Δευτέρα, 27 Φεβρουαρίου 2012 16:02

φωσφορικά

Written by
Rate this item
(0 votes)
φωσφορικά (Χημ.). Ομάδα χημικών ενώσεων οι οποίες περιέχουν στο μόριό τους τουλάχιστον μία φωσφορική ομάδα (ΡΟ43-). Η πιο απλή φωσφορική ένωση, η οποία παρουσιάζει και το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, είναι το φωσφορικό οξύ (Η3ΡΟ4). Στο μόριό του περιέχονται τρία άτομα υδρογόνου, τα οποία μπορούν να αντικατασταθούν και να δώσουν τρεις διαφορετικούς τύπους αλάτων, και ειδικότερα: τα πρωτοταγή φ., στα οποία το μέταλλο αντικαθιστά μόνο ένα άτομο υδρογόνου· τα δευτεροταγή, στα οποία αντικαθίστανται δύο άτομα υδρογόνου· και τα τριτοταγή, στα οποία το μέταλλο αντικαθιστά και τα τρία άτομα του υδρογόνου. Οι χημικές και φυσικές ιδιότητες των φ. ποικίλλουν και εξαρτώνται από το είδος του μετάλλου που αντικαθιστά το υδρογόνο. Για παράδειγμα, τα φ. των αλκαλικών μετάλλων είναι και τα τρία διαλυτά στο νερό, ενώ από τα φ. των αλκαλικών γαιών είναι διαλυτά μόνο τα πρωτοταγή.
Από τα φ., περισσότερες εφαρμογές έχουν το μονοαμμωνιακό και τα τρία φ. του νατρίου, ενώ του ασβεστίου χρησιμοποιούνται ως λιπάσματα, που είναι γνωστά ως υπερφωσφορικά. Παρασκευάζονται από το τριασβέστιο φωσφορικό άλας με ελεγχόμενη, κατά την επεξεργασία, δόση θειικού οξέος ή με φωσφορικό οξύ. Οι σχετικές αντιδράσεις είναι:

Ca3(ΡΟ4)2+2Η2SΟ4+Η2Ο → Ca(Η2ΡΟ4)2 Η2Ο+2CaSΟ4 

και Ca3(ΡΟ4)3+ 4Η2ΡΟ4+ 3Η2Ο → 3Ca(Η2ΡΟ4)2 Η2Ο.

Τα φ. βρίσκονται στη φύση με τη μορφή συσσωματωμάτων (φωσφάτα κλπ.), ως κρητίδες ή ως φωσφατική άμμος, ή είναι κρυσταλλικής φύσης (απατίτης, φωσφοσιδερίτης κλπ.)· μπορούν επίσης να παραχθούν βιομηχανικά. Τα φ. συσσωματώματα είναι ενώσεις κυρίως από φωσφορικό τριασβέστιο με 15-32% φωσφορικό ανυδρίτη (Ρ2Ο3). Τα σημαντικότερα κοιτάσματά του βρίσκονται στην Αλγερία, στη Γαλλία, στο Βέλγιο, στην Αγγλία, στις ΗΠΑ και στην Τυνησία. Φ. συσσωματώματα φυσικής προέλευσης είναι το γκουανό (βλ. λ.) και οι κοπρόλιθοι και αποτελούνται από απολιθωμένα ζωικά υπολείμματα· έχουν υπόλευκο ή φαιό χρώμα και είναι πλουσιότατα σε φωσφορικό τριασβέστιο. Κοιτάσματα του τύπου αυτού υπάρχουν στη Γαλλία, στην Αγγλία, στη Νότια Αμε­ρική κ.α. Το δισαμμωνιακό φωσφορικό, (ΝΗ4)2ΗΡΟ4, παρασκευ­άζεται βιομηχανικά σε ευρεία κλίμακα, επειδή βρίσκει εφαρμογή στη γεωργία ως φωσφοροαζωτούχο λίπασμα και είναι πλούσιο σε δραστικές βασικές ουσίες. Το τρινατριούχο φωσφορικό (Νa3ΡΟ4) χρησιμοποιείται επίσης στη γεωργία, ως λίπασμα, και στη βιομηχανία των απορρυπαντικών με την εμπορική ονομασία τρινάλ. Οι κυριότερες χώρες παραγωγής του είναι οι ΗΠΑ, το Μαρόκο και η Τυνησία.
Read 695 times

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.