το μητρικό γάλα σε φλοιούς δέντρων, με αποτέλεσμα να μην επιζούν· για τους κ. που τελικά θα επιζήσουν, ωστόσο, υπάρχουν λίγες φυσικές απειλές. Ο κ. ζει 10-17 χρόνια, άλλα άτομα σε αιχμαλωσία έχουν ζήσει ακόμα και 35 χρόνια. Είναι κοινωνικό ζώο και σχηματίζει οικογενειακές ομάδες 5-8 ατόμων, με κυρίαρχο το ενήλικο θηλυκό. 
Τρέφεται συνήθως με μαλακούς φλοιούς και βλαστούς από ιτιές, λεύκες, δρυς και άλλα δέντρα ή υδρόβια φυτά, αλλά ποτέ από κωνοφόρα. Για να προμηθευτεί την τροφή του ρίχνει κάτω δέντρα, ακόμα και μεγάλων διαστάσεων, σκάβοντας με τα δόντια του τον κορμό κοντά στη βάση του, σε σχήμα κλεψύδρας. Όταν πέσει το δέντρο, ο κ. τρώει πρώτα τον φλοιό και ύστερα κατασκευάζει με αυτό φράγματα και φωλιές. Τα φράγματα στήνονται το καλοκαίρι και στερεώνονται στις όχθες με πέτρες· τα κλαδιά πλέκονται μεταξύ τους και τα μικρά κενά συμπληρώνονται με φύλλα δέντρων και πηλό, ώστε να είναι αδιαπέραστα από το νερό. Το φράγμα εμποδίζει τη ροή του νερού και σχηματίζει ένα τεχνητό υδροστάσιο. Η φωλιά του κ. φαίνεται από μακριά σαν ένα άτεχνο, ογκώδες κατασκεύασμα από λάσπη. Μοιάζει με αχυροκαλύβα και είναι κατά κανόνα κατασκευασμένη στην όχθη του τεχνητού υδροστασίου. Αποτελείται από ένα εσωτερικό δωμάτιο, που δεν φαίνεται με την πρώτη ματιά να επικοινωνεί με τον έξω χώρο. Πράγματι, οι εσωτερικοί διάδρομοι ή υπόγειες σήραγγες της καλύβας των κ. είναι στραμμένες προς το υδροστάσιο. Η μία σήραγγα είναι λοξή και χρησιμεύει για την είσοδο και την έξοδο του ζώου· μια άλλη πιο φαρδιά χρησιμεύει για τη μεταφορά της τροφής στο εσωτερικό της φωλιάς και χρησιμοποιείται στις κακοκαιρίες. Ένα ξύλινο πάτωμα στερεώνεται, κατά το καλοκαίρι, στον πυθμένα του υδροστασίου, για να μην υποχρεώνονται τα ζώα κατά τον χειμώνα να βγαίνουν έξω από τη φωλιά, όπου περιφέρονται λύκοι σε αναζήτηση λείας. Οι κ. κατά τους χειμερινούς μήνες ζουν συγκεντρωμένοι στο κεντρικό δωμάτιο της φωλιάς τους και δεν πέφτουν σε λήθαργο.
Εκτός από την πολύτιμη γούνα του, ο κ. είναι περιζήτητος για το καστόριο, ένα ελαιώδες υγρό που παράγεται από μοσχογόνους αδένες και των δύο φύλων και χρησιμοποιείται στην αρωματοποιία. Η μανιώδης δίωξη, το εντατικό κυνήγι του κ. καθώς και η καταστροφή των φυσικών βιοτόπων του οδήγησε στη δραματική μείωση του αριθμού του σε πολλές περιοχές της Ευρώπης. Για τον λόγο αυτό ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες έχουν αναλάβει την προστασία, αλλά και την επανεισαγωγή πληθυσμών κ. σε περιοχές από τις οποίες έχει εκλείψει. 
Ο αμερικανικός κ., Castor canadensis, ήταν άλλοτε εξαπλωμένος σχεδόν σε όλη την έκταση της Βόρειας Αμερικής· ωστόσο, όπως και ο ευρωπαϊκός κ., υπήρξε θύμα της ανθρώπινης δραστηριότητας και περιορίστηκε σημαντικά. Οι κ. του είδους αυτού, που θεωρείται το εθνικό ζώο του Καναδά, τελούν σήμερα υπό καθεστώς ειδικής προστασίας στον Καναδά και στις Ηνωμένες Πολιτείες για να περισωθούν από την οριστική εξαφάνιση.
    Read 1395 times

    Leave a comment

    Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.