Τρίτη, 28 Φεβρουαρίου 2012 06:23

ιχνοστοιχεία

Written by
Rate this item
(0 votes)
ιχνοστοιχεία (Χημ.). Χημικά στοιχεία τα οποία είναι απαραίτητα στους ζωντανούς οργανισμούς σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις (ίχνη). Ο όρος χρησιμοποιείται επίσης για να δηλώσει έναν αριθμό χημικών στοιχείων που περιέχονται σε πολύ μικρές συγκεντρώσεις στα εδάφη, σε διάφορα πετρώματα και στο νερό, τα οποία αναφέρονται συνηθέστερα ως ολιγοστοιχεία. 
Τα ι. έχουν θεμελιώδη σημασία για τη φυσιολογική λειτουργία των φυτικών και ζωικών οργανισμών· ορισμένα από αυτά διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην επιτέλεση των βιοχημικών μεταβολικών διαδικασιών: μπορεί να αποτελούν συμπαράγοντες ενζυμικών συστημάτων (π.χ. χαλκός, ψευδάργυρος), καταλύτες βιοχημικών αντιδράσεων ή να συμμετέχουν στη δομή απαραίτητων βιολογικών μορίων, όπως οι ορμόνες (π.χ. ιώδιο, ως συστατικό της θυροξίνης) και οι βιταμίνες (π.χ. κοβάλτιο, ως συστατικό της βιταμίνης Β12). Εκτός από τα απαραίτητα ι., υπάρχουν και ορισμένα στοιχεία βλαβερά για τους οργανισμούς σε πολύ μικρές ποσότητες, με τα οποία ασχολείται η τοξικολογία· τα στοιχεία αυτά, όπως ο μόλυβδος, το βανάδιο και ο υδράργυρος, ελευθερώνονται στο περιβάλλον μέσω των βιομηχανικών και άλλων δραστηριοτήτων και προσλαμβάνονται από τους οργανισμούς. 
Δεν υπάρχουν ακριβή ποσοτικά κριτήρια για τη διάκριση των ι. από εκείνα που βρίσκονται σε μεγαλύτερες ποσότητες· ο σίδηρος, για παράδειγμα, ενώ αφθονεί στον ανθρώπινο οργανισμό και ιδιαίτερα στο αίμα, αναφέρεται ως ι. σε ορισμένα συγγράμματα. Η έλλειψη σημαντικών ι. από τον ανθρώπινο οργανισμό, όπως ο χαλκός, το ιώδιο, το μαγνήσιο, το βόριο, το κοβάλτιο, το μαγγάνιο, το μολυβδαίνιο και ο ψευδάργυρος, προκαλεί αναιμίες, δερματικές, νευρικές, πεπτικές και καρδιακές διαταραχές και ποικίλες άλλες δυσλειτουργίες· για τον λόγο αυτόν κυκλοφορούν ποικίλα φαρμακευτικά σκευάσματα, τα οποία συνήθως περιέχουν συνδυασμούς ι. Άλλα ι. που χρησιμοποιούνται στη θεραπευτική είναι το αργίλιο, το φθόριο, το λίθιο, το σελήνιο, το νικέλιο, το τιτάνιο κ.ά. Η φυσιολογία του οργανισμού μπορεί να διαταραχθεί εξαιτίας όχι μόνο της ανεπάρκειας, αλλά και της περίσσειας των ι. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το φθόριο, η έλλειψη του οποίου προκαλεί τερηδόνα, ενώ η περίσσειά του έχει ως αποτέλεσμα την εμφάνιση κηλίδων στα δόντια και παραμορφώσεων του σκελετού, κατάσταση γνωστή ως φθορίωση. Μικρές ποσότητες μαγγανίου διεγείρουν την αιματοποίηση και τις αντιδράσεις ανοσοποίησης, ενώ μεγαλύτερες ποσότητες τις καταστέλλουν.
Για τους ανθρώπους, κύρια πηγή ι. είναι οι τροφές, φυτικής και ζωικής προέλευσης· το νερό δεν καλύπτει παρά μόνο το 1-10% των ημερήσιων αναγκών σε απαραίτητα ι. και αποτελεί κύρια πηγή μόνο φθορίου και στροντίου. Η ποσότητα ορισμένων ι. στο σώμα αυξάνει με την ηλικία· η αύξηση αυτή είναι σχετικά γρήγορη κατά τη διάρκεια της περιόδου της ανάπτυξης και ενηλικίωσης και επιβραδύνεται ή σταματά σε ηλικία 20-25 χρόνων.
Read 433 times

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.