Σάββατο, 25 Φεβρουαρίου 2012 01:10

Βώρων, Μουσείο Κρητικής Εθνολογίας

Written by
Rate this item
(0 votes)
Βώρων, Μουσείο Κρητικής Εθνολογίας. Μουσείο στους Βώρους Ηρακλείου Κρήτης, που ιδρύθηκε το 1973 από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Μεσσαράς και λειτουργεί από το 1988. Η συλλογή του μουσείου διακρίνεται σε ενότητες, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της χρονολογείται από την περίοδο της τουρκοκρατίας.
Στα εκθέματα της συλλογής που σχετίζονται με τη διατροφή, εκτός από σιδερένια και πήλινα σκεύη μαγειρικής, περιλαμβάνονται κυψέλες, εργαλεία συγκομιδής της κερήθρας και κυνηγετικές παγίδες. Στην ενότητα με τα γεωργικά και κτηνοτροφικά εργαλεία εκτίθενται ξύλινα άροτρα που χρησιμοποιούνταν σε πολλές χώρες της Μεσογείου από τη νεολιθική εποχή έως τα μέσα του 20ού αι., διάφορα είδη σιδερένιων αρότρων, σβάρνες (για το σπάσιμο των σβόλων και την ισοπέδωση του εδάφους), βολόσυροι (για τον θρυμματισμό των στελεχών και τον διαχωρισμό του σπόρου του σιταριού) με αιχμές από λαξευμένο πυριτόλιθο ή και με λεπίδες πριονιού, μία μακέτα πιεστηρίου από ελαιοτριβείο, εργαλεία κουρέματος προβάτων και τυροκομικά εργαλεία. 
Η ενότητα αντικειμένων για την εναποθήκευση των προϊόντων της καλλιέργειας και της κτηνοτροφίας αποτελείται από κεραμικά διαφόρων ειδών και μεγεθών ανάλογα με τη χρήση, όπως η μελοκουρούπα για τη συντήρηση του μελιού, το κρασοπίθαρο με τις ζώνες γεωμετρικών σχεδίων και το λαδοπίθαρο, η μορφή του οποίου ανάγεται στη μινωική εποχή. 
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ενότητα εκθεμάτων για τα εργαλεία κατασκευής οικοδομημάτων, όπως εργαλεία λατόμου, λιθοξόου, κτίστη και ξυλουργού, και μαζί με αυτά μεταλλικά αντικείμενα όπως μάσκουλα, κλειδαριές, σύρτες, κερκέλια, γάντζοι και κρίκοι. Ανάμεσά τους εκτίθεται ένα πριόνι για δύο χειριστές το οποίο εφευρέθηκε πριν από 4.000 χρόνια και συνετέλεσε αποφασιστικά στην κατασκευή, για πρώτη φορά, μεγάλων πλοίων για υπερπόντια ταξίδια. Παρόμοια πρωτότυπα πριόνια εκτίθενται και στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου.
Εξίσου εντυπωσιακή είναι και η συλλογή εργαλείων υφαντικής που χρησιμοποιούνταν για την παραγωγή των τριών ειδών υφασμάτων που κυριαρχούσαν στην Κρήτη: τα ξομπλιαστά, που ήταν διακοσμημένα με το χέρι στη διάρκεια της ύφανσης, τα ριγωτά, με τις έγχρωμες ζώνες που κατασκευάζονταν με αλλαγή του νήματος της σαΐτας, και τα δεξίμαστα ή περαματιστά, στα οποία ο διάκοσμος επιτυγχανόταν με τους πατητήρες του αργαλειού μετά από πέρασμα του στημονιού στους μίτους. 
Τον αργαλειό που εκτίθεται πλαισιώνουν ένα πλήθος ξύλινων εργαλείων ύφανσης, όπως σαΐτα, ανέμη, άδρακτος και θρομύλι, εργαλεία επεξεργασίας των πρώτων υλών όπως ρόκες, αδράχτι, τυλιγάδι, κόπανος και χτενιάς, καθώς και δείγματα και των τριών ειδών υφαντών. 
Η επόμενη ενότητα εκθεμάτων περιλαμβάνει 25 είδη καλαθιών τα οποία είναι κατασκευασμένα με επτά διαφορετικές πλέξεις και αντιπροσωπεύουν με τον καλύτερο τρόπο την άνθηση της καλαθοπλεχτικής στο νησί. Τα περισσότερα από αυτά κάλυπταν ανάγκες μεταφοράς και αποθήκευσης. Μαζί με αυτά εκτίθενται και καλάθια ειδικής χρήσης, όπως φίμωτρο για ζώα (μουστρούχα), πλεχτή κυψέλη που υπήρχε μόνο στην Κρήτη (μελισσοκόρινο), παγίδα για ψάρια (κέρτος), καλάθι για μεταφορά πέτρας και μπάζων (πετροκόρινο), μεγάλο αποθηκευτικό καλάθι που επιχριόταν εσωτερικά με περιττώματα αγελάδας και ασβεστωνόταν (κοφινίδα), καλάθι φύλαξης σαλιγκαριών (χοχλιοδοκόρινο), καλάθι φύλαξης των κουταλιών και των πιρουνιών (κουταλυρού) και καλάθι όπου διατηρούσαν ζωντανά τα χέλια (χελιδοκορινίδα). Ιδιαίτερης προσοχής χρήζει και ένα μοναδικό καλάθι, που χρησιμοποιείτο για το στράγγισμα της γραβιέρας και το οποίο έχει εξαιρετικά ιδιότυπη τεχνική κατασκευής, καθώς και τα πανεράκια με τον πλούσιο ανάγλυφο διάκοσμο, με σχέδια δανεισμένα από τα υφαντά τα οποία χρησίμευαν για τη μεταφορά των γιορταστικών άρτων στην εκκλησία, των κουλουριών της νεκρώσιμης τελετής αλλά και για τη μεταφορά των προικιών της νύφης. 
Εξίσου πλούσια είναι και η συλλογή κεραμικών του μουσείου, η οποία περιλαμβάνει τα περισσότερα είδη που παρήγαγαν τα τέσσερα μεγάλα αγγειοπλαστικά κέντρα του νησιού (το Κεντρί στο Λασίθι, το Θραψανό στο Ηράκλειο, οι Μαργαρίτες στο Ρέθυμνο και τα Νοχιά στα Χανιά). Εκτός όμως από τα συνηθισμένα σταμνιά, τις λαΐνες, τα πιθάρια και τις κουρούπες, στη συλλογή περιλαμβάνονται και κεραμικά οικιακής χρήσης, όπως μία αλουσιδιάστρα (μεγάλο δοχείο για το πλύσιμο των ρούχων μετά το πρώτο χέρι, αφού τα ρούχα είχαν βραχεί με καυτό σταχτόνερο), κυψέλες, μία κολυμπήθρα, ένας κουμπαράς, ένα χαβανόζι όπου φυλασσόταν η ζύμη και ένα κουνενίδι που χρησίμευε για τη μεταφορά φαγητού στους αγρούς. Μαζί με αυτά εκτίθενται πήλινα εξαρτήματα οικοδομής, όπως καπνοδόχοι, αγωγοί, κεραμίδια και τούβλα, καθώς και εργαλεία αγγειοπλάστη. 
Στη συνέχεια βρίσκονται ομαδοποιημένα τα εργαλεία που χρησιμοποιούσαν τεχνίτες, όπως ο σιδεράς, ο επιπλοποιός, ο υποδηματοποιός και ο σαμαράς. 
Ακολουθεί μια ενότητα αντικειμένων (μέτρα και σταθμά, πήχεις, ζυγαριές και νομίσματα), ως δείγματα της εμπορικής δραστηριότητας, και μια άλλη ενότητα εκθεμάτων για τις μεταφορές ανθρώπων και προϊόντων στο νησί. Μεταξύ αυτών υπάρχουν και φλασκιά για νερό, σαμάρι, ασκός, ένα ξύλινο καρότσι, πέταλα αλόγων και μία σάλπιγγα ταχυδρόμου. 
Η ενότητα των εκκλησιαστικών αντικειμένων περιλαμβάνει ιερατικά άμφια, εξαρτήματα ναών, από τα οποία ξεχωρίζει μία πήλινη κολυμπήθρα, ενώ από τα μουσικά όργανα ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα τυπικά όργανα των κτηνοτρόφων, όπως η ασκομαντούρα από δέρμα τράγου, το χαμπιόλι, μία πρωτόγονη μορφή φλογέρας, η μαντούρα, που αποτελείται από δύο χαμπιόλια, και το σφυροχάμπιολο, ένα εξελιγμένο είδος φλογέρας με σφυρίχτρα. 
Τέλος, στην ενότητα των όπλων και των πυρομαχικών εκτίθενται σπαθιά, βλήματα και διάφοροι τύποι πυροβόλων που χρησιμοποιήθηκαν στους αλλεπάλληλους πολέμους στους οποίους υποχρεώθηκαν να εμπλακούν οι Κρητικοί.
Το 1992 το μουσείο έλαβε ειδική διάκριση από το Συμβούλιο της Ευρώπης.
Read 586 times

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.