Τρίτη, 28 Φεβρουαρίου 2012 06:21

ιωνική φιλοσοφία

Written by
Rate this item
(0 votes)
ιωνική φιλοσοφία (Φιλοσ.). Η πρώτη αρχαιοελληνική φιλοσοφική σχολή, που αναπτύχθηκε στις ιωνικές αποικίες, κυρίως στη Μίλητο και στην Έφεσο, τις μεγαλύτερες εμπορικές και ναυτικές πόλεις του 7ου και 6ου αι. π.Χ. Με την ανάπτυξη του εμπορίου και της επικοινωνίας η ιωνική σοφία μεταφυτεύτηκε στην Αθήνα, στα Άβδηρα της Θράκης και στις αποικίες της δυτικής Ελλάδας, όπου δημιουργήθηκαν νέα κέντρα της φιλοσοφίας.
Η ι.φ. ήταν μια γενική θεωρία για τη φύση, που περιλάμβανε και τον άνθρωπο, γι’ αυτό και οι δημιουργοί της ονομάστηκαν φυσικοί. Δεν γινόταν ακόμα κανένας διαχωρισμός της φιλοσοφίας σε επιμέρους επιστημονικούς κλάδους ούτε αντιμετωπίστηκε το πρόβλημα του κύρους των αισθήσεων ή του λογικού του ανθρώπου ως πηγών γνώσης, δηλαδή το γνωσιολογικό πρόβλημα. Οι πρώτοι Μιλήσιοι σοφοί, Θαλής, Αναξίμανδρος, Αναξιμένης, που ονομάζονται και υλοζωιστές, είχαν κοινή την πίστη στην ενότητα και αυτοδυναμία της φύσης, ως ζωντανού οργανισμού, χωρίς παρέμβαση εξωφυσικών δυνάμεων. Η ενότητα αυτή αναγόταν σε ένα πρωταρχικό, σταθερό υλικό στοιχείο, που είχε τη δυνατότητα πολύμορφης μετάπλασης, ώστε να εξηγεί τη γένεση των πολλαπλών φυσικών όντων και φαινομένων του κόσμου, αν και παρέμενε η βάση της ενότητάς τους. Τέτοιο στοιχείο ήταν το νερό κατά τον Θαλή, το άπειρον κατά τον Αναξίμανδρο και ο αέρας κατά τον Αναξιμένη. Ο Ηράκλειτος ο Εφέσιος υποστήριξε αργότερα την ενότητα των αντιθέτων μέσα σε ένα διαρκές γίγνεσθαι, με φορέα της συνεχούς κίνησης ένα άλλο υλικό στοιχείο, τη φωτιά. Προέκταση της ι.φ. και του διαλόγου, ως προς τα προβλήματα που έθετε, μπορεί να θεωρηθεί η διδασκαλία του Παρμενίδη του Ελεάτη, διαμετρικά αντίθετη από του Ηράκλειτου, επειδή αμφισβητούσε τις αντιθέσεις και το γίγνεσθαι. Το ίδιο ισχύει και για τα συμβιβαστικά συστήματα του Εμπεδοκλή και του Αναξαγόρα, ο οποίος πρώτος εισήγαγε την έννοια του Νου ως ρυθμιστή της ενότητας και αρμονίας του κόσμου, χωρίς όμως να τοποθετείται έξω από τον κόσμο, ως εξωφυσική δύναμη: διατηρείται δηλαδή και πάλι το πνεύμα της ιωνικής παράδοσης. Στον πλατωνικό Φαίδωνα, μάλιστα, ο Σωκράτης παρουσιάζεται να λέει ότι ο Νους του Αναξαγόρα δεν παίζει τον τελεολογικό ρόλο που θα αντικαθιστούσε τις μηχανιστικές ερμηνείες. Με την ατομική θεωρία του Δημόκριτου, τέλος, επιχειρήθηκε ένας συμβιβασμός ανάμεσα στο σταθερό (άτομο) και στη μεταβολή (κίνηση ατόμων, πλοκή τους), στο πλήρες (ον) και στο κενό (μη ον). Ήδη όμως είχε ξεκινήσει ο διαχωρισμός των ειδικών επιστημών, όπως της ιατρικής και της ρητορικής, από τη φιλοσοφία, καθώς και η αντιμετώπιση, ύστερα από τόσες αντιμαχίες, του προβλήματος για την αντικειμενικότητα της γνώσης και την ίδια τη δυνατότητά της, δηλαδή του γνωσιολογικού προβλήματος και του προβλήματος του υποκειμενισμού (αυτά επρόκειτο να απασχολήσουν τους σοφιστές, τον Σωκράτη και τους μεταγενέστερους). Έτσι, η ι.φ. άνοιξε τον δρόμο στην αρχαία ελληνική και ευρύτερα στην ευρωπαϊκή φιλοσοφική σκέψη. Η ανάπτυξη της τεχνικής με το εμπόριο και τη βιοτεχνία στις ιωνικές πόλεις έπαιξε ασφαλώς βασικό ρόλο στην αντιμετώπιση επιστημονικών προβλημάτων χωρίς προσφυγή στον μύθο και στις θρησκευτικές ερμηνείες. Η εξέλιξη όμως και η επίδραση της ιωνικής σκέψης ξεπέρασε γρήγορα τις πρώτες αφετηρίες και αποτέλεσε το πρώτο συστηματικό όραμα του κόσμου με καθαρά λογικά κριτήρια.
Read 411 times

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.