Δευτέρα, 27 Φεβρουαρίου 2012 16:09

φυσικός ντετερμινισμός

Written by
Rate this item
(0 votes)
φυσικός ντετερμινισμός (Γεωγρ.). Αντίληψη η οποία επηρέασε σε μεγάλο βαθμό και για πολλά χρόνια την εξέλιξη των ιδεών στις επιστήμες της γεωγραφίας και της οικολογίας, δημιουργώντας σχολή· ονομάζεται επίσης περιβαλλοντικός ντετερμινισμός. Βασίζεται στην άποψη ότι ο άνθρωπος, όπως και όλοι οι ζωικοί οργανισμοί, προσαρμόζεται στο φυσικό περιβάλλον, και επομένως η φύση είναι ο κυρίαρχος παράγοντας που καθορίζει τις σχέσεις ανθρώπου και χώρου και την ανθρώπινη συμπεριφορά. Οι ρίζες του φ.ν. μπορούν να εντοπιστούν στην καταλυτική επίδραση που άσκησαν στην επιστημονική σκέψη οι ιδέες του Δαρβίνου, και ιδιαίτερα εκείνες που αφορούσαν τη φυσική επιλογή. Οι γεωγράφοι που ακολούθησαν αυτό τον δρόμο θεώρησαν το φυσικό περιβάλλον ως μια σταθερά, μέσα στην οποία οι ανθρώπινες ομάδες είναι υποχρεωμένες να προσαρμοστούν με παθητικό τρόπο. Στην προσπάθειά τους αυτή οι άνθρωποι διαμορφώνουν αξίες και συστήματα ιδεών ή ακόμα και κυρίαρχες ψυχολογικές τάσεις και συμπεριφορές οι οποίες διαφέρουν από τη μία περιοχή του κόσμου στην άλλη, λόγω τις διαφοράς του φυσικού περιβάλλοντος. Ως αντίληψη, ο φ.ν. προσέφερε σημαντικές υπηρεσίες στην εξέλιξη της γεωγραφίας, οδήγησε όμως και σε χονδροειδείς υπερβολές και σε επικίνδυνες παρανοήσεις. Για παράδειγμα, οι ιδέες του Φρίντριχ Ράτσελ (βλ. λ.) για τις σχέσεις μεταξύ της ανθρώπινης δραστηριότητας και του φυσικού περιβάλλοντος μετατράπηκαν από τους Ναζί στο γνωστό δόγμα του ζωτικού χώρου που δικαιολογούσε, κατά τη γνώμη τους, την επεκτατική πολιτική τους. Γύρω στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αι. μια γενιά γεωγράφων με κύριους εκπροσώπους τον Έλσγουορθ Χάντινγκτον (βλ. λ.) και τον Γκρίφιθ Τέιλορ (βλ. λ.) προσπάθησαν να αποφύγουν τις δογματικές παγίδες του φ.ν. εισάγοντας στη γεωγραφική μελέτη επιστημονικές μεθόδους ποσοτικής έκφρασης των σχέσεων ανθρώπου και χώρου. Αυτή η προσέγγιση που ονομάστηκε επιστημονικός φ.ν., για να διακρίνεται από εκείνον του παρελθόντος, επηρέασε την εξέλιξη της γεωγραφίας μέχρι τη δεκαετία του 1960. Στη συνέχεια, ωστόσο, άρχισε να εγκαταλείπεται μπροστά στην προσπάθεια ανάδειξης της αξίας της επίδρασης του πολιτιστικού και κοινωνικού περιβάλλοντος στην ανθρώπινη συμπεριφορά και στην αυξανόμενη πίεση των οικολογικών προβλημάτων, τα οποία ανέδειξαν την αλληλεπίδραση ανθρώπου και περιβάλλοντος.
Read 1283 times

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.