Σάββατο, 25 Φεβρουαρίου 2012 01:12

Β, β

Written by
Rate this item
(0 votes)
Β, β. Το δεύτερο γράμμα και πρώτο σύμφωνο του ελληνικού αλφαβήτου. Το β ήταν το δεύτερο γράμμα του αρχικού σημιτικού αλφαβήτου, από το οποίο προήλθαν τόσο τα σημιτικά αλφάβητα (συριακό, φοινικικό, εβραϊκό κ.ά.) όσο και το φοινικικής προέλευσης αρχαίο ελληνικό (από το οποίο κατάγεται το λατινικό και όλα τα σύγχρονα λατινογενή αλφάβητα). Έτσι εξηγείται γιατί σε όλα αυτά τα αλφάβητα το γράμμα β κατέχει τη δεύτερη θέση, εκτός ελάχιστων εξαιρέσεων, όπως στο αρμενικό που κατέχει την 26η. Από τους Φοίνικες οι Έλληνες δεν πήραν μόνο το σχήμα των γραμμάτων του αλφαβήτου τους, αλλά και τα ονόματα. Έτσι το βήτα, που στα ελληνικά δεν σημαίνει κάτι, δεν είναι άλλο από το φοινικικό Beth (= οικία ή τέντα). Φαίνεται μάλιστα ότι και το αρχικό σχήμα του γράμματος δεν ήταν παρά η γραμμική παράσταση του αρχικού ιδεογράμματος που παρίστανε το ίδιο το πράγμα, δηλαδή τις τέντες, τη συνήθη κατοικία των νομάδων Σημιτών. Η άμεση προέλευση του σχήματος του ελληνικού Β πρέπει να αναζητηθεί στο φοινικικό. Από αυτό προέρχεται το Β της μεγαλογράμματης ελληνικής γραφής, το οποίο αρχικά γραφόταν με τις γωνιώδεις προεξοχές στραμμένες άλλοτε προς τα αριστερά και άλλοτε προς τα δεξιά, ανάλογα με τη φορά της γραφής, ώσπου επικράτησε η γραφή από αριστερά προς τα δεξιά, οπότε σταθεροποιήθηκε και η γραφή του βήτα προς τα δεξιά. Η μικρογράμματη γραφή του βήτα (β) είναι πολύ μεταγενέστερη, του 8ου αι. μ.Χ. 
Ο φθόγγος που συμβολίζεται με το γράμμα β στη νεοελληνική γλώσσα είναι χειλοδοντικός, συνεχής και ηχηρός. Το γράμμα β, όμως, δεν είχε πάντοτε αυτή την προφορά. Στην αρχαία ελληνική γλώσσα φαίνεται ότι προφερόταν όπως σήμερα το b σχεδόν σε όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες ή όπως το νεοελληνικό μπ στις λέξεις μπακάλης, μπανάνα κ.ά. Ήταν δηλαδή φθόγγος καθαρά διχειλικός, κλειστός, ακαριαίος, άηχος, όπως βεβαιώνεται από αρχαίες μαρτυρίες που σώθηκαν (απόσπασμα κωμικού Κρατίνου, αναφορά Αριστείδη Κοϊντιλιανού στο έργο του Περί μουσικής). Αλλά και στη σύγχρονη γλώσσα υπάρχουν ενδείξεις της αρχαίας προφοράς. Σε λέξεις όπου την αρχική προφορά υποστήριζε προηγούμενο ένρινο μ ή ν, μπροστά από το οποίο υπήρχε φωνήεν, διατηρήθηκε η αρχική προφορά μπ (για παράδειγμα, εμβαίνω > μπαίνω, εμβόλιον > μπόλι κ.ά.). Η διχειλική, άηχη και ακαριαία προφορά του β φαίνεται ότι ήταν η αρχική φθογγική του ποιότητα στο αρχικό σημιτικό αλφάβητο και διατηρήθηκε σχεδόν σε όλα τα αλφάβητα που προήλθαν από αυτό (με ελάχιστες εξαιρέσεις, όπως της νεοελληνικής, της ρωσικής, της ισπανικής, όπου μετέπεσε σε χειλοδοντική, συνεχή, ηχηρή). Η μεταβολή της φθογγικής ποιότητας του β στην ελληνική φαίνεται ότι είχε αρχίσει από πολύ νωρίς, όπως αποδεικνύουν επιγραφές στις οποίες λέξεις που άρχιζαν με δίγαμμα γράφτηκαν με β. Έτσι αντί Foiνoπα ή Fοικέτας, γράφτηκε βοίνοπα και βοικέτας, αντίστοιχα.
(Μουσ.) Σύμφωνα με την αγγλοσαξονική ορολογία, το Β αντιστοιχεί για τους Άγγλους στον φθόγγο Σι και για τους Γερμανούς στον φθόγγο Σι ύφεση.
Read 648 times

More in this category: « Βυζούλας, Ιωάννης

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.