Print this page
Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2012 13:01

Βανουάτου

Written by
Rate this item
(0 votes)
Βανουάτου (Vanuatu) Νησιωτικό κράτος της Ωκεανίας, το οποίο αποτελείται από 80 και πλέον νησιά. 

Πολιτικά στοιχεία
Το νησιωτικό σύμπ­λεγμα του Β. βρίσκεται στη θαλάσσια περιοχή της Ωκεανίας, στο νοτιοδυτικό τμήμα του Ειρηνικού ωκεανού, Α της Νέας Καληδονίας και στα τρία τέταρτα της διαδρομής μεταξύ Αυ­στραλίας και Χα­βά­ης.
Διοικητική διαίρεση. Από τα 80 και πλέον νησιά που συνιστούν το Β., τα 67 είναι ακατοίκητα. Τα τέσσερα μεγαλύτερα είναι τα Εσπίριτου Σάντο (το μεγαλύτερο), Μαλέκουλα, Εφατέ και Τάνα τα οποία, μαζί με τα Έπι, Παντεκότ, Αόμπα, Μαέουο, Ερομάνγκα και Άμπριμ, συνιστούν τον βασικό κορμό του κράτους. 
Από το 1994, το Β. χωρίζεται σε έξι επαρχίες (σε παρένθεση η πρωτεύουσα και ο πληθυσμός τους, σύμφωνα με την απογραφή του 1999): Μαλάμπα (Malampa, Λακατόρο, 32.705), Πενάμα (Penama, Λογκάνα, 26.646), Σάνμα (Sanma, Λουγκανβίλ, 36.084), Σέφα (Shefa, Πορτ Βίλα, 54.439), Ταφέα (Tafea, Ίσαντζελ, 29.047) και Τόρμπα (Torba, Σόλα, 7.757).
Πολίτευμα, εκτελεστική και νομοθετική εξουσία. Οι Νέες Εβρίδες έγιναν ανεξάρτητο κράτος στις 30 Ιουλίου 1980, οπότε και έλαβαν την ονομασία Β. Σύμφωνα με το σύνταγμα του ίδιου έτους, πολίτευμα του κράτους είναι η προεδρευόμενη δημοκρατία και την εκτελεστική εξουσία ασκεί η κυβέρνηση, η οποία προκύπτει από το κοινοβούλιο. Αρχηγός του κράτους είναι ο πρόεδρος, ο οποίος εκλέγεται για 5 χρόνια από ένα σώμα εκλεκτόρων το οποίο αποτελείται από τα μέλη του κοινοβουλίου και τους προέδρους των έξι περιφερειακών συμβουλίων. Η νομοθετική εξουσία ασκείται από το κοινοβούλιο, που διαθέτει 52 μέλη, τα οποία εκλέγονται απευθείας από τον λαό για θητεία 4 χρόνων. Η ψηφοφορία είναι καθολική για όσους έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας τους.
Κόμματα και κυβέρνηση. Τα κυρίαρχα κόμματα του Β. είναι η Ένωση Μετριοπαθών Κομμάτων (UMP), το Κόμμα Βανουαάκου (Κόμμα της Πατρίδας, VP) και το Εθνικό Ενωμένο Κόμμα (NUP), ενώ το πολιτικό σκηνικό συμπληρώνουν το Προοδευτικό Κόμμα Μελανησίων (MPP), το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα και οι Πράσινοι. Από τον Ιούλιο του 2004 πρωθυπουργός του Β. είναι ο Σερζ Βοχόρ, ενώ προσωρινός πρόεδρος είναι ο Ρότζερ Τομ Άμπιουτ (Μάιος 2004).
Δικαιοσύνη. Το Β. έχει υιοθετήσει ένα μεικτό δίκαιο, το οποίο αποτελεί συγκερασμό του αγγλικού και του γαλλικού που προϋπήρχαν. Τη δικαστική εξουσία ασκεί το ανώτατο δικαστήριο, ο πρόεδρος του οποίου ορίζεται από τον πρόεδρο της δημοκρατίας, ύστερα από συνεννόηση με τον πρωθυπουργό και τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Θρησκεία. Ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού (84,3%) είναι χριστιανοί, οι οποίοι ακολουθούν διάφορα δόγματα και αιρέσεις (καθολικοί, αγγλικανοί κ.ά.), όπου πλειοψηφούν οι πρεσβυτεριανοί. Οι υπόλοιποι είναι οπαδοί τοπικών θρησκειών. 
Γλώσσα και εθνότητες. Οι κάτοικοι του Β. είναι στη συντριπτική πλειοψηφία τους Μελανήσιοι (94%), ενώ υπάρχουν επίσης Βιετναμέζοι, Κινέζοι, αλλά και Γάλλοι (4%) οι οποίοι παρέμειναν και μετά την ανεξαρτησία. Επίσημες γλώσσες του κράτους είναι η αγγλική και η γαλλική, κατάλοιπα της αγγλογαλλικής συγκυριαρχίας, αν και η πλειοψηφία του πληθυσμού μιλά το τοπικό ιδίωμα μπισλάμα. Επίσης, ομιλούνται πολλές διάλεκτοι της πολυνησιακής οικογένειας γλωσσών.
Εκπαίδευση. Η στοιχειώδης εκπαίδευση διαρκεί έξι χρόνια. Η μέση διαιρείται σε δύο κύκλους, έναν τετραετή και έναν τριετή. Στο Β. λειτουργεί το Πανεπιστήμιο του Νοτίου Ειρηνικού. Ο αναλφαβητισμός φτάνει σε πολύ υψηλά επίπεδα, αν και δεν υπάρχουν πρόσφατα στοιχεία. Σύμφωνα πάντως με στοιχεία πριν από την ανεξαρτησία (1979), έφτανε έως και 53%. 
Άμυνα. Δεν υπάρχει τακτικός στρατός στο Β. Στη δύναμη της αστυνομίας περιλαμβάνεται όμως και ένα παραστρατιωτικό σώμα, η Κινητή Δύναμη.

Γεωγραφικά στοιχεία και κλίμα
Τα νησιά του αρχιπελάγους είναι παρατεταγμένα με κατεύθυνση προς τον μεσημβρινό, σε δύο τόξα που ενώνονται στο νότιο τμήμα. Πολλά από αυτά αποτελούνται από ηφαιστειακούς ή ιζηματογενείς βράχους της τριτογενούς και της τεταρτογενούς περιόδου (ασβεστολιθικές, κοραλλιογενείς και άλλες συσσωρεύσεις). Από το μειόκαινο και μετά η κρυσταλλοειδής βάση των νησιών, η οποία αποτελείται από διάφορα είδη πετρωμάτων (διορίτες, γρανίτες, χαλαζίτες, σερπεντίτες κ.ά.), έγινε αντικείμενο αλλεπάλληλων ηπειρογενετικών δονήσεων που συνέβησαν βαθμιαία σε διαφορετικές περιόδους, διαμόρφωσαν το αρχιπέλαγος και σχημάτισαν υποβρύχια και μη ηφαίστεια. Υπάρχουν πολλά ηφαίστεια στο Β., αν και ενεργά είναι μόνο τρία: το Μπένμποου στο νησί Άμπριμ, το Ιάχουε στο Τάνα και το ηφαίστειο του Λοπέβι με μακροχρόνιες περιόδους αδράνειας. Η υψηλότερη οροσειρά του Β. βρίσκεται στο νησί Εσπίριτου Σάντο, με κορυφή την Ταμπουεμασάνα (1.877 μ.). 
Το κλίμα είναι τροπικό θαλάσσιο, ζεστό και βροχερό. Οι αληγείς άνεμοι πνέουν από τα Ν, είναι μέτριοι και διαρκείς και φέρνουν αίθριο καιρό. Από τον Νοέμβριο έως τον Απρίλιο οι άνεμοι εξασθενούν και έτσι επακολουθούν περίοδοι νηνεμίας που τις διαδέχονται σφοδρές βροχές και τροπικοί κυκλώνες, οι οποίοι προξενούν μεγάλες καταστροφές. 
Λόγω του βροχερού και υγρού κλίματος, το έδαφος είναι καλυμμένο με πλούσια υποτροπική βλάστηση, ενώ γενικότερα τα νησιά είναι δασώδη. Η μέση ετήσια θερμοκρασία είναι 25°C.

Πληθυσμός
Το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού (ο οποίος είναι από τους λιγότερο εξευρωπαϊσμένους του Ειρηνικού) είναι Μελανήσιοι, ενώ οι Ευρωπαίοι είναι λίγες χιλιάδες. Υπάρχουν επίσης μερικοί Ινδοκινέζοι, ενώ οι Πολυνήσιοι είναι δύσκολο να μετρηθούν γιατί έχουν διασταυρωθεί με τους Mελανήσιους. Δεν είναι ακριβώς γνωστό πόσοι ήταν πριν από την έλευση των Ευρωπαίων, αλλά φαίνεται ότι έφταναν τους 500.000. Όταν όμως άρχισε ο αποικισμός των λευκών, τουλάχιστον μέχρι το 1920, μειώθηκε πολύ ο πληθυσμός από τις διάφορες ενδημικές αρρώστιες και τους εργάτες που έστελναν στις φυτείες του ζαχαροκάλαμου στην Κουίνσλαντ. Λευκοί και αυτόχθονες ζουν κατά μήκος των καλλιεργημένων και εύφορων ακτών. Κοντά στις ακτές έμεναν και οι πρώτοι κάτοικοι οι οποίοι, με την άφιξη των λευκών, ιδίως των ιεραποστόλων που έφτασαν πρώτοι (Βρετανοί πρεσβυτεριανοί και Γάλλοι καθολικοί), αποσύρθηκαν στο εσωτερικό του νησιού και μετά ξαναγύρισαν κοντά στους Ευρωπαίους, για να βρουν καλύτερες συνθήκες ζωής. Επίσης πολυάριθμοι είναι και οι αυτόχθονες που ζουν στο εσωτερικό των μεγαλύτερων νησιών και τους οποίους οι Βρετανοί αποκαλούσαν χλευαστικά μπους-μεν (αγγλ. bush-men = άνθρωποι των δασών), ενώ αντίθετα τους άλλους τους αποκαλούσαν σολτ γουότερ-μεν (αγγλ. salt-water-men = άνθρωποι του αλμυρού νερού, δηλαδή της θάλασσας). 
Η μέση πυκνότητα στη χώρα είναι 16,62 κάτ. ανά τ. χλμ. 0 ετήσιος ρυθμός αύξησης του πληθυσμού είναι 1,57% (2004) και το προσδόκιμο ζωής 62,1 χρόνια, σύμφωνα με εκτίμηση του 2004 (60,64 για τους άντρες και 63,3 για τις γυναίκες).
Τα κυριότερα αστικά κέντρα είναι η πρωτεύουσα Πορτ-Βίλα (29.356 κάτ. το 1999), χτισμένη μέσα σε έναν πλατύ κόλπο στο νοτιοδυτικό τμήμα του νησιού Εφατέ, και η Λουγκανβίλ (10.738 κάτ. το 1999), στο νοτιοανατολικό τμήμα του Εσπίριτου Σάντο. Και οι δύο πόλεις είναι λιμάνια, όπου συγκεντρώνεται η εμπορική δραστηριότητα της χώρας.

Οικονομία 
Τα τελευταία χρόνια, η οικονομία της χώρας στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στον τουρισμό και στα έσοδα από τη δραστηριοποίηση υπεράκτιων εταιρειών, καθώς επίσης τραπεζικών και ασφαλιστικών οργανισμών, ενώ έως πρόσφατα αντιμετώπιζε προβλήματα γιατί βασιζόταν στη μικρής κλίμακας γεωργική παραγωγή (κυρίως κόπρας και κακάο). Το ΑΕΠ φτάνει τα 563 εκατ. δολ. ΗΠΑ και η μέση κατά κεφαλήν αγοραστική δύναμη τα 2.900 δολ. (2002). Ο πληθωρισμός υπολογίστηκε σε 2% το 2002, ενώ επίσημα στοιχεία για την ανεργία δεν υπάρχουν. Με τη γεωργία (κυρίως), την κτηνοτροφία και την αλιεία ασχολείται περίπου το 65% του ενεργού πληθυσμού. Σημαντική είναι και η συνεισφορά της υλοτομίας. Με τη βιομηχανία (κονσερβοποιΐα και κατάψυξη τροφίμων) και τον ορυκτό πλούτο ασχολείται το 5%. Μεγάλο μέρος του πληθυσμού απασχολείται επίσης στον τομέα των υπηρεσιών (περίπου 30%), και ιδιαίτερα στον τουρισμό, ο οποίος είναι μια διαρκώς αναπτυσσόμενη πηγή εισροής συναλλάγματος. Επίσης, το Β. είναι χώρα με σημαία ευκαιρίας για πολλούς εφοπλιστές. 
Υπάρχει οδικό δίκτυο (1.130 χλμ.), αλλά οι συγκοινωνίες είναι κυρίως θαλάσσιες ή αεροπορικές. Στα κυριότερα λιμάνια, Πορτ-Βίλα και Λουγκανβίλ, τα πλοία πηγαινοέρχονται από την Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία, την Ιαπωνία και από τα άλλα αρχιπελάγη των Φίτζι και του Σολομώντα. Τα κύρια αεροδρόμια είναι το Μπάουερ Φιλντ στο νησί Εφατέ και το Πεκόα στο Εσπίριτου Σάντο. Η εσωτερική αεροπορική συγκοινωνία διεξάγεται από την Air Melanesia.
Νομισματική μονάδα του κράτους είναι το βατού (1 ευρώ = 138,4 βατού το 2004). Ιδιαίτερα ανεπτυγμένος είναι ο τραπεζικός τομέας, καθώς λειτουργούν υποκαταστήματα από πολλές διεθνείς τράπεζες όπως η Τράπεζα της Ινδοκίνας, η βρετανική Barclays, η Εθνική Τράπεζα Αυστραλίας κ.ά.Τουριστικό κατάλυμα σε νησάκι του Βανουάτου, με το παραδοσιακό σχήμα των σπιτιών.
Χαρτονόμισμα των 1.000 βατού, που εκδόθηκε στο Βανουάτου το 1993.


Ιστορία
Η περίοδος της αποικιοκρατίας. Το αρχιπέλαγος ανακαλύφθηκε το 1606 από τον Πορτογάλο θαλασσοπόρο Πέντρο ντε Κεϊρός, ο οποίος το ονόμασε Αυστραλία του Εσπίριτου Σάντο (δηλαδή του Αγίου Πνεύματος). Εκατόν πενήντα χρόνια αργότερα, το 1768, ο Γάλλος Λουί Aντουάν ντε Mπουγκενβίλ ονόμασε τα νησιά Μεγάλες Κυκλάδες και τέλος, το 1774, ο Τζέιμς Κουκ τους έδωσε την ονομασία Νέες Εβρίδες, η οποία επικράτησε για τους δύο επόμενους αιώνες. Τον 19ο αι. γνώρισε μεγάλη άνθηση το εμπόριο σκλάβων μεταξύ των μελανησιακών φυλών του αρχιπελάγους, τους οποίους έστελναν στις φυτείες της Αυστραλίας και στα νησιά της Ωκεανίας, που ήταν ήδη αποικίες. Το δουλεμπόριο, οι διάφορες αρρώστιες που έφεραν αργότερα οι λευκοί και ο αλκοολισμός μείωσαν σταδιακά τον γηγενή πληθυσμό, ο οποίος κατοικούσε στα νησιά αυτά από την 6η χιλιετία π.Χ. Οι προσπάθειες διείσδυσης της Γαλλίας στην Ωκεανία, κατά το δεύτερο μισό του 19ου αι., προκάλεσαν δυσπιστία και ανησυχίες, όχι τόσο στη Μεγάλη Βρετανία όσο στην Αυστραλία και στη Νέα Ζηλανδία, οι οποίες άρχισαν να πιέζουν την κυβέρνηση του Λονδίνου να εγκαταλείψει την αδέσμευτη πολιτική της. Το 1878 η Γαλλία και η Μεγάλη Βρετανία συμφώνησαν να σεβαστούν αμοιβαία την κυριαρχία στο αρχιπέλαγος, αλλά οι φόβοι της Αυστραλίας επανήλθαν πιο ζωηροί, ιδίως μετά την ίδρυση της Καληδονιακής Εταιρείας των Νέων Εβρίδων (1882) και τις πρώτες απόπειρες των Γάλλων για αποικισμό (1883). Έπειτα από πολλές προσπάθειες, οι κυβερνήσεις του Λονδίνου και του Παρισιού υπέγραψαν μια σύμβαση, στις 16 Νοεμβρίου 1887, η οποία αποτέλεσε την αρχή της λεγόμενης αγγλογαλλικής συγκυριαρχίας στις Νέες Εβρίδες. Η σύμβαση όμως αποδείχτηκε αρκετά ελλιπής, γι’ αυτό υπογράφηκε νέα, στις 20 Οκτωβρίου 1914, η οποία αντικαταστάθηκε μέσα στον ίδιο χρόνο με ένα πρωτόκολλο το οποίο επικυρώθηκε μόλις το 1922 και ρύθμισε από τότε τη ζωή στη χώρα. Από το 1978 άρχισε να εφαρμόζεται μια μορφή αυτοδιοίκησης, προκειμένου να αντικατασταθεί η αγγλογαλλική διοίκηση. 
Από την ανεξαρτησία μέχρι σήμερα. Η Δημοκρατία του Β. (όπως ονομάστηκε το νέο κράτος) έγινε ανεξάρτητη στις 30 Ιουλίου του 1980, ενώ λίγους μήνες νωρίτερα είχε αναπτυχθεί ένα αυτονομιστικό κίνημα στο νησί Εσπίριτου Σάντο, το οποίο υποκίνησαν οι Γάλλοι ως αντίδραση για την αντιγαλλική πολιτική του Κόμματος της Πατρίδας (VP) που οδήγησε τη χώρα στην ανεξαρτησία. Ο αγγλογαλλικός ανταγωνισμός για την επιρροή στο Β. συνεχίστηκε και τα επόμενα χρόνια. Το VP, που κυβέρνησε τη χώρα για μία δεκαετία, συνταράχθηκε αρκετές φορές από εσωκομματικές συγκρούσεις, με κυρίαρχες προσωπικότητες τον πρόεδρο Σοκομάνου και τον γενικό γραμματέα του κόμματος Μπάρακ Σόουπ. Τις εκλογές του 1991 κέρδισε η αντιπολιτευόμενη Ένωση Μετριοπαθών Κομμάτων UMP, συμμαχώντας με το Εθνικό Ενωμένο Κόμμα (NUP), και την πρωθυπουργία ανέλαβε ο Μαξίμ Καρλότ. 
Το 1990, το 1992 και το 1994 (ανά διετία δηλαδή), η χώρα συγκλονίστηκε από ισχυρούς σεισμούς, εντάσεως από 6,8 έως 7,1 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ. Τη δεκαετία αυτή η χώρα επέδειξε μια φιλογαλλική στροφή που έφτασε μάλιστα σε σημείο να αποδεχτεί τις πυρηνικές δοκιμές της Γαλλίας στον νότιο Ειρηνικό. Παράλληλα, η νέα δημοκρατία του Β. κλονιζόταν από διακομματικές διαμάχες και ανταλλαγές κατηγοριών για εθνική μειοδοσία. Τον Οκτώβριο του 1996, ένα στρατιωτικό κίνημα, υποκινημένο από οικονομικούς λόγους, ανέτρεψε για λίγες ώρες τον πρόεδρο της χώρας Ζαν-Μαρί Λεγιέ, τον οποίο μάλιστα συνέλαβε στην Πορτ-Βίλα και τον οδήγησε στο γειτονικό Εσπιρίτου Σάντο, όπου συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό Μπάρακ Σόουπ. Οι δύο άντρες επέστρεψαν μαζί στην πρωτεύουσα και η κρίση εκτονώθηκε. Μετά από νέες εκλογές το 1998 πρωθυπουργός ανέλαβε ο Ντόναλντ Καλπόκας, αλλά τον Νοέμβριο του 1999 υποχρεώθηκε σε παραίτηση και τον διαδέχτηκε ο Μπάρακ Σόουπ. Τον Μάρτιο του 1999 πρόεδρος εξελέγη ο Τζον Μπέρναρντ Μπάνι. Τον Νοέμβριο του ίδιου έτους η χώρα δοκιμάστηκε από νέο μεγάλο σεισμό, τον οποίο ακολούθησε κυκλώνας, με μεγάλες καταστροφές, ιδίως στο νησί Παντεκότ. Τον Απρίλιο του 2001 η κυβέρνηση του Σόουπ δεν έλαβε ψήφο εμπιστοσύνης στη βουλή και νέος πρωθυπουργός ανέλαβε ο Έντουαρντ Ναταπέι, ο οποίος εξελέγη και πάλι στη θέση αυτή κατά τις εκλογές του 2002. Την άνοιξη του 2004, ύστερα από τέσσερις γύρους ψηφοφορίας, εξελέγη πρόεδρος ο Άλφρεντ Μέιζινγκ Νάλο, ο οποίος ωστόσο παύθηκε, καθώς η εκλογή του θεωρήθηκε άκυρη. Καθήκοντα προέδρου ανέλαβε προσωρινά ο Ρότζερ Αμπιούτ. Στις έκτακτες βουλευτικές εκλογές που έγιναν τον Μάιο του 2004 ο συνασπισμός που στήριζε τον Ναταπέι έχασε την κυβερνητική πλειοψηφία. Προκηρύχθηκαν εκλογές οι οποίες έγιναν τον Ιούλιο του ίδιου έτους. Η βουλή που ανέδειξαν, όπου κανένα κόμμα δεν διέθετε απόλυτη πλειοψηφία, εξέλεξε πρωθυπουργό τον Σερζ Βοχόρ.

Τέχνη
Από τη σημαντική αυτή ομάδα νησιών, μόνο τα μεγαλύτερα και όσα βρίσκονται προς τα Β (ιδίως τα νησιά Μαλέκουλα και Άμπριμ) διατήρησαν τη γηγενή καλλιτεχνική παράδοση. Στα υπόλοιπα, η επαφή με τους Ευρωπαίους επέφερε βαθμιαία την παρακμή. Η τέχνη των Μελανησίων, σε μια γη τόσο πλούσια αλλά και τόσο βίαιη, είναι στενά συνδεδεμένη με τις θρησκευτικές και κοινωνικές τελετές, που αποτελούν τη βάση μιας κοινωνίας αυστηρά χωρισμένης σε φατρίες (φυλές). 
Οι μάσκες και τα μνημειώδη τύμπανα, φτιαγμένα από διάφορα υλικά, είναι οι πιο συνηθισμένες λαξευμένες μορφές. Στη γλυπτική χρησιμοποιούν το ξύλο και τον κορμό της δενδρώδους φτέρης που είναι γεμάτος σκληρές, μπλεγμένες βελόνες και δεν μπορεί να χαραχθεί, γι’ αυτό τον επικαλύπτουν με μια ειδική ύλη για να τον ζωγραφίσουν. Επικρατεί η ανθρώπινη μορφή, με υπερβολικά τριγωνικό πρόσωπο, στατικά χαρακτηριστικά, συχνά με μικρά άκρα, ολοστρόγγυλα ή κολλημένα στον κορμό και με ύψος από ένα έως τρία μέτρα ή και περισσότερο.
Οι μάσκες και τα κεφάλια κατασκευάζονται από δενδρώδη φτέρη, από τυλιγμένα φύλλα, ινδικές καρύδες ή άλλα φρούτα, μαλακό ξύλο ή ακόμη και από κρανία. Οι μάσκες συνήθως έχουν κωνικό σχήμα και είναι σκεπασμένες με πυκνό ιστό αράχνης πλασμένο με άργιλο, ζωγραφισμένες με ζωηρά χρώματα και στολισμένες με φτερά, μαλλιά και δόντια γουρουνιών. Επίσης, μαλακά υλικά χρησιμοποιούνται για την κατασκευή ανδρείκελων σε φυσικό μέγεθος που επικαλύπτονται με άργιλο και ζωγραφίζονται με ζωηρά χρώματα από φυσικές ουσίες (ροζ, κεραμιδί, ανοιχτό πράσινο, μαύρο, μπλε και λευκό). Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα γιγαντιαία τύμπανα του Άμπριμ· αυτά είναι κοίλοι κορμοί ύψους αρκετών μέτρων, αυλακωμένοι κάθετα από μια μακριά σχισμή, οι οποίοι, στα Β του νησιού, φέρουν και ένα μεγάλο κεφάλι σε σχήμα μισοφέγγαρου.Ξύλινα ζωγραφισμένα γλυπτά από το Βανουάτου (Μουσείο Αφρικανικής και Ωκεανικής Τέχνης, Παρίσι).


Έθιμα και παραδόσεις
Σε ορισμένα νησιά του Β., κυρίως στα μεγαλύτερα που έχουν εξευρωπαϊστεί, παρατηρείται μια τάση απομάκρυνσης από τις παραδόσεις, ενώ σε άλλα, ιδίως στα πιο απομακρυσμένα, μια προσκόλληση σε αυτές. Οι κάτοικοι της ενδοχώρας δεν θέλουν να διευρύνουν τις επαφές τους με αυτούς που τους ανάγκασαν να καταφύγουν στα δάση για να γλιτώσουν από τη στρατολόγηση για τις φυτείες των κατακτητών. Έτσι, προστατευμένοι μέσα στα απρόσιτα δάση τους, διατηρούν το παραδοσιακό κοινωνικό σύστημα, το οποίο βασίζεται σε μια ιεραρχία από βαθμούς και τίτλους για κάθε άντρα. Οι βαθμοί δεν είναι κληρονομικοί, αλλά αγοράζονται με ένα μοναδικό νόμισμα: τα γουρούνια. Ο αριθμός των γουρουνιών που έχει στην κατοχή του ένας άντρας, εκτός από την επιρροή και το κύρος που του προσθέτει, προσδιορίζει και τον αριθμό των γυναικών που θα πάρει, μια και η γυναίκα είναι εκείνη που τα περιποιείται. Για να ανέλθει κανείς στην ιεραρχία, πρέπει να παραχωρήσει ένα ζευγάρι μεγάλων ζώων στους ηλικιωμένους, ως αντάλλαγμα ενός ανώτερου τίτλου. Υπάρχει επίσης ένα σύστημα δανείων, για να μπορεί κανείς ακόμη και με λίγες γυναίκες και γουρούνια να εξασφαλίζει πάντα τα αναγκαία ζώα.
Τα γουρούνια είναι σημαντικά διότι αποτελούν την τροφή της οικογένειας, αλλά και επειδή χρησιμεύουν για τα συμπόσια που παραθέτει στους ομοίους του όποιος θέλει να ανέβει κοινωνικά. Με αυτόν τον τρόπο οι κατώτεροί του τον σέβονται για τη δύναμη που του αναγνωρίζουν και ο αρχηγός της περιφέρειάς του τού παραχωρεί δωρεάν τμήματα γης. Όταν πάρουν τον πρώτο βαθμό της ιεραρχίας, το φανγκτάσουμ, είναι υποχρεωμένοι να έχουν ξεχωριστή κουζίνα από τις γυναίκες και τα παιδιά και να τρώνε μόνο μαζί με αυτούς που έχουν τον ίδιο τίτλο. Αν πάρουν και άλλο ανώτερο βαθμό, δεν μπορούν καν να φάνε οποιοδήποτε φυτικό προϊόν που καλλιεργούν οι γυναίκες. Έτσι, με αυτά τα προνόμια-μειονεκτήματα φτάνουν στη θέση στην οποία ένας ηλικιωμένος που κατορθώνει να φτάσει στην κορυφή της ιεραρχίας (τη μάτζε, που αποτελείται συνήθως από 13 βαθμούς) πρέπει να βρει έναν νεότερό του, για να τον βοηθά να βρει φαγητό, αν δεν θέλει να παραβεί κανέναν κανόνα.
Κάθε τίτλος έχει και το σύμβολό του από το απλό φυτό σίκας, σε μια επίπεδη πέτρα ζωγραφισμένη με κόκκινους και μαύρους κύκλους, στο ξύλινο γλυπτό που έχει μορφή ανθρώπινου κεφαλιού και, τέλος, στο μαλ, που αντιστοιχεί στον 13ο βαθμό και είναι ένας στατικός ξύλινος αετός που τον τοποθετούν στην κορυφή της καλύβας. Ο αρχηγός δεν θεωρείται ότι διαθέτει μαγικές δυνάμεις και εξουσίες προς τα άτομα της φυλής του, παρά μόνο ότι έχει την ευθύνη να διοικεί σωστά. Κάθε οικογένεια, εκτός από μερικές κοινές εξευμενιστικές τελετές, πραγματοποιεί και τις δικές της προσωπικές μαγικές τελετουργίες για να εξασφαλίσει τον πολλαπλασιασμό ζώων ή φυτών ή την εύνοια μιας φυσικής δύναμης, που κατά την παράδοση υπήρξαν γενάρχες των προγόνων της. Χωρίζουν δηλαδή το σύμπαν λεπτομερώς σε κατηγορίες (νάφλακ)· έτσι, κάθε οικογένεια έχει τη δική της και ο γάμος δεν μπορεί να γίνει μεταξύ δύο ατόμων που ανήκουν στο ίδιο νάφλακ.Η κοινωνική δομή στο Βανουάτου διατηρεί στο ακέραιο τα παραδοσιακά έθιμα, που έχουν αποτελέσει αντικείμενο μελέτης των δυτικών ανθρωπολόγων.

Ο ελληνισμός στο Βανουάτου
Στο Β. δεν έχει αναφερθεί η παρουσία Ελλήνων. Υπάρχει όμως ένα ελληνικό πλοίο με τη σημαία αυτού του κράτους, σύμφωνα με στοιχεία του 2000.
Read 364 times

Latest from