Τρίτη, 28 Φεβρουαρίου 2012 06:25

ιζηματογένεση

Written by
Rate this item
(0 votes)
ιζηματογένεση (Γεωλ.). Γεωλογικό φαινόμενο που χαρακτηρίζεται από τη συσσώρευση βιογενούς ή κλαστικού υλικού, το οποίο προέρχεται από την καταστροφή πετρωμάτων που προϋπάρχουν (αποσάθρωση) και από τον σχηματισμό πετρωμάτων που ονομάζονται γι’ αυτό τον λόγο ιζηματογενή. Το χαρακτηριστικό των ιζηματογενών πετρωμάτων είναι ότι περιέχουν συνήθως απολιθώματα, γεγονός που δεν συμβαίνει ποτέ στα εκρηξιγενή πετρώματα. Ανάλογα με το περιβάλλον όπου συμβαίνει η ι., τα ιζήματα ονομάζονται χερσαία, μεικτά, μεταβατικά ή θαλάσσια. Για να συμβεί η χερσαία ι. είναι απαραίτητο να υπάρξουν ιδιαίτερα ευνοϊκές συνθήκες, και πιο συγκεκριμένα, η καταβύθιση μιας αρκετά εκτεταμένης περιοχής σε συσχετισμό με ένα σύστημα ρηγμάτων, ώστε να δημιουργηθεί μια τεκτονική τάφρος ή φαινόμενα απόθεσης υλικών. Άλλοι παράγοντες που μπορεί να συμβάλλουν είναι οι παγετώνες, η επιφανειακή αλλοίωση των πετρωμάτων, η αιολική δράση και οι κλιματικοί παράγοντες. Οι χερσαίες φάσεις διακρίνονται σε διάφορους τύπους, ανάλογα με τον τόπο και τους παράγοντες που τις δημιουργούν: αλλουβιακές ή ποτάμιες, που συμβαίνουν όταν μειώνεται η μεταφορική ισχύς του ποταμού, οπότε τα υλικά που μεταφέρει συσσωρεύονται στα σημεία όπου η κλίση του εδάφους ελαττώνεται· λιμναίες, όταν η απόθεση των υλικών γίνεται μέσα σε λίμνες· μορενικές, όταν προέρχονται από την κίνηση των παγετώνων· αιολικές, όταν οφείλονται στη δράση του ανέμου· μετεωρικές, όταν προέρχονται από την αποσάθρωση των πετρωμάτων που προκαλούν τα μετεωρικά κατακρημνίσματα. Τα μεικτά ή μεταβατικά ιζήματα αποτίθενται κοντά στις εκβολές των ποταμών ή σε λιμνοθάλασσες. Έτσι, παρουσιάζουν μια μεταβατική κατάσταση μεταξύ χερσαίων και θαλάσσιων ιζημάτων, γιατί η θάλασσα επιδρά στην περιοχή απόθεσης των ιζημάτων, μέσω των παλιρροιών. Τα ιζήματα αυτά παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον για την παλαιογεωγραφική μελέτη μιας περιοχής.
Η θαλάσσια ι., που γίνεται δηλαδή σε θαλάσσιο περιβάλλον, προκαλεί ιζηματογενείς σχηματισμούς πολύ πιο σημαντικούς σε έκταση και πάχος και πολύ πιο διαδεδομένους από τους χερσαίους. Οι θαλάσσιοι ιζηματογενείς σχηματισμοί διακρίνονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες: στα κλαστικά ιζήματα, που αποτελούνται από στοιχεία πετρωμάτων που προϋπήρχαν, μεταφέρθηκαν από τους ποταμούς και αποτέθηκαν μέσα στη θάλασσα, όπου συγκολλήθηκαν με μια ορυκτή κόλλα (ασβεστολιθική ή άλλης φύσης ουσία)· στα οργανογενή ή βιογενή πετρώματα, που έχουν σχηματιστεί από ζωντανούς οργανισμούς, όπως ασβεστολιθικά φύκη, σπόγγους, κοράλλια κλπ., ή από τη συσσώρευση κελυφών ασπόνδυλων οργανισμών (τρηματοφόρα ραδιολάρια, μαλάκια κλπ.)· στα χημικά ιζήματα (πελαγικά πετρώματα), που σχηματίζονται στις βαθιές θάλασσες με τον διαχωρισμό των λεπτότατων μορίων που αιωρούνται ή με την καθίζηση των διαλυμένων ουσιών. Ανάλογα με το περιβάλλον της ι., διακρίνονται συνήθως οι ακόλουθες φάσεις θαλάσσιων ιζημάτων: παράκτια φάση, όταν τα ιζήματα έχουν αποτεθεί κατά μήκος των ακτών –στη ζώνη δηλαδή που υφίσταται την επίδραση της παλίρροιας– και αποτελούνται από κροκαλοπαγή, άμμους, ψαμμίτες και μαργαϊκές αργίλους· νηρεϊτική φάση, όταν τα ιζήματα αποτίθενται στη ζώνη του θαλάσσιου κύματος (κυματογενή) και αποτελούνται κυρίως από απολιθωματοφόρους ασβεστόλιθους (βάθος μέχρι 130 μ.), σχηματίζοντας μια ζώνη που συμπίπτει με την ηπειρωτική επιφάνεια· βαθύαλη φάση, όταν η απόθεση γίνεται σε θαλάσσιο βάθος 130-2.000 μ. και συμπίπτει με τις πλαγιές των ηπείρων· αβυσσική, όταν η απόθεση των ιζημάτων, που αποτελούνται από λεπτότατης μορφής υλικά, γίνεται σε βάθος από τουλάχιστον 2.000 μ. μέχρι 12.000 μ.
Τα κλαστικά ιζήματα που αποτίθενται στις πλαγιές των ηπείρων είναι συνήθως ασύνδετα και χαλαρά. Όσο πιο μεγάλες τιμές έχει η κλίση του εδάφους τόσο τα ιζήματα αυτά βρίσκονται σε μια ασταθή ισορροπία. Αρκεί μια απότομη αλλαγή των φυσικών συνθηκών του περιβάλλοντος (σεισμικές δονήσεις, ισχυρές παλίρροιες, τυφώνας κλπ.) για να προκληθεί μια υποθαλάσσια καθίζηση. Έτσι, δημιουργείται μια αναταραχή που δεν περιορίζεται στους πρόποδες των πλαγιών, αλλά έχει ως αποτέλεσμα τη μεταφορά των κλαστικών υλικών των ιζημάτων αυτών και τη δεύτερη εναπόθεσή τους, πολλές φορές σε αξιόλογες αποστάσεις. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται αναϊζηματογένεση.
Read 1385 times

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.