Πέμπτη, 01 Μαρτίου 2012 15:06

Μ, μ

Written by
Rate this item
(0 votes)
Μ, μ. Το δωδέκατο γράμμα του ελληνικού και του λατινικού αλφαβήτου (μι, αρχαίο ελληνικό μυ κατά το επόμενο νυ, και μω κατά το ρω). Προέρχεται από το σημιτικό ή που παρίστανε τον φθόγγο mem (= νερό), ο οποίος είχε την ίδια φωνητική αξία με το ελληνικό μ. Στα αρχαιότερα αλφάβητα Θήρας, Αττικής και Κορίνθου τα σχήματα του μ ήταν αντίστοιχα , , . Στην Κρήτη είχε το σχήμα και στη Χαλκίδα . Άλλες παραστάσεις του μ ήταν: , (Κόρινθος, Κέρκυρα, Μήλος, Νάξος), , (Κρήτη, Μήλος), (Κύμη Ευβοίας), (Αττική, Βοιωτία, Εύβοια). Στην Ιωνία είχε το σχήμα , στο λυδικό αλφάβητο και στο ετρουσκικό . Από το ετρουσκικό προήλθε το αρχαϊκό λατινικό και το κλασικό Μ που υπάρχει σήμερα στις νεολατινικές και σε άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες. Από φωνητική άποψη το μ είναι ημίφωνος φθόγγος, ένρινος, ηχηρός και συνεχής. Παράγεται όταν κατεβεί το υπερωικό ιστίο και αποκλείσει την από το στόμα έξοδο του αέρα, ο οποίος έτσι βγαίνει από τη ρινική κοιλότητα, που χρησιμεύει ως αντηχητικός χώρος, με ταυτόχρονη σύμμειξη των χειλιών. Γι’ αυτό το μ ονομάζεται ένρινος χειλικός φθόγγος, σε αντιδιαστολή προς το ν, που ονομάζεται ένρινος φατνιακός. Το αρχαίο ελληνικό μ προέρχεται από τα m,, της ινδοευρωπαϊκής μητέρας-γλώσσας: ινδοευρωπαϊκό domos, smos, dmtos, ελληνικό δόμος, αμός, δματός. Υστερογενές μ αναπτύχθηκε στην ελληνική από ατελή αφομοίωση του χειλικού β (= b) προς επόμενο ν, καθώς και από τροπή του ν σε μ πριν από χειλικά ή μ: σέβας, σεβνός > σεμνός, συν-βάλλω > συμβάλλων, εν-μένω > εμμένω. Επίσης μ προέκυψε από αφομοίωση χειλικού προς επόμενο μ: γεγραφ-μένος > γεγραμμένος. Το τελικό μ τράπηκε ήδη στους χρόνους της προϊστορικής ελληνικής κοινής σε ν: χιωμ > χιων, χθωμ > χθων. Πριν από οδοντικό ή σ καθώς και πριν από ημίφωνο j τρέπεται σε ν: βρέ-μω, βρομ-τα > βροντή, εμς > ενς > εισ, κομjς > κοινός. Το μ ως πρώτο στοιχείο συμφωνικού συμπλέγματος είχε ασθενή προφορά και γι’ αυτό πολλές φορές παραλείπονται στη γραφή: νυφε (= νύμφη, Αττική). Το ίδιο παρατηρείται και στη νέα ελληνική, όπου το σύμπλεγμα μφ έχει γενικά απλοποιηθεί σε φ: νύφη, αφαλός (σε μερικά δωδεκανησιακά και κυπριακά ιδιώματα έγινε φφ), και το σύμπλεγμα μπ (= mb) προφέρεται κυρίως b: μπορώ, εμπόριο. Αντίθετα, το μ διατηρείται γενικά στην αρχή λέξης και μεταξύ φωνηέντων.
Read 514 times Last modified on Πέμπτη, 01 Μαρτίου 2012 15:06

More in this category: « Μυχός

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.