Δευτέρα, 05 Μαρτίου 2012 14:28

σεισμογράφος

Written by
Rate this item
(0 votes)
σεισμογράφος (Σεισμολ.). Συσκευή που χρησιμοποιείται για να καταγράφει την ώρα, τη διάρκεια, το εύρος και τα κύρια χαρακτηριστικά των κινήσεων ενός σημείου του γήινου φλοιού κατά τους σεισμούς. Οι σ. είναι συσκευές που βασίζονται στην αρχή της αδράνειας. Διατηρούνται σε ισορροπία με κάποιο ελαστικό σύστημα και μπορούν να τεθούν σε κίνηση από αρκετά ασθενείς δονήσεις. Κάθε μετάθεση του υπόβαθρου, πάνω στο οποίο έχει τοποθετηθεί το όργανο, εκδηλώνεται με αλλαγή της θέσης της μάζας, σε σχέση με το υπόβαθρο αυτό. Οι παρεκκλίσεις που σημειώνονται καταγράφονται πάνω σε κύλινδρο, που κινείται με ωρολογιακό μηχανισμό, χάρη σε μια γραφίδα, η οποία αφήνει ένα λεπτό σημάδι πάνω σε αιθαλωμένο χαρτί. Σήμερα χρησιμοποιείται για την καταγραφή και ειδική φωτογραφική μέθοδος. Υπάρχει επίσης η δυνατότητα, με κατάλληλο μηχανισμό, να καταγράφονται σε μεγέθυνση οι δονήσεις, είτε με ειδικές μετατροπές στις μηχανικές ή οπτικές μεταδόσεις, είτε με ηλεκτρονική ενίσχυση του σεισμογράφου, είτε με χρήση μεθόδων ηλεκτρομαγνητικής ενίσχυσης. Ανάλογα με τη διάταξη και την εξάρτηση της κινητής μάζας, ο σ. γίνεται ευαίσθητος σε ορισμένη συνιστώσα της κίνησης του εδάφους. Ο σ. συνίσταται από δύο βασικά μέρη: έναν δείκτη, που αποτελείται από μια αιωρούμενη μάζα (εκκρεμές), που βρίσκεται σε σχεδόν απόλυτη ηρεμία όταν το έδαφος αρχίζει να δονείται, και ένα καταγραφικό μηχάνημα, μηχανικής, οπτικής και ηλεκτρικής φύσης, που συνδέεται με την αιωρούμενη μάζα και χαράσσει την κίνησή της σε σχέση με την κίνηση του εδάφους, κατά τις θεμελιώδεις οριζόντιες συνιστώσες και την κατακόρυφο (Ζ). Όταν η σεισμική δόνηση φτάσει στον σ., θέτει σε κίνηση τον άξονα αιώρησης του εκκρεμούς, που συνδέεται με το έδαφος, έτσι ώστε η μάζα να μετατοπίζεται σε νέα θέση ισορροπίας, η οποία επιτυγχάνεται ύστερα από μια σειρά αιωρήσεων. Γι’ αυτό τον λόγο, άλλωστε, είναι απαραίτητο να χρησιμοποιούνται ρυθμιστές για την απόσβεση της περιοδικότητας των αιωρήσεων του οργάνου. Αν είναι γνωστή η τιμή της στατικής μεγέθυνσης του σ., δηλαδή πόσες φορές μεγαλύτερη καταγράφεται στο σεισμόγραμμα η μετατόπιση της αιωρούμενης μάζας, είναι δυνατόν να υπολογιστεί ευκολότατα η πραγματική δόνηση του εδάφους.
Στους μηχανικούς σ., μια ελαφρότατη μεταλλική γραφίδα, συνδεδεμένη με την αιωρούμενη μάζα, καταγράφει την κίνηση στο αιθαλωμένο χαρτί, που μετακινείται επάνω σε ένα περιστρεφόμενο τύμπανο. Η αιωρούμενη μάζα πρέπει να έχει βάρος 50-1.000 κιλά, ώστε η μετακίνηση της γραφίδας που προκαλείται από τη δύναμη αδρανείας της μάζας να υπερνικήσει τις τριβές του συστήματος.
Στους σ. οπτικής μεθόδου, ένα μικρό κάτοπτρο βρίσκεται στερεωμένο στην αιωρούμενη μάζα· στην περίπτωση αυτή είναι μικρότερου βάρους (σε ορισμένους τύπους 1 κιλού), επάνω στο οποίο προσπίπτει μια λεπτή φωτεινή δέσμη η οποία καθώς ανακλάται, προσβάλλει ένα φωτοευαίσθητο χαρτί.
Στους ηλεκτρομαγνητικούς σ. (τύπου Γκαλιτζίν), μια αιωρούμενη μάζα βάρους 1-20 κιλών φέρει ένα κινητό, ως προς έναν μαγνήτη, πηνίο, έτσι ώστε να γεννιέται στο πηνίο επαγωγικό ρεύμα, που αποστέλλεται ακολούθως σε ένα σύστημα καταγραφής των αιωρήσεων με γαλβανόμετρο, όπου και πραγματοποιείται η φωτογραφική καταγραφή τους.
Ένας πλήρως οργανωμένος σεισμολογικός σταθμός πρέπει να έχει τρεις σ., που να καταγράφουν χωριστά τις σεισμικές δονήσεις, κατά τις τρεις θεμελιώδεις συνιστώσες.
Read 716 times

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.