Τρίτη, 28 Φεβρουαρίου 2012 04:18

γύρη

Written by
Rate this item
(0 votes)
γύρη (Βοτ.). Το σύνολο των πολυάριθμων μικρών κόκκων (γυρεόκοκκων ή μικροσπορίων) που περιέχονται μέσα στους γυρεόσακους (μικροσποριάγγεια) των σπερματοφύτων. Οι γυρεόκοκκοι αποτελούν αρχικό αναπτυξιακό στάδιο του αρσενικού γαμετοφύτου (μικρογαμετόφυτο) των ανώτερων φυτών. Ο σχηματισμός τους μέσα στους γυρεόσακους συντελείται με μια περίπλοκη διαδικασία που περιλαμβάνει μειωτικές διαιρέσεις των μικροσποριοκυττάρων. 
Ο γυρεόκοκκος των αγγειοσπέρμων αποτελείται από ένα τοίχωμα περίπλοκης κατασκευής, μέσα στο οποίο περικλείεται το κυτταρόπλασμα. Το τοίχωμα αυτό περιλαμβάνει δύο στρώματα, ένα εξωτερικό (εξίνη) που αποτελείται κυρίως από σποροπολενίνη, και ένα εσωτερικό, λεπτοφυές (ενδίνη) που αποτελείται από πηκτίνες και κυτταρίνη. Η εξίνη μπορεί να φέρει εξωτερικά άκανθες, φύματα ή άλλης μορφής εξαρτήματα, ανάλογα με το φυτικό είδος. Φέρει, επίσης, απάχυντες περιοχές με μορφή πόρων ή αυλάκων, που ονομάζονται διαφράγματα και εξυπηρετούν την ανταλλαγή αερίων και την έξοδο του γυρεοσωλήνα κατά τη βλάστηση του γυρεόκοκκου. Οι γυρεόκοκκοι που φέρουν αύλακες διακρίνονται σε μονοκολπικούς (μονοκοτυλήδονα) και τρικολπικούς (δικοτυλήδονα), ενώ στους πορώδεις αναπτύσσονται 1-30 πόροι. Μέσα στο κυτταρόπλασμα των γυρεοκόκκων βρίσκονται οι πυρήνες που συμβάλλουν στη γονιμοποίηση του ωαρίου και μπορεί να περιέχεται μεγάλο ποσό αποταμιευτικών ουσιών, όπως έλαια ή σάκχαρα, που υποστηρίζουν τη βλάστηση του γυρεοσωλήνα. 
Οι διαστάσεις των γυρεοκόκκων ανέρχονται από 2-3 μέχρι περίπου 100 μικρόμετρα. Γενικά είναι σφαιρικοί, αλλά υπάρχουν και ωοειδείς, πολυεδρικοί ή νηματοειδείς γυρεόκοκκοι. Τα εξαρτήματα του εξωτερικού τοιχώματος διευκολύνουν συχνά τη μεταφορά των γυρεοκόκκων σε απόσταση ώστε να γίνει η επικονίαση, δηλαδή η προσκόλλησή τους στα στίγματα των υπέρων, στα οποία θα βλαστήσουν για να γονιμοποιήσουν το ωάριο. Η μορφή των γυρεόκοκκων εξαρτάται και από τον τρόπο διασποράς τους (άνεμος, ζώα ή νερό). Στα εντομόφιλα φυτά οι γυρεόκοκκοι είναι πράγματι ιξώδεις και ανώμαλοι για να προσκολλώνται εύκολα στο σώμα των φορέων, ενώ αντίθετα, στα ανεμόφιλα είναι ελαφρείς ή μπορεί να διαθέτουν αεροφόρους σάκους και άλλα εξαρτήματα, για να παρασύρονται από τον άνεμο. Τα ανεμόφιλα φυτά παράγουν συχνά μεγάλες ποσότητες γυρεοκόκκων, οι οποίοι μπορούν να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις σε ευαίσθητα άτομα.
Η γ. δεν σχηματίζει πάντοτε ένα κονιόμορφο σύννεφο. Σε αρκετές οικογένειες φυτών, οι γυρεόκοκκοι παραμένουν συγκολλημένοι σχηματίζοντας έτσι μια συμπαγή μάζα γ., η οποία προσκολλάται στους φορείς που συμμετέχουν στην επικονίαση. Η μάζα αυτή ονομάζεται γυρεόμαγμα στις ορχιδίδες, θρόμβος στις ασκληπιαδίδες και πολυάδες στα ψυχανθή. Η γ. έχει συνήθως κίτρινο χρώμα, αλλά ορισμένες φορές μπορεί να είναι καφέ, λευκή ή κόκκινη. Η μορφολογία των γυρεοκόκκων είναι χαρακτηριστική για κάθε είδος φυτού, του οποίου αποτελεί ταξινομικό γνώρισμα. Η μικροσκοπική παρατήρηση παλαιότερων γεωλογικών στρωμάτων, μέσα στα οποία έχουν εγκλειστεί γυρεόκοκκοι των φυτών της εποχής, δίνει πληροφορίες για τη μορφή της βλάστησης που επικρατούσε σε παλαιότερες γεωλογικές εποχές και αποτελεί αντικείμενο της επιστήμης της παλαιοντολογίας.
Η γ. χρησιμοποιείται ως τροφή από τα έντομα και γι’ αυτό τη βρίσκουμε στο μέλι. Οι γυρεόκοκκοι που περιέχονται στο μέλι μάς δίνουν πληροφορίες για την προέλευση του μελιού. 

Ιατρική. Σε αλλεργική υπερευαισθησία στη γ. οφείλεται μια ομάδα παθήσεων, που χαρακτηρίζονται από εποχιακή έξαρση, ανάλογα με την εποχή ανθοφορίας του φυτού στο οποίο έχει ευαισθησία ο ασθενής (π.χ. πεύκο, ελιά). Οι πιο συνηθισμένες κλινικές εκδηλώσεις αυτής της υπερευαισθησίας είναι η επιπεφυκίτιδα, η ρινίτιδα, η παραρρινοκολπίτιδα και το άσθμα. Στη θεραπευτική αγωγή αυτών των παθήσεων μπορεί να δοκιμαστεί η ειδική απευαισθητοποίηση που συνίσταται στην παρεντερική χορήγηση μικρής ποσότητας γ., η οποία αυξάνεται προοδευτικά. Ενδείκνυται, επίσης, γενική φαρμακευτική αγωγή, κυρίως με διάφορα αντιϊσταμινικά και κορτιζόνη.
Read 469 times

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.