Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2012 13:23

άροτρο

Written by
Rate this item
(1 Vote)
άροτρο. Το πλέον θεμελιώδες εργαλείο της γεωργικής καλλιέργειας (ονομάζεται και αλέτρι). Η βασική λειτουργία του είναι το σχίσιμο και η ανάδευση του εδάφους για την προετοιμασία των επόμενων φάσεων της καλλιέργειας.
Η χρήση του α. ανάγεται στη νεολιθική εποχή και χαρακτηρίζει μη νομαδικούς λαούς με ανώτερο πολιτισμό. Το ά. ήταν εντελώς άγνωστο στην Αμερική, στην Ωκεανία και στο μεγαλύτερο μέρος της Αφρικής, εκτός από μια ζώνη στο ανατολικό της τμήμα (από την Αίγυπτο μέχρι την Αιθιοπία) όπου υπήρχαν φυτείες σιταριού και κριθαριού ήδη από τη νεολιθική περίοδο. 
Οι αρχαίοι Έλληνες, που είχαν την τάση να αποδίδουν όλες τις επινοήσεις σε μυθικά πρόσωπα, απέδιδαν την επινόηση του α. στον Ελευσίνιο Τριπτόλεμο, έπειτα από υπόδειξη της θεάς Δήμητρας. Το πρωτόγονο ά. κατασκευαζόταν από ένα κλαδί δέντρου που καμπυλωνόταν στο κάτω μέρος και λύγιζε προς τα πίσω στο επάνω μέρος· ά. τέτοιου τύπου συναντώνται ακόμα και σήμερα σε πρωτόγονους πληθυσμούς της Αφρικής που ζουν σε περιοχές με ελαφρά και προσχωσιγενή εδάφη. Με την εξέλιξη της τεχνικής, το απλό μυτερό ραβδί απέκτησε το σχήμα αρπάγης. Ο Ησίοδος ήταν ο πρώτος που περιέγραψε ά. απαρτιζόμενο από διάφορα τμήματα (ησιόδειο ά.), το οποίο και δεν διέφερε ιδιαίτερα από αυτά που βρίσκονταν σε χρήση μέχρι πρόσφατα. Το υνί αρχικά ήταν λίθινο, ενώ αργότερα αντικαταστάθηκε από μια μεταλλική λεπίδα.
Στο σύγχρονο σιδερένιο ά. διακρίνονται τέσσερις ομάδες οργάνων, οι οποίες κατά υποτυπώδη τρόπο διακρίνονται επίσης και στο πρωτόγονο ξύλινο (ησιόδειο): όργανα εργασίας, όργανα υποστήριξης και σύνδεσης, όργανα διεύθυνσης και όργανα ρύθμισης βάθους και πλάτους άροσης, καθώς και του σημείου εφαρμογής της ζωικής ή μηχανικής έλξης.
Τα όργανα εργασίας είναι η μάχαιρα (ένα μαχαίρι που κόβει το χώμα κάθετα), το υνί (μία λεπίδα που κόβει το χώμα οριζόντια και το ανασηκώνει λίγο) και ο αναστρεπτήρας (αναφέρεται επίσης με τις ονομασίες φτερό ή αφτί ή παράβολο) που αναστρέφει τελείως τη λωρίδα του εδάφους που κόπηκε από το υνί. Για βαθύ όργωμα, προστίθεται μπροστά από τη μάχαιρα και το προϋνίο, το οποίο διευκολύνει την κύρια εργασία. Τα όργανα υποστήριξης και σύνδεσης είναι: η στρώση ή αλετροπόδα που σέρνεται στο βάθος της αυλακιάς και πάνω στην οποία στηρίζεται το ά.· ο ιστοβοέας ή σταβάρι, άξονας πάνω στον οποίο συνδέονται όλα τα εξαρτήματα αποτελώντας το ενδιάμεσο μεταξύ έλξης και αντιστάσεων· οι σύνδεσμοι· τα άγκιστρα· η αντηρίδα ή βάση, που συνδέει και στερεώνει μεταξύ τους το υνί, τον αναστρεπτήρα και τη στρώση. Υπάρχουν επίσης ένας ή δύο τροχοί, όταν το ά. είναι εφοδιασμένο με προολκέα. 
Τέλος, τα όργανα διεύθυνσης του α. απαρτίζονται από μία ή δύο χειρολαβές (αλλιώς, χερήτρες ή χερούλια). 
Υπάρχουν πολλοί τύποι α., οι οποίοι και χωρίζονται σε επιμέρους κατηγορίες: κοινά, δισκοφόρα, αμπελουργικά και αποστραγγιστές εδαφών.
Τα κοινά ά. αναστρέφουν την κομμένη λωρίδα εδάφους και διακρίνονται: (α) με βάση το σύστημα άροσης σε υποστρεφόμενα (με δύο υνία ενωμένα στην κάτω και άνω πλευρά του ίδιου αναστρεπτήρα), αναστρεφόμενα (με δύο πλήρη σώματα, συναρμολογημένα συμμετρικά σε σχέση με το κοινό σταβάρι) και σε ά. συστήματος αιώρας (με δύο πλήρη σώματα και δύο σταβάρια ενωμένα μεταξύ τους με τη βοήθεια των άκρων τους)· β) με βάση το είδος της ελκτικής δύναμης (ζωική, μηχανική) και τον τρόπο έλξης (από κοντά, από μακριά με συρματόσχοινα)· γ) με βάση τον τύπο του οργάνου υποστήριξης και σύνδεσης (με τροχό, με προολκέα, με σταβάρι μακρύ ή κοντό κλπ.)· δ) με βάση τον αριθμό των σωμάτων (μονόυνα, δίυνα, τρίυνα κλπ.)· ε) τέλος, με βάση το βάθος της άροσης (ελαφρά, μέτρια, βαθιά, εκχέρσωσης). 
Στα δισκοφόρα ά. τα όργανα εργασίας είναι περιστρεφόμενοι κοίλοι δίσκοι με κοφτερή περιφέρεια. Αυτού του είδους τα ά. χρησιμοποιούνται πολύ στην Αμερική, εξαιτίας των σκληρών εδαφών. Στα αμπελουργικά ά. τα όργανα εργασίας είναι τοποθετημένα αριστερά από το σταβάρι, ώστε κατά το όργωμα να μην περνούν κοντά στα κλήματα και τα τραυματίζουν. Τέλος, οι αποστραγγιστές εδαφών χρησιμοποιούνται για το άνοιγμα αυλακιών εκροής. Βλ. λ. γεωργία.
Read 1564 times

More in this category: « άροση Αρούμπα »

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.