Δευτέρα, 05 Μαρτίου 2012 01:50

πύργος

Written by
Rate this item
(0 votes)
πύργος (Αρχιτ.). Κτίριο ή κτίσμα στο οποίο υπερέχει χαρακτηριστικά η διάσταση του ύψους και το οποίο, συγχρόνως, έχει έναν γενικά κλειστό, αυστηρό και έντονα αμυντικό χαρακτήρα. Αυτή η μορφή κτιρίου, ή κατασκευής γενικότερα, έχει χρησιμοποιηθεί σε πολλές και διαφορετικές περιπτώσεις. Π. κατασκευάζονταν κατά μήκος των τειχών των φρουρίων, ήδη από την αρχαιότητα· ήταν συνήθως τετραγωνικής κάτοψης και προεξείχαν από τα τείχη, έτσι ώστε να επιτηρούν και να πλαγιοβάλλουν τα μεταπύργια διαστήματα. Γενικά, οι π. αποτελούσαν αναπόσπαστα και χαρακτηριστικά μέρη των κάστρων, σε κάθε εποχή (βλ. λ. κάστρο). Π. όμως κατασκευάστηκαν και μεμονωμένοι, τόσο κατά την αρχαιότητα όσο και στις μεταγενέστερες εποχές, για λόγους αμυντικούς, ως μικρά οχυρά, ως παρατηρητήρια ή ως φρυκτωρίες. Τέτοιοι αρχαίοι ελληνικοί π. σώζονται στα νησιά του Αιγαίου και στη Μακεδονία, ενώ π. της φραγκοκρατίας και μεταγενέστεροι σώζονται στην Αττική, στη Βοιωτία και στην Εύβοια. Πρόκειται για κτίσματα τετραγωνικής ή ορθογωνικής κάτοψης, με τρεις ή και τέσσερις ορόφους και ελάχιστα ανοίγματα· η τοποθέτησή τους σε κορυφές λόφων και η γενική διάταξή τους μέσα στον χώρο γεννούν τη σκέψη ότι απάρτιζαν πραγματικά ένα υποτυπώδες αλλά αποτελεσματικό τηλεπικοινωνιακό δίκτυο.
Είναι, εξάλλου, αναμφισβήτητο ότι από τη βασική μορφή του π. και τις διαφορετικές δυνατότητες που ενυπάρχουν σε αυτή –παρατηρητήριο, αμυντικό στήριγμα, φάρος– προέκυψε η μορφή ενός άλλου ευρύτατα διαδεδομένου αρχιτεκτονικού έργου, του πυργοειδούς καμπαναριού, που τόσο στη Δύση όσο και στην Ελλάδα επαναλήφθηκε αμέτρητες φορές και έδωσε εξαιρετικά, από κάθε άποψη, έργα (βλ. λ. καμπαναριό). Επίσης, ο μιναρές (βλ. λ.), το αντίστοιχο δηλαδή προς το χριστιανικό καμπαναριό συμπλήρωμα του ισλαμικού τζαμιού, είναι ένας ειδικής χρήσης π.
Ο αμυντικός γενικά χαρακτήρας του π. και τα πλεονεκτήματα που παρέχει στον αμυνόμενο συνετέλεσαν, όπως ήταν φυσικό, στο να χρησιμοποιηθεί και ως κατοικία. Έτσι δημιουργήθηκε ο τύπος της οχυρής κατοικίας-κάστρου του Μεσαίωνα, που συναντάται κυρίως στη δυτική Ευρώπη, αλλά και άλλοι τύποι, που συχνά συναντώνται στην Ελλάδα. Από τις πιο ενδιαφέρουσες κατηγορίες των τελευταίων αυτών π. αξίζει να αναφερθούν οι π. της Νάξου και τα πυργόσπιτα της Μάνης (βλ. λ. Μάνη). Κατοικίες εξάλλου πυργοειδούς μορφής υπάρχουν και σε πολλές άλλες ελληνικές περιοχές, όπως στην Ήπειρο, στο Πήλιο, στη Χίο κ.α. Π. υπάρχουν επίσης, και μάλιστα με επιβλητικές διαστάσεις πολλές φορές, στις ελληνικές μονές. Τα σημαντικότερα παραδείγματα βρίσκονται στις μεγάλες μονές του Αγίου Όρους. Αλλά και σε πολύ μικρότερα μοναστήρια μπορεί να εντοπιστεί ένας π., όπως ο κυκλικός π. που σώζεται στο μοναστήρι του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, στους πρόποδες του Υμηττού. Αξίζει να αναφερθούν τέλος οι επιβλητικοί π.-νεώρια των μονών του Αγίου Όρους και οι γνωστοί αρσανάδες ή ταρσανάδες, που χρησίμευαν για τη ναυπήγηση και τη φύλαξη των ιδιόκτητων πλοίων τους (βλ. λ. Άγιον Όρος). Οι δύο πύργοι της εισόδου στο κάστρο Γουίντσορ της Μεγάλης Βρετανίας (φωτ. ΑΠΕ).Χαρακτηριστικό πυργόσπιτο στη Μάνη.Ο πύργος της μονής των Ιβήρων στο Άγιον Όρος.
Read 257 times

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.