Δευτέρα, 05 Μαρτίου 2012 13:08

Σαγκάλ, Μαρκ

Written by
Rate this item
(0 votes)
Σαγκάλ, Μαρκ (Marc Chagall, Βιτέμπσκ, Ρωσία [σημερινή Λευκορωσία] 1887 – Σεν Πολ ντε Βανς, Γαλλία 1985). Γάλλος ζωγράφος, ρωσοεβραϊκής καταγωγής. Η καλλιτεχνική εκπαίδευση του Σ. άρχισε στο Βιτέμπσκ, στο εργαστήριο του ζωγράφου Γεχούντα Πεν, και συνεχίστηκε με τον Λέον Μπακστ στην Αγία Πετρούπολη, από το 1907 έως το 1910. Στην περίοδο αυτή ανήκει ο πίνακας Ο νεκρός άνθρωπος (1908). Η ανήσυχη και παρορμητική φύση του νεαρού Σ. ήρθε σε σύγκρουση με την ακαδημαϊκή εκπαίδευση· έτσι, το 1910 έφυγε για το Παρίσι και εγκαταστάθηκε στα περίχωρα της πόλης, στη συνοικία Λα Ρις (Κυψέλη), όπου συγκεντρώνονταν πρωτοποριακοί νέοι καλλιτέχνες. Έπειτα από τις πρώτες αντιφατικές εντυπώσεις και μια αρχικά αρνητική αντίδραση, βρήκε γρήγορα ένα δυνατό κίνητρο και παράδειγμα στους γαλλικούς πειραματισμούς της εποχής. Το Παρίσι ζούσε τότε μέσα σε ένα κλίμα έντονης καλλιτεχνικής ζύμωσης· από το 1905 οι φοβιστές είχαν φτάσει στο όραμα μιας καθαρής χρωματικής αφαίρεσης και στη συνέχεια ο Πάμπλο Πικάσο εγκαινίασε τον κυβισμό. Ο Σ. συναναστρεφόταν τους αντιπροσωπευτικότερους νέους καλλιτέχνες, από τον Ανρί Ματίς έως τον Πικάσο, από τον Ζορζ Μπρακ έως τον Αμεντέο Μοντιλιάνι, καθώς και τον Γκιγιόμ Απολινέρ· επίσης επισκεπτόταν συχνά το Λούβρο, όπου ανακάλυψε τόσο τους κλασικούς και όσο και τους ιμπρεσιονιστές. Μπροστά στα εξαιρετικά δείγματα του γαλλικού πολιτισμού, μέσα στο κλίμα ελευθερίας και αναζήτησης του Παρισιού της εποχής εκείνης, άρχισε να ωριμάζει όλο και περισσότερο μέσα του η διάθεση να αναπλάσει τις μορφές του πραγματικού, αλλά και του εσωτερικού κόσμου, με συναισθηματική κατεύθυνση. Εγκατέλειψε τότε τους σκοτεινούς τόνους της ρωσικής περιόδου και πλούτισε την παλέτα του με καθαρά και έντονα χρώματα· δέχτηκε έως έναν βαθμό την επίδραση του κυβισμού σε πίνακες όπως Εγώ και το χωριό μου (1911) ή Ο στρατιώτης που πίνει (1912-13), αλλά μόνο ως δυνατότητα να τονιστεί με τη γεωμετρία η δύναμη του αισθήματος ή για την ταυτόχρονη προβολή όλων των εικόνων μιας αναπόλησης. Το 1914 πραγματοποίησε έκθεση στην γκαλερί του κινήματος Der Sturm (Η θύελλα), στο Βερολίνο, προκαλώντας μεγάλη εντύπωση στους Γερμανούς εξπρεσιονιστές ομοτέχνους του. Στη συνέχεια επέστρεψε στη γενέτειρά του, Ρωσία, όπου οι επαναστατικές αρχές τον διόρισαν επίτροπο των καλών τεχνών, καθώς είχε εκφράσει τον ενθουσιασμό του για την Οκτωβριανή επανάσταση, και το 1919 πήγε στη Μόσχα όπου εργάστηκε ως σκηνογράφος του Εβραϊκού θεάτρου. Αφού συγκρούστηκε με τις αρχές, που είχαν αρχίσει να διάκεινται εχθρικά προς τα πρωτοποριακά κινήματα, επέστρεψε στο Παρίσι το 1922, όπου η ώριμη πια τέχνη του παραδόθηκε στη φωτεινότητα και στη χαρά του χρώματος σε μια σειρά από πίνακες, όπου το θέμα είναι συνήθως η αναπόληση, σε τόνο κάπως μελαγχολικού παραμυθιού της μακρινής πατρίδας και της νεανικής ηλικίας. Μετά το 1930 εικονογράφησε την Αγία Γραφή ύστερα από παραγγελία του εμπόρου έργων τέχνης Αμπρουάζ Βολάρ, με ένα αίσθημα γεμάτο θρησκευτική θέρμη και οίκτο για τον ανθρώπινο πόνο, που επρόκειτο να φτάσει στην αποκορύφωσή του με τις Σταυρώσεις και τα Μαρτύρια, τα οποία φιλοτέχνησε κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου πολέμου. Το 1941, για να αποφύγει τους διωγμούς ενάντια στους Εβραίους, κατέφυγε στις ΗΠΑ, όπου εργάστηκε, ανάμεσα σε άλλα, ως σκηνογράφος για πολλά έργα, όπως για το μπαλέτο Αλέκο του Πιοτρ Τσαϊκόφσκι (1942) και το Πουλί της Φωτιάς του Ιγκόρ Στραβίνσκι (1945). Το 1947 επέστρεψε στη Γαλλία. Από τα νεότερα έργα του είναι οι υαλογραφίες (βιτρό) για την εβραϊκή συναγωγή του Ιατρικού Κέντρου Χαντάσα στην Ιερουσαλήμ (ολοκληρώθηκαν το 1962) και για τη μητρόπολη του Μετς, η μεγάλη τοιχογραφία για την οροφή της Όπερας του Παρισιού, η διακόσμηση του νέου ισραηλινού κοινοβουλίου και της όπερας του Λίνκολν Σέντερ της Νέας Υόρκης.
Ο Σ., ενώ ενσωμάτωσε στο έργο του στοιχεία σχεδόν από όλα τα πρωτοποριακά καλλιτεχνικά κινήματα των αρχών του 20ού αι. (κυβισμό, εξπρεσιονισμό, αφαίρεση κ.ά.), διατήρησε ένα απόλυτα προσωπικό και άμεσα αναγνωρίσιμο ύφος και μια θεματολογία, όπου το στοιχείο του ονείρου και της αναπόλησης αποτελούν την ίδια την πραγματικότητα. Το 1977 τιμήθηκε με τον Γαλλικό μεγαλόσταυρο της Λεγεώνας της Τιμής, ενώ πίνακές του βρίσκονται σε διάφορα μουσεία του κόσμου.
Read 251 times

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.